{"id":26885,"date":"2023-04-19T16:37:19","date_gmt":"2023-04-19T14:37:19","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885"},"modified":"2023-04-19T17:58:10","modified_gmt":"2023-04-19T15:58:10","slug":"akademiacmm-zacmienie-slonca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885","title":{"rendered":"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca"},"content":{"rendered":"\n

W #AkademiaCMM opubliowali\u015bmy nowe opracowanie pt. Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca: https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=26845<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Opracowanie: dr Grzegorz Duniec, dr Marcin Kolonko, CMM IMGW-PIB<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca <\/strong><\/p>\n

W czwartek niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy naszego globu b\u0119d\u0105 \u015bwiadkami przepi\u0119knego zjawiska astronomicznego jakim jest za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca bowiem ju\u017c 20 kwietnia 2023 roku o godzinie 5h<\/sup>55m<\/sup>26,5s<\/sup> nast\u0105pi geocentryczne z\u0142\u0105czenie S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca w d\u0142ugo\u015bci ekliptycznej. Obecne zjawisko za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca jest niezwyk\u0142e ze wzgl\u0119du na to, \u017ce b\u0119dzie to do\u015b\u0107 rzadko wyst\u0119puj\u0105ce za\u0107mienie hybrydowe. Niestety, ale z terytorium naszego kraju nie b\u0119dzie mo\u017cliwo\u015bci bezpo\u015bredniego uczestniczenia w tym niebia\u0144skim spektaklu.<\/p>\n

Jak powstaje za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca <\/strong><\/p>\n

Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi – mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca: A <\/em>\u2014 ca\u0142kowite, B <\/em>\u2014 cz\u0119\u015bciowe, \u017ar\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, Astronomia dla kl. IV LO i Technikum i Liceum zawodowego, WSiP, 1988, Wydanie XV.<\/p>\n

W drugim wypadku fragment powierzchni Ziemi chowa si\u0119 w cieniu sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego – za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cz\u0119\u015bciowe i ca\u0142kowite za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca, \u017ar\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, Astronomia dla kl. IV LO i Technikum i Liceum zawodowego, WSiP, 1988, Wydanie XV.<\/p>\n

Powszechnie wiadomo, \u017ce Ziemia obiega S\u0142o\u0144ce po orbicie eliptycznej o ma\u0142ym mimo\u015brodzie. Orbita ziemska jest perturbowana przez Jowisza, Saturna i w mniejszym stopniu przez Wenus i pozosta\u0142e planety, co jest przyczyn\u0105 tego, \u017ce elementy jej orbity ulegaj\u0105 zmianie w d\u0142u\u017cszym horyzoncie czasowym. Ksi\u0119\u017cyc jest naszym naturalnym satelit\u0105 i obiega Ziemi\u0119 po orbicie w przybli\u017ceniu eliptycznej o \u015brednim mimo\u015brodzie orbity 0,0549, kt\u00f3ra jest g\u0142\u00f3wnie perturbowana przez S\u0142o\u0144ce. Przeprowadzone obliczenia numeryczne na gruncie mechaniki nieba, obejmuj\u0105ce okres 5000 lat, wykaza\u0142y, \u017ce mimo\u015br\u00f3d orbity ksi\u0119\u017cycowej nie jest sta\u0142y, zmienia si\u0119 w czasie w wyniku perturbacji pochodz\u0105cych od S\u0142o\u0144ca. Maksymalna warto\u015b\u0107 mimo\u015brodu (dla analizowanego okresu maksymalna warto\u015b\u0107 mimo\u015brodu wynios\u0142a 0,0775) jest osi\u0105gana w\u00f3wczas, kiedy linia apsyd \u0142\u0105cz\u0105ca perygeum i apogeum orbity pokrywa si\u0119 z promieniem wodz\u0105cym Ziemi poruszaj\u0105cej si\u0119 po orbicie. Mimo\u015br\u00f3d orbity osi\u0105ga warto\u015b\u0107 najmniejsz\u0105 (w analizowanym okresie minimalna warto\u015b\u0107 mimo\u015brodu wynios\u0142a 0,0255) w\u00f3wczas, kiedy linia apsyd jest prostopad\u0142a do promienia wodz\u0105cego [1,2].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willman-Bell, Inc, 1997.<\/p>\n

P\u0142aszczyzna orbity ksi\u0119\u017cycowej nachylona jest pod k\u0105tem 5\u00b0 08′ 43″. Punkty przeci\u0119cia orbity ksi\u0119\u017cycowej z ekliptyk\u0105 nazywamy w\u0119z\u0142ami ksi\u0119\u017cycowymi. Kiedy szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna ksi\u0119\u017cyca zmienia si\u0119 z ujemnej na dodatni\u0105 to taki w\u0119ze\u0142 nazywamy wst\u0119puj\u0105cym. Kiedy szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna Ksi\u0119\u017cyca zmienia si\u0119 z dodatniej na ujemn\u0105 to taki w\u0119ze\u0142 nazywamy w\u0119z\u0142em zst\u0119puj\u0105cym. W wyniku oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca nachylenie orbity nie jest sta\u0142e. Minimalna warto\u015b\u0107 k\u0105ta nachylenia orbity (4\u00b0 59′) jest osi\u0105gana w\u00f3wczas, kiedy linia w\u0119z\u0142\u00f3w jest prostopad\u0142a do kierunku S\u0142o\u0144ca. Kiedy linia w\u0119z\u0142\u00f3w skierowana jest w kierunku S\u0142o\u0144ca, w\u00f3wczas k\u0105t nachylenia p\u0142aszczyzny orbity do p\u0142aszczyzny ekliptyki osi\u0105ga warto\u015b\u0107 maksymaln\u0105 5\u00b0 19′ [3].<\/p>\n

Aby mog\u0142o zaistnie\u0107 za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca musi by\u0107 spe\u0142nione kilka warunk\u00f3w. Ksi\u0119\u017cyc musi by\u0107 fazie nowiu. S\u0142o\u0144ce musi znajdowa\u0107 si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego, a wi\u0119c w pobli\u017cu ekliptyki. D\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna Ksi\u0119\u017cyca podczas nowiu musi r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptycznej w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego o mniej ni\u017c 15\u00b0 21′. Za\u0107mienie natomiast nie nast\u0105pi, gdy r\u00f3\u017cnica ta b\u0119dzie wi\u0119ksza od 18\u00b0 31′ [4].<\/p>\n

Wyr\u00f3\u017cniamy nast\u0119puj\u0105ce rodzaje za\u0107mie\u0144:<\/p>\n

a) cz\u0119\u015bciowe;<\/p>\n

b) ca\u0142kowite;<\/p>\n

c) obr\u0105czkowe;<\/p>\n

d) hybrydowe.<\/p>\n

Z punktu widzenia geometrii za\u0107mienie ca\u0142kowite jest mo\u017cliwe, kiedy rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej s\u0105 wi\u0119ksze od rozmiar\u00f3w k\u0105towych tarczy s\u0142onecznej. Jest to mo\u017cliwe tylko wtedy, kiedy Ziemia znajduje si\u0119 w pobli\u017cu aphelium swojej orbity natomiast Ksi\u0119\u017cyc w nowiu znajduje si\u0119 w pobli\u017cu perygeum orbity. Przy takim po\u0142o\u017ceniu cia\u0142 niebieskich d\u0142ugo\u015b\u0107 osi sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego jest wi\u0119ksza ni\u017c odleg\u0142o\u015b\u0107 Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi. Sto\u017cek cienia przecina powierzchni\u0119 Ziemi. Obserwator znajduj\u0105cy si\u0119 w polu cienia, ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwacji ca\u0142kowitego za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca i spostrze\u017ce, \u017ce rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej s\u0105 nieznacznie wi\u0119ksze od rozmiar\u00f3w k\u0105towych tarczy s\u0142onecznej, co spowodowa\u0142o ca\u0142kowite zakrycie tarczy s\u0142onecznej.<\/p>\n

<\/p>\n

Ca\u0142kowite za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/calkowite-zacmienie-slonca-indonezji-transmisja-na-zywo-2234.html<\/a><\/p>\n

Maksymalna szeroko\u015b\u0107 pasa ca\u0142kowitego za\u0107mienia wynosi 270 km. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest szeroko\u015b\u0107 pasa otrzymana w wyniku przeci\u0119cia p\u0142aszczyzn\u0105 sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego w kierunku prostopad\u0142ym do jego osi. Jak wskazuj\u0105 symulacje numeryczne, szeroko\u015b\u0107 pasa za\u0107mienia powsta\u0142ego w wyniku przeci\u0119cia sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego z powierzchni\u0105 Ziemi mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 znacznie wi\u0119ksze rozmiary [9]. Jak wynika z oblicze\u0144 szeroko\u015b\u0107 pasa za\u0107mienia przekracza\u0142a 1200 km osi\u0105gaj\u0105c 24 maja 1248 roku ekstremaln\u0105 warto\u015b\u0107 w p\u00f3\u0142nocno wschodniej Syberii, gdzie szeroko\u015b\u0107 pasa wynosi\u0142a 1216 km.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels IV<\/em>, Willman-Bell, Inc, 2007.<\/p>\n

Pr\u0119dko\u015b\u0107 z jak\u0105 porusza si\u0119 cie\u0144 po powierzchni Ziemi wynosi 0,5-2 km\/s. Pr\u0119dko\u015b\u0107 poruszania si\u0119 cienia ksi\u0119\u017cycowego zale\u017cy od szeroko\u015bci geograficznej. Najwolniej cie\u0144 ksi\u0119\u017cycowy przemieszcza si\u0119 w pobli\u017cu r\u00f3wnika. Wraz ze wzrostem szeroko\u015bci geograficznej pr\u0119dko\u015b\u0107 ruchu cienia po powierzchnio Ziemi zwi\u0119ksza si\u0119 [4]. Obserwator znajduj\u0105cy si\u0119 w p\u00f3\u0142cieniu b\u0119dzie natomiast mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwacji za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Karttuner, Kroger, Oja, Poutanen, Donner, Astronomia og\u00f3lna<\/em>, PWN, 2020.<\/p>\n

\"Za\u0107mienie<\/p>\n

Cz\u0119\u015bciowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/bylo-nam-dane-slonca-zacmienia<\/a>.<\/p>\n

Kiedy Ksi\u0119\u017cyc w nowiu znajduje si\u0119 w pobli\u017cu apogeum swojej orbity, za\u015b Ziemia na orbicie znajdzie si\u0119 w pobli\u017cu peryhelium swojej orbity, w\u00f3wczas nast\u0105pi za\u0107mienie obr\u0105czkowe. Przy takim po\u0142o\u017ceniu obu cia\u0142 niebieskich d\u0142ugo\u015b\u0107 osi sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego jest kr\u00f3tszy od odleg\u0142o\u015bci Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi. W takiej sytuacji sto\u017cek cienia nie przetnie kuli ziemskiej. Wierzcho\u0142ek sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego b\u0119dzie przemieszcza\u0142 na wysoko\u015bci oko\u0142o 4000 km nad powierzchni\u0105 Ziemi. Obserwator znajduj\u0105cy si\u0119 w tym obszarze spostrze\u017ce, \u017ce rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej s\u0105 nieco mniejsze od rozmiar\u00f3w k\u0105towych tarczy s\u0142onecznej i zaobserwuje za\u0107mienie obr\u0105czkowe. Tarcza Ksi\u0119\u017cyca przys\u0142oni cz\u0119\u015bciowo tarcz\u0119 s\u0142oneczn\u0105, a wok\u00f3\u0142 ciemnej tarczy ksi\u0119\u017cyca pojawia si\u0119 jasny w\u0105ski pier\u015bcie\u0144 przypominaj\u0105cy obr\u0105czk\u0119, st\u0105d nazwa za\u0107mienia. Maksymalna szeroko\u015b\u0107 k\u0105towa jasnego pier\u015bcienia wok\u00f3\u0142 ziemnej tarczy ksi\u0119\u017cycowej wynosi oko\u0142o 1\u2019,4 [4].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Karttuner, Kroger, Oja, Poutanen, Donner, Astronomia og\u00f3lna<\/em>, PWN, 2020.<\/p>\n

<\/p>\n

Obr\u0105czkowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/najstarszy-opis-zacmienia-slonca-3755.html<\/a>.<\/p>\n

W sytuacji, kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 osi sto\u017cka cienia ksi\u0119\u017cycowego jest por\u00f3wnywalna z odleg\u0142o\u015bci\u0105 Ksi\u0119\u017cyca od S\u0142o\u0144ca w\u00f3wczas jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaj\u015bcia za\u0107mienia hybrydowego. Powierzchnia Ziemi nie jest idealn\u0105 kul\u0105, a na jej powierzchni wyst\u0119puj\u0105 obszary depresyjne, wy\u017cynne, nizinne. Kiedy sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego dotrze do kuli ziemskiej to w\u00f3wczas b\u0119d\u0105 obszary, kiedy sto\u017cek cienia przetnie powierzchnie kuli ziemskiej, w\u00f3wczas obserwator b\u0119dzie \u015bwiadkiem za\u0107mienia s\u0142onecznego ca\u0142kowitego, natomiast w innych obszarach sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego nie przetnie jej powierzchni, w\u00f3wczas wyst\u0105pi za\u0107mienie obr\u0105czkowe. Tego typu kombinacja za\u0107mie\u0144 podczas zjawiska nazywamy za\u0107mieniem hybrydowym.<\/p>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, Astronomia dla kl. IV LO i Technikum i Liceum zawodowego, WSiP, 1988, Wydanie XV.<\/p>\n

Za\u0107mienie hybrybowe S\u0142o\u0144ca r\u00f3wnie\u017c zajdzie w sytuacji, i to najcz\u0119\u015bciej ma miejsce, kiedy sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego zacznie przemieszcza\u0107 si\u0119 nad Ziemi\u0105 i w pocz\u0105tkowym etapie nie przecina powierzchni Ziemi. W\u00f3wczas w pocz\u0105tkowym etapie obserwatorzy b\u0119d\u0105 mogli obserwowa\u0107 za\u0107mienie obr\u0105czkowe, gdy\u017c rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej b\u0119d\u0105 mniejsze ni\u017c rozmiary k\u0105towe S\u0142o\u0144ce. W miar\u0119 dalszego biegu Ksi\u0119\u017cyca po orbicie, odleg\u0142o\u015b\u0107 powierzchni Ziemi, ze wzgl\u0119du na jej kulisto\u015b\u0107 (w przybli\u017ceniu), maleje i w pewnej chwili sto\u017cek ksi\u0119\u017cyca przetnie powierzchni\u0119 Ziemi. Obserwatorzy znajduj\u0105cy si\u0119 w jego obszarze b\u0119d\u0105 mogli obserwowa\u0107 za\u0107mienie ca\u0142kowite S\u0142o\u0144ca. Przy dalszym biegu Ksi\u0119\u017cyca po orbicie w pewnej chwili, kiedy odleg\u0142o\u015b\u0107 powierzchni Ziemi od Ksi\u0119\u017cyca b\u0119dzie si\u0119 zwi\u0119ksza\u0142a, sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego nie b\u0119dzie si\u0119 przecina\u0142 z powierzchni\u0105 Ziemi i wierzcho\u0142ek sto\u017cka cienia b\u0119dzie znajdowa\u0142 si\u0119 nad powierzchni\u0105 Ziemi. W\u00f3wczas ponownie obserwatorzy znajduj\u0105cy si\u0119 pod osi\u0105 sto\u017cka cienia b\u0119d\u0105 mogli obserwowa\u0107 za\u0107mienie obr\u0105czkowe. I taki te\u017c b\u0119dzie przebieg zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 za\u0107mienia hybrydowego.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 1997.<\/p>\n

W zale\u017cno\u015bci od geometrii w uk\u0142adzie Ziemia-sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce kombinacje:<\/p>\n

a) obr\u0105czkowe – ca\u0142kowite – obr\u0105czkowe;<\/p>\n

b) obr\u0105czkowe – ca\u0142kowite;<\/p>\n

c) ca\u0142kowite – obr\u0105czkowe.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje kombinacja obr\u0105czkowe-ca\u0142kowite-obr\u0105czkowe, a najrzadziej obr\u0105czkowe-ca\u0142kowite.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses<\/em>: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE), NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Statystycznie cz\u0119\u015bciowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca wyst\u0119puje najcz\u0119\u015bciej, najrzadziej za\u0107mienie hybrydowe.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses<\/em>: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE), NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Najd\u0142u\u017cszy czas trwania za\u0107mienia wyst\u0105pi wtedy, kiedy w dniu za\u0107mienia, Ziemia znajdzie si\u0119 w apogeum swojej orbity, a Ksi\u0119\u017cyc w perygeum. Z oblicze\u0144 wynika, \u017ce czas trwania za\u0107mienia ca\u0142kowitego s\u0142onecznego, dla dowolnego rejonu na powierzchni Ziemi, nie mo\u017ce trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c 7 minut i 31 sekund (dla czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych). Z przeprowadzonych oblicze\u0144 obejmuj\u0105cych okres od 2000 r. p.n.e do 7000 r. n. e. wynika, \u017ce bezwzgl\u0119dne maksimum czasu trwania za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te oko\u0142o 120 r. p.n.e., i wynosi\u0142o 7 minut 36,1 sekund [2]. Za\u0107mienie zasz\u0142o w\u00f3wczas na w\u0119\u017ale zst\u0119puj\u0105cym. Przyczyny nale\u017cy upatrywa\u0107 w tym, \u017ce w tamtych czasach mimo\u015br\u00f3d orbity ziemskiej by\u0107 wi\u0119kszy. W czasach nam wsp\u00f3\u0142czesnych ostatnie ca\u0142kowite za\u0107mienie S\u0142o\u0144ce, kt\u00f3re trwa\u0142o powy\u017cej 7 minut, a dok\u0142adniej 7 minut i 4 sekundy, mia\u0142o miejsce 30 czerwca 1973 roku w Afryce (w po\u0142udniowej Algierii oraz Nigerii). Nast\u0119pne za\u0107mienie, kt\u00f3re b\u0119dzie trwa\u0142o powy\u017cej 7 minut (7 minut i 14 sekund) nast\u0105pi 25 czerwca 2150 roku, nad Pacyfikiem [7]. Maksymalny czas trwania ca\u0142ego za\u0107mienia wynosi 3,5 godziny.<\/p>\n

Jean Meeus i Fred Espenak przeprowadzi\u0142 obliczenia teoretycznego maksymalnego czasu trwania za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca w r\u00f3\u017cnych tysi\u0105cleciach dla obu w\u0119z\u0142\u00f3w ksi\u0119\u017cycowych.<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses<\/em>: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised<\/em>, NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Podobne obliczenia Espenak i Meeus przeprowadzili dla za\u0107mienia obr\u0105czkowego i wyznaczyli maksymalny czas trwania za\u0107mienia obr\u0105czkowego w zale\u017cno\u015bci od w\u0119z\u0142a:<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: P. G. Kuligowski, Poradnik Mi\u0142o\u015bnika Astronomii, PWN, 1976<\/p>\n

W ci\u0105gu roku mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 od 2 do 5 za\u0107mie\u0144 s\u0142onecznych, w r\u00f3\u017cnych miejscach na kuli ziemskiej. Najrzadziej wyst\u0119puje pi\u0119\u0107 za\u0107mie\u0144 rocznie.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Symulacje numeryczne za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca na przestrzeni 5000 lat (obejmuj\u0105ce okres od 2000 r. p. n. e. do 3000 r. n. e.), wykaza\u0142y nast\u0119puj\u0105ce kombinacje za\u0107mie\u0144 jakie mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 przy dw\u00f3ch, trzech, czterech oraz pi\u0119ciu za\u0107mieniach w ci\u0105gu roku:<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci zauwa\u017cono prawid\u0142owo\u015b\u0107 w pojawianiu si\u0119 za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca. Odst\u0119p czasu, po kt\u00f3rym nast\u0105pi powt\u00f3rzenie za\u0107mienia nazwano okresem Saros, kt\u00f3ry trwa 18 lat 11 dni 7 godzin i 43 minuty (lub 18 lat 10 dni 7 godzin i 43 minuty, w wypadku, gdy w ci\u0105gu tego okresu osiemnastoletniego wyst\u0105pi 5 lat przest\u0119pnych). Dwa nast\u0119puj\u0105ce, po okresie Saros, za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca s\u0105 bardzo podobne do siebie. Nast\u0119puj\u0105 przy tym samym w\u0119\u017ale ksi\u0119\u017cycowym, z Ksi\u0119\u017cycem znajduj\u0105cym si\u0119 w podobnej odleg\u0142o\u015bci od Ziemi, w tej samej porze roku. Jak wiadomo cykl Saros nie jest ca\u0142kowit\u0105 wielokrotno\u015bci\u0105 pe\u0142nych dni. Zatem poszczeg\u00f3lne nast\u0119puj\u0105ce po okresie Saros za\u0107mienia s\u0142oneczne s\u0105 obserwowane z Ziemi z obszar\u00f3w geograficznych przesuni\u0119tych wzgl\u0119dem poprzedniego za\u0107mienia o oko\u0142o 120\u00b0 (8 godzin – 1\/3 obrotu globu ziemskiego wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi). Dopiero po 54 latach i 34 dniach za\u0107mienie wyst\u0105pi w przybli\u017ceniu w podobnym obszarze geograficznym. Taki potr\u00f3jny okres Saros nazywany jest Exeligmos [3].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Po\u0142o\u017cenie w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego podczas nast\u0119puj\u0105cych po sobie za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca, po okresie Saros, przesuwa si\u0119 o oko\u0142o 0,48\u00b0 (a dok\u0142adniej 28′) na wsch\u00f3d. Kiedy rozpoczyna si\u0119 cykl za\u0107mie\u0144, pierwsze za\u0107mienie z danej serii cyklu charakteryzuje si\u0119 ma\u0142\u0105 faz\u0105 i zachodzi przy najskrajniejszym po\u0142o\u017ceniu S\u0142o\u0144ca od w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego. Drugie za\u0107mienie w cyklu Saros b\u0119dzie charakteryzowa\u0142o si\u0119 faz\u0105 nieco wi\u0119ksz\u0105, a to za spraw\u0105, \u017ce S\u0142o\u0144ce b\u0119dzie bli\u017cej w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego o 28′ (S\u0142o\u0144ce przemie\u015bci wzgl\u0119dem poprzedniego po\u0142o\u017cenia o 28′ na zach\u00f3d). Przy trzecim za\u0107mieniu w cyklu Saros, S\u0142o\u0144ce zn\u00f3w b\u0119dzie bli\u017cej w\u0119z\u0142a o kolejne 28′ i tym samym faza za\u0107mienia ponownie wzro\u015bnie. Sytuacja b\u0119dzie si\u0119 powtarza\u0142a, a\u017c w ko\u0144cu faza za\u0107mienia osi\u0105gnie maksimum. Dalsze przesuwanie si\u0119 S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142a orbity ksi\u0119\u017cycowej (S\u0142o\u0144ce b\u0119dzie oddala\u0142o si\u0119 od w\u0119z\u0142a) b\u0119dzie skutkowa\u0142o zmniejszaniem si\u0119 fazy za\u0107mienia, a\u017c przy ostatnim za\u0107mieniu z serii, faza za\u0107mienia b\u0119dzie minimalna. Po\u0142o\u017cenie geograficzne miejsca zaj\u015bcia za\u0107mienia w nast\u0119puj\u0105cych po sobie za\u0107mieniach w serii danego cyklu zmienia si\u0119. Za\u0107mienie rozpoczynaj\u0105ce cykl Saros zaczyna si\u0119 za\u0107mieniem w pobli\u017cu jednego z biegun\u00f3w. Pas za\u0107mienia ka\u017cdego kolejnego za\u0107mienia z cyklu powoli przesuwa si\u0119 w kierunku r\u00f3wnika i jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza si\u0119 faza za\u0107mienia. Po zaj\u015bciu pewnej liczby za\u0107mie\u0144 z cyklu, S\u0142o\u0144ce znajduje si\u0119 bardzo blisko w\u0119z\u0142a ksi\u0119\u017cycowego, za\u0107mienie widoczne jest w pobli\u017cu r\u00f3wnika, jest to za\u0107mienie ca\u0142kowite. Czas trwania takiego za\u0107mienia jest najd\u0142u\u017cszy. Ka\u017cde kolejne za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca z cyklu oddala si\u0119 od r\u00f3wnika, a pas za\u0107mienia przesuwa si\u0119 na drug\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119 Ziemi. Ostatnie za\u0107mienie z cyklu charakteryzuj\u0105ce si\u0119 najmniejsz\u0105 faz\u0105, zachodzi przy biegunie na przeciwleg\u0142ej p\u00f3\u0142kuli [4].<\/p>\n

Poszczeg\u00f3lne cykle zawieraj\u0105ce serie za\u0107mie\u0144 s\u0105 numerowane. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c warunek przy kt\u00f3rych mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 za\u0107mienie mo\u017cna wyznaczy\u0107 liczb\u0119 za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca jaka mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w danym cyklu. Ze wzgl\u0119du eliptyczno\u015b\u0107 orbit Ziemi i Ksi\u0119\u017cyca w danym cyklu Saros mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 od 69 do 87 za\u0107mie\u0144, a wi\u0119c seria za\u0107mie\u0144 w danym cyklu Saros mo\u017ce trwa\u0107 od 1226 do 1551 lat [2].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-Revised,<\/em> NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

Obecne za\u0107mienie hybrydowe, kt\u00f3re nast\u0105pi 20 kwietnia 2023 roku jest 50 (z 80) za\u0107mieniem w cyklu Saros 129. Cykl Saros oznaczony liczb\u0105 129 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 3 pa\u017adziernika 1103 roku, a zako\u0144czy si\u0119 21 lutego 2528 roku. \u0141\u0105czna liczba za\u0107mie\u0144 wyniesie 80. W trakcie tego cyklu pocz\u0105tkowo wyst\u0105pi 20 za\u0107mie\u0144 typu cz\u0119\u015bciowego, nast\u0119pnie zajdzie 41 za\u0107mie\u0144 nie cz\u0119\u015bciowych (w tym 9 za\u0107mie\u0144 ca\u0142kowitych, 29 za\u0107mie\u0144 obr\u0105czkowych oraz 3 za\u0107mienia hybrydowe w kombinacji obr\u0105czkowe-ca\u0142kowite). W ko\u0144cowej fazie cyklu zajdzie 19 za\u0107mie\u0144 cz\u0119\u015bciowych [5].<\/p>\n

Podczas obserwacji za\u0107mienia wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne specyficzne efekty: wida\u0107 bardzo pr\u0119dko poruszaj\u0105cy si\u0119 cie\u0144 Ksi\u0119\u017cyca, co daje poj\u0119cie o pr\u0119dko\u015bci orbitalnej Srebrnego Globu wok\u00f3\u0142 Ziemi (rz\u0119du km\/s). \u015awiat zwierz\u0119cy reaguje panicznie, gdy\u017c nawet chwilowa, kilkuminutowa ciemno\u015b\u0107 jest niezgodna z ich zegarem biologicznym (rytmem nocy i dnia). Gwa\u0142townie (nawet o 10 stopni Celsjusza) spada temperatura, co obserwujemy stopniowo podczas za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego. Na niebosk\u0142onie pojawiaj\u0105 si\u0119 ja\u015bniejsze gwiazdy oraz planety, kt\u00f3re \u2013 jak np. Merkury \u2013 nie s\u0105 \u0142atwo uchwytne poza okresem za\u0107mienia (kt\u00f3ry z racji faktu, \u017ce jest planet\u0105 doln\u0105, nie oddala si\u0119 od S\u0142o\u0144ca bardziej ni\u017c na dwadzie\u015bcia kilka stopni – wi\u0119c zwykle tonie w jego blasku). Ka\u017cde za\u0107mienie ca\u0142kowite dzieli si\u0119 na kilka faz. Pierwsz\u0105 jest I kontakt \u2013 chwila zetkni\u0119cia tarczy Ksi\u0119\u017cyca z zachodnim brzegiem tarczy S\u0142onecznej. Od tej chwili rozpoczyna si\u0119 cz\u0119\u015bciowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca. Wraz z up\u0142ywem czasu coraz wi\u0119ksza powierzchnia tarczy s\u0142onecznej jest zakrywana przez powierzchni\u0119 Ksi\u0119\u017cyca. W fazie ko\u0144cowej wida\u0107 jedynie w\u0105ski sierp \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego. II kontakt – chwila, kiedy tarcza Ksi\u0119\u017cyca styka si\u0119 wewn\u0119trznie z zachodnim brzegiem tarczy s\u0142onecznej. Rozpoczyna si\u0119 ca\u0142kowite lub obr\u0105czkowe za\u0107mienie. III kontakt – gdy tarcza Ksi\u0119\u017cyca styka si\u0119 wewn\u0119trznie ze wschodnim brzegiem tarczy s\u0142onecznej- rozpoczyna si\u0119 faza za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego. Tarcza Ksi\u0119\u017cyca ods\u0142ania coraz to wi\u0119ksz\u0105 powierzchni\u0119 tarczy s\u0142onecznej. Pocz\u0105tkowo wida\u0107 jedynie cienki sierp, kt\u00f3ry powi\u0119ksza si\u0119 z up\u0142ywem czasu. IV kontakt – tarcza si\u0119 Ksi\u0119\u017cyca styka si\u0119 zewn\u0119trznie ze wschodnim brzegiem tarczy s\u0142onecznej – koniec za\u0107mienia [4].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: P. G. Kuligowski, Poradnik Mi\u0142o\u015bnika Astronomii, PWN, 1976<\/p>\n

Podczas za\u0107mienia obr\u0105czkowego r\u00f3wnie\u017c obserwuje si\u0119 cztery kontakty. Przy za\u0107mieniu cz\u0119\u015bciowym wyst\u0119puj\u0105 tylko dwa kontakty, pierwszy i ostatni [6].<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce o ile za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca wida\u0107 (w przypadku dobrej pogody) z ca\u0142ej p\u00f3\u0142kuli, to za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca charakteryzuje si\u0119 w\u0105skim pasem ca\u0142kowito\u015bci i du\u017co szerszym obszarem za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego. Kt\u00f3rych za\u0107mie\u0144 (S\u0142o\u0144ca czy Ksi\u0119\u017cyca) jest wi\u0119cej? Okazuje si\u0119, \u017ce S\u0142o\u0144ca! Wydaje si\u0119 to dziwne (bo przecie\u017c ka\u017cdy widzia\u0142 za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca a niekoniecznie tak jest z za\u0107mieniem S\u0142o\u0144ca). Jednak za ten efekt selekcji <\/em>odpowiada w\u0142a\u015bnie wielko\u015b\u0107 obszaru na Ziemi, z kt\u00f3rego za\u0107mienie jest obserwowane. Wyniki oblicze\u0144 cz\u0119stotliwo\u015bci wyst\u0119powania za\u0107mienia w zale\u017cno\u015bci od szeroko\u015bci geograficznej oraz odst\u0119p czasu jaki up\u0142ywa mi\u0119dzy za\u0107mienia zestawiono w tabeli.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 1997.<\/p>\n

Z przeprowadzonych oblicze\u0144 wynika, \u017ce w obszarze znajduj\u0105cym si\u0119 na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej pasie szeroko\u015bci 30\u00b0S-80\u00b0S liczba za\u0107mie\u0144 ca\u0142kowitych jest mniejsza w por\u00f3wnaniu z p\u00f3\u0142kul\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105. Natomiast za\u0107mienia obr\u0105czkowe cz\u0119\u015bciej si\u0119 pojawiaj\u0105 w pasie 30\u00b0S-80\u00b0S ni\u017c na obszarze znajduj\u0105cym si\u0119 w pobli\u017cu r\u00f3wnika. Wp\u0142yw efektu szeroko\u015bci geograficznej na za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca jest nast\u0119puj\u0105cy. Na r\u00f3wniku cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje za\u0107mienie ca\u0142kowite ni\u017c za\u0107mienie obr\u0105czkowe. Spowodowane jest to tym, \u017ce obszary r\u00f3wnika znajduj\u0105 si\u0119 bli\u017cej Ksi\u0119\u017cyca zatem sto\u017cek cienia ksi\u0119\u017cycowego znacznie cz\u0119\u015bciej przecina powierzchni\u0119 Ziemi [1].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 1997.<\/p>\n

Z przeprowadzonych oblicze\u0144, obejmuj\u0105cych okres od 1601-2800 rok wynika, \u017ce w okresie zimowym, grudzie\u0144-luty, wyst\u0119puje najwi\u0119ksza liczba za\u0107mie\u0144 obr\u0105czkowych. Jak wiadomo, w czasach nam wsp\u00f3\u0142czesnych, peryhelium orbity przypada na 3 stycznia (dla epoki 2000). W wyniku perturbacji linia apsyd si\u0119 przemieszcza i ju\u017c w 2800 roku Ziemi b\u0119dzie osi\u0105ga\u0142a peryhelium oko\u0142o 17 stycznia. W tym okresie rozmiary k\u0105towe S\u0142o\u0144ca s\u0105 najwi\u0119ksze co skutkuje zwi\u0119kszon\u0105 ilo\u015bci\u0105 za\u0107mie\u0144 typu obr\u0105czkowego. W okresie od maja do sierpnia wyst\u0119puje wi\u0119cej za\u0107mie\u0144 typu ca\u0142kowitego ni\u017c za\u0107mie\u0144 obr\u0105czkowych. Spowodowane jest to tym, \u017ce Ziemia znajduje si\u0119 w okolicach aphelium, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest osi\u0105gane przez planet\u0119 oko\u0142o 5 lipca (dla epoki 2000), a w 2800 roku Ziemia znajdowa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie najdalej oko\u0142o 17 lipca. W tym okresie rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej s\u0105 mniejsze [7].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 2002.<\/p>\n

Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca w przysz\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n

Zar\u00f3wno Ziemia jak i Ksi\u0119\u017cyc poruszaj\u0105 si\u0119 po orbitach, kt\u00f3re s\u0105 perturbowane wskutek oddzia\u0142ywania innych cia\u0142 niebieskich. W wyniku perturbacji elementy ich orbit si\u0119 zmieniaj\u0105. Mimo\u015br\u00f3d orbity Zmienia si\u0119. Z symulacji obejmuj\u0105cej 2 miliony lat zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna, \u017ce warto\u015bci ekstremalne (maksimum-minimum) jakie osi\u0105ga mimo\u015br\u00f3d orbity nie s\u0105 sta\u0142e. W chwili obecnej mimo\u015br\u00f3d orbity ziemskiej maleje. Minimum zostanie osi\u0105gni\u0119te oko\u0142o29500 roku mimo\u015br\u00f3d osi\u0105gnie warto\u015b\u0107 0,0023. Kolejne ekstremalne minimum mimo\u015brodu spodziewane jest na 465000 rok, kiedy to mimo\u015br\u00f3d osi\u0105gnie warto\u015b\u0107 0,0006. Maksymalne warto\u015bci mimo\u015brodu nie przekraczaj\u0105 0,06. Okres (maksimum-minimum-maksimum lub minimum-maksimum-minimum) zmian mimo\u015brodu wynosi 100000 lat. Wraz ze zmian\u0105 mimo\u015brodu orbity b\u0119d\u0105 zmienia\u0142y si\u0119 rozmiary k\u0105towe obserwowanej na niebie tarczy s\u0142onecznej [7].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 2002.<\/p>\n

Mimo\u015br\u00f3d orbity ksi\u0119\u017cycowej r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zmienia. Ruch Ksi\u0119\u017cyca jest g\u0142\u00f3wnie zaburzany przez S\u0142o\u0144ce. Jak wiadomo mimo\u015br\u00f3d orbity Ksi\u0119\u017cycowe r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zmienia od 0,0225 do 0,0775 [2].<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses<\/em>: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-revised<\/em>, NASA\/TP – 2009-214174.<\/p>\n

<\/p>\n

To natomiast wp\u0142ywa na rozmiary k\u0105towe tarczy ksi\u0119\u017cycowej obserwowanej z Ziemi. Zjawisko p\u0142yw\u00f3w jest wszystkim doskonale znane. P\u0142ywy wymuszaj\u0105 przemieszczanie si\u0119 mas wodnych. Odbywa si\u0119 kosztem energii kinetycznej uk\u0142adu Ziemia-Ksi\u0119\u017cyc. Efekty tarciowe powoduj\u0105 zamian\u0119 energii kinetycznej uk\u0142adu na ciep\u0142o co w efekcie powoduje oddalanie si\u0119 Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi. \u015arednie tempo zwi\u0119kszania si\u0119 \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi wynosi oko\u0142o 3,8 cm na rok. Drugim skutkiem wyst\u0119powania tego efektu, jest to, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc zwr\u00f3cony jest zawsze t\u0105 sam\u0105 stron\u0105 w kierunku Ziemi [8]. W wyniku oddalania si\u0119 Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi zmniejsza\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 rozmiary k\u0105towe obserwowanej tarczy ksi\u0119\u017cycowej. Jak wskazuj\u0105 obliczenia, gdyby\u015bmy za\u0142o\u017cyli, \u017ce orbita Ziemi b\u0119dzie ko\u0142owa, za oko\u0142o 620 mln lat rozmiary k\u0105towe Ksi\u0119\u017cyca stan\u0105 si\u0119 nieco mniejsze ni\u017c rozmiary k\u0105towe tarczy s\u0142onecznej. Po tym czasie z powierzchni Ziemi nie b\u0119dzie mo\u017cna obserwowa\u0107 za\u0107mie\u0144 ca\u0142kowitych. Je\u015bli uwzgl\u0119dni si\u0119 rzeczywist\u0105 orbit\u0119 ziemsk\u0105, natura nam wyd\u0142u\u017cy czas, podczas kt\u00f3rego b\u0119dzie mo\u017cna obserwowa\u0107 ca\u0142kowite za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0105 spe\u0142nione odpowiednie warunki. Ksi\u0119\u017cyc powinien znajdowa\u0107 si\u0119 w pobli\u017cu ekstremalnego perygeum orbity i znajdowa\u0107 si\u0119 blisko zenitu. Wraz z up\u0142ywem czasu, pomimo spe\u0142nienia tych warunk\u00f3w, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania za\u0107mie\u0144 ca\u0142kowitych b\u0119dzie mala\u0142a a wzrasta\u0107 b\u0119dzie liczba za\u0107mie\u0144 obr\u0105czkowych. Jak wskazuj\u0105 symulacje numeryczne oparte na wsp\u00f3\u0142czesnej teorii ruchu Ksi\u0119\u017cyca, taki stan b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0142 do 1,2 mld lat [7]. Po up\u0142ywie tego okresu z powierzchni Ziemi nie b\u0119dzie mo\u017cna ju\u017c obserwowa\u0107 ca\u0142kowitego za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca. Ziemskim obserwatorom pozostanie jedynie mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwacji za\u0107mie\u0144 typu cz\u0119\u015bciowego oraz obr\u0105czkowego.<\/p>\n

Wskaz\u00f3wki dla os\u00f3b, kt\u00f3re wybior\u0105 si\u0119 na obserwacje za\u0107mienia<\/strong><\/p>\n

Samo za\u0107mienie obserwowa\u0107 nale\u017cy przez jaki\u015b filtr. Go\u0142ym okiem S\u0142o\u0144ce widzimy jako zbyt jasne, co dopiero przez lornet\u0119 czy teleskop. Potrzeba najlepiej folii Baadera (zwanej te\u017c mylarow\u0105, dost\u0119pnej w sklepach optycznych), umieszczonej przed okiem lub obiektywem. Je\u015bli jej nie mamy, mo\u017ce by\u0107 szybka z maski spawalniczej, p\u0142yta CD b\u0105d\u017a kawa\u0142ek dyskietki starego typu. Zwykle przed za\u0107mieniami za grosze mo\u017cna kupi\u0107 te\u017c specjalne okulary. Nigdy<\/strong> nie wolno<\/strong> patrze\u0107 bezpo\u015brednio przez teleskop na S\u0142o\u0144ce! Grozi to trwa\u0142ym uszkodzeniem siatk\u00f3wki oka. Zdj\u0119cia wykonywane podczas za\u0107mie\u0144 bywaj\u0105 \u015bwietn\u0105 pami\u0105tk\u0105 z wyprawy, inspiracje mo\u017cna znale\u017a\u0107 w ka\u017cdym kolorowym pi\u015bmie astronomicznym (\u201eUrania\u201d, \u201eSky & Telescope\u201d, \u201eAstronomy\u201d, \u201eVademecum mi\u0142o\u015bnika astronomii\u201d lub inne lokalne czasopisma).<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku innych zjawisk astronomicznych, dobrze jest uprzednio wy\u015bwietli\u0107 sobie przebieg zjawiska w programie komputerowym lub aplikacji na telefon. B\u0119dziemy wiedzie\u0107, jak wysoko b\u0119dzie za\u0107miewane S\u0142o\u0144ce i kt\u00f3r\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 horyzontu powinni\u015bmy zabezpieczy\u0107 najlepiej (s\u0142owem, osadzi\u0107 zjawisko we wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych horyzontalnych). Potem trzeba tylko kupi\u0107 bilet na samolot lub wycieczk\u0119 i czeka\u0107 na dobr\u0105 pogod\u0119 (i towarzystwo) do obserwacji.<\/p>\n

Przebieg zjawiska na \u015bwiecie<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Przebieg za\u0107mienia hybrydowego. \u0179r\u00f3d\u0142o: Almanach astronomiczny 2023, PTA, 2022.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Almanach astronomiczny 2022, PTA, 2021.<\/p>\n

Literatura<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels, Willman-Bell, Inc, 1997.<\/li>\n
  2. Fred Espenak and Jean Meeus, Five Millennium Catalog of Solar Eclipses<\/em>: -1999 to +3000 (2000 BCE to 3000 CE)-revised, NASA\/TP – 2009-214174.<\/li>\n
  3. Zbigniew Dworak, Z astronomi\u0105 za pan brat<\/em>, 1989. Iskry, Warszawa.<\/li>\n
  4. Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna, PWN, wydanie VII, 1983.<\/li>\n
  5. Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels III<\/em>, 2004, Willmann-Bell, Inc.<\/li>\n
  6. P. G. Kuligowski, Poradnik Mi\u0142o\u015bnika Astronomii<\/em>, PWN, 1976<\/li>\n
  7. Jean Meeus, More Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc. 2002<\/li>\n
  8. Hannau Karttunen, Pekka Kroger, Heikki OJa, Markku Poutanwen, Karl Johan Donner, Astronomia og\u00f3lna<\/em>, PWN, 2020<\/li>\n
  9. Jean Meeus, Mathematical Astronomy Morsels IV<\/em>, Willman-Bell, Inc, 2007.<\/li>\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W #AkademiaCMM opubliowali\u015bmy nowe opracowanie pt. Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca: https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=26845 Opracowanie: dr Grzegorz Duniec, dr Marcin Kolonko, CMM IMGW-PIB Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca W czwartek niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy naszego globu b\u0119d\u0105 \u015bwiadkami przepi\u0119knego zjawiska astronomicznego jakim jest za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca bowiem ju\u017c 20 kwietnia 2023 roku o godzinie 5h55m26,5s nast\u0105pi geocentryczne z\u0142\u0105czenie S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca w d\u0142ugo\u015bci ekliptycznej. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[]},"categories":[131],"tags":[68,85,97,71,134,107,135,133,132],"yoast_head":"\nHybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-04-19T14:37:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-19T15:58:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/word-image-26885-10.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/word-image-26885-10.jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"CMM\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\"},\"author\":{\"name\":\"CMM\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46\"},\"headline\":\"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca\",\"datePublished\":\"2023-04-19T14:37:19+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-19T15:58:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\"},\"wordCount\":4633,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"cmm\",\"imgw\",\"komentarz\",\"pogoda\",\"slonce\",\"s\u0142o\u0144ce\",\"sun\",\"za\u0107mienie\",\"za\u0107mienie s\u0142o\u0144ca\"],\"articleSection\":[\"#AkademiaCMM\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\",\"name\":\"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-04-19T14:37:19+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-19T15:58:10+00:00\",\"description\":\"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46\",\"name\":\"CMM\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"CMM\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/cmm.imgw.pl\"],\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca","og_description":"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_published_time":"2023-04-19T14:37:19+00:00","article_modified_time":"2023-04-19T15:58:10+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":768,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/word-image-26885-10.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"CMM","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca","twitter_description":"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/word-image-26885-10.jpeg","twitter_creator":"@IMGW_CMM","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Napisane przez":"CMM","Szacowany czas czytania":"23 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885"},"author":{"name":"CMM","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46"},"headline":"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca","datePublished":"2023-04-19T14:37:19+00:00","dateModified":"2023-04-19T15:58:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885"},"wordCount":4633,"publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"keywords":["cmm","imgw","komentarz","pogoda","slonce","s\u0142o\u0144ce","sun","za\u0107mienie","za\u0107mienie s\u0142o\u0144ca"],"articleSection":["#AkademiaCMM"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885","name":"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2023-04-19T14:37:19+00:00","dateModified":"2023-04-19T15:58:10+00:00","description":"Zjawisko za\u0107mienia polega na tym, \u017ce jedno cia\u0142o niebieskie chowa si\u0119 (ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo) w cieniu drugiego cia\u0142a niebieskiego. Z punktu widzenia obserwatora ziemskiego s\u0105 mo\u017cliwe dwie opcje, wtedy Ksi\u0119\u017cyc chowa si\u0119 w sto\u017cku cienia Ziemi - mamy w\u00f3wczas za\u0107mienie Ksi\u0119\u017cyca.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=26885#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hybrydowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46","name":"CMM","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g","caption":"CMM"},"sameAs":["http:\/\/cmm.imgw.pl"],"url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?author=3"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26885"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26885"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26927,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26885\/revisions\/26927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}