{"id":21505,"date":"2023-01-20T11:51:03","date_gmt":"2023-01-20T10:51:03","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505"},"modified":"2023-01-22T19:45:34","modified_gmt":"2023-01-22T18:45:34","slug":"mlody-ksiezyc-w-zlaczeniu-z-wenus-i-saturnem-23-stycznia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505","title":{"rendered":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia]"},"content":{"rendered":"\n

Nasz naturalny satelita \u2013 Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.<\/p>\n\n\n\n

Symulacje numeryczne wykaza\u0142y (potwierdzone obserwacyjnie), \u017ce tak naprawd\u0119 planety mog\u0105 tranzytowa\u0107 sumarycznie przez 21 gwiazdozbior\u00f3w:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 1. \u0141aci\u0144skie nazwy gwiazdozbior\u00f3w przez kt\u00f3re mog\u0105 tranzytowa\u0107 planety od Merkurego do Neptuna (z wy\u0142\u0105czeniem gwiazdozbioru Wo\u017anicy (\u0142ac. Auriga<\/em>). (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

S\u0142o\u0144ce w swojej rocznej w\u0119dr\u00f3wce po ekliptyce w chwili obecnej tranzytuje przez trzyna\u015bcie gwiazdozbior\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 2. Gwiazdozbiory, na tle kt\u00f3rych przebiega ekliptyka (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0119\u017cyc w swojej w\u0119dr\u00f3wce na tle gwiazd mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 na obszarze 22 gwiazdozbior\u00f3w. Przez gwiazdozbi\u00f3r Wo\u017anicy (Auriga<\/em>) Ksi\u0119\u017cyc tranzytowa\u0142 w roku 1987 oraz 2006, dla obserwatora znajduj\u0105cego si\u0119 na Ziemi a\u017c do 50\u00b0N. Prowadz\u0105c obserwacje z Montrealu w Kanadzie w dniu 15 IV 2005 roku, 13 I 2006 roku oraz 9 XI 2006 roku, mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 zakrycie gwiazdy 5 wielko\u015bci nale\u017c\u0105cej do gwiazdozbioru Wo\u017anicy.<\/p>\n\n\n\n

Planeta kar\u0142owata Pluton, ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 inklinacj\u0119 orbity (17\u00b0), mo\u017ce dodatkowo dokonywa\u0107 ingresu do gwiazdozbior\u00f3w: Serpens, Eridanus, Coma, Bootes. <\/p>\n\n\n\n

Wiemy, \u017ce planety poruszaj\u0105 si\u0119 w p\u0142aszczy\u017anie ekliptyki i niewiele odbiegaj\u0105 od tej strefy. Wenus mo\u017ce tranzytowa\u0107 dodatkowo przez gwiazdozbiory Hydra, Sextans, Crater, Corvus, Scutum oraz Pegasus (na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od gwiazdy \u03c9 Piscium). Na tle gwiazdozbioru Pegaza Wenus przebywa\u0142a od 9 do 13 marca 1798 roku. W gwiazdozbiorze Tarczy (Scutum) Wenus przebywa\u0142a w dniach 25-31 stycznia 2014 roku.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 3. Tranzyt Wenus w dniach 20 I \u2013 12 II 2014 roku. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

W konstelacji Kruka Wenus b\u0119dzie przebywa\u0142a w dniach 18-22 pa\u017adziernika 2058 roku. Natomiast w dniach 23-30 wrze\u015bnia 2122 roku Wenus b\u0119dzie przebywa\u0142a na tle gwiazdozbioru Pucharu. Wenus obserwowana z Ziemi, mo\u017ce oddala\u0107 si\u0119 od ekliptyki nawet o 8\u00b050\u2019 na p\u00f3\u0142noc od ekliptyki i o 8\u00b043\u2019 na po\u0142udnie od ekliptyki \u2013 np. 23 marca 2001 roku szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna Wenus wynosi\u0142a 8\u00b020\u2019, za\u015b 4 marca 2089 roku szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna osi\u0105gnie maksimum i wyniesie 8\u00b050\u201925\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Skoro planety oraz Ksi\u0119\u017cyc poruszaj\u0105 si\u0119 we wsp\u00f3lnym pasie sfery niebieskiej, zatem b\u0119dzie zachodzi\u0142a szeroka kategoria zjawisk \u2013 z\u0142\u0105cze\u0144 Ksi\u0119\u017cyca z planetami. Z\u0142\u0105czenie oznacza, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc jest stosunkowo blisko jakiego\u015b cia\u0142a niebieskiego \u2013 planety lub gwiazdy.<\/p>\n\n\n\n

Co prawda gwiazdy nazywamy sta\u0142ymi, ale one tak naprawd\u0119 poruszaj\u0105 si\u0119. Do XVIII wieku uwa\u017cano, gwiazdy za obiekty, kt\u00f3re si\u0119 nie poruszaj\u0105 i zachowuj\u0105 wzajemne odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy sob\u0105. Dopiero Edmund Halley w 1718 roku zauwa\u017cy\u0142 przesuni\u0119cia k\u0105towe gwiazd w wyniku por\u00f3wnania \u00f3wczesnego po\u0142o\u017cenia gwiazd z po\u0142o\u017ceniami okre\u015blonymi przez Ptolemeusza. Najwi\u0119ksze zaobserwowane przesuni\u0119cie Halley zaobserwowa\u0142 dla gwiazdy Arktura (\u0142ac. \u03b1<\/em> Bootis) i nieco mniejsze dla Syriusza. Przesuni\u0119cia k\u0105towe na niebie, wynikaj\u0105ce z ruchu gwiazd, nazywamy ruchami w\u0142asnymi gwiazd. W wyniku ruch\u00f3w w\u0142asnych gwiazd, wzajemne odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy gwiazdami nie s\u0105 zachowane co skutkuje tym, \u017ce obecne kszta\u0142ty gwiazdozbior\u00f3w r\u00f3wnie\u017c nie b\u0119d\u0105 zachowane i ulegn\u0105 zmianie.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142o\u0144ce r\u00f3wnie\u017c porusza si\u0119 w przestrzeni kosmicznej. Pr\u0119dko\u015b\u0107 S\u0142o\u0144ca wynosi 20 km\/s, czyli S\u0142o\u0144ce wraz z ca\u0142ym uk\u0142adem planetarnym przemieszcza si\u0119 o 4,2 j.a. rocznie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 4. Zmiana po\u0142o\u017cenia gwiazd w wyniku ruch\u00f3w w\u0142asnych gwiazd na przyk\u0142adzie wybranych gwiazdozbior\u00f3w. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Ruchy w\u0142asne maj\u0105 miejsce, gdy gwiazda porusza si\u0119 szybko w przestrzeni kosmicznej i jest od nas stosunkowo niedaleko \u2013 do kilkudziesi\u0119ciu lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Najszybciej porusza si\u0119 w ten spos\u00f3b Gwiazda Barnarda (zwana od tego ruchu tak\u017ce strza\u0142\u0105 Barnarda) \u2013 w ci\u0105gu roku przemierza oko\u0142o 10 sekund k\u0105towych \u0142uku po niebie.<\/p>\n\n\n\n

Gwiazdy zmieniaj\u0105 swoje po\u0142o\u017cenie na tle sfery niebieskiej w wyniku zjawiska precesji, nutacji, aberracji, paralaksy heliocentrycznej.<\/p>\n\n\n\n

Precesja osi Ziemi<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia nie jest idealnym kulistym cia\u0142em. Jest nieco sp\u0142aszczona. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy promieniem r\u00f3wnikowym i biegunowym to zaledwie 21,4 km. Modelowo mo\u017cna potraktowa\u0107 Ziemi\u0119 jak kul\u0119 z dodatkowym pier\u015bcieniem masy w pobli\u017cu r\u00f3wnika. S\u0142o\u0144ce lub Ksi\u0119\u017cyc dzia\u0142a si\u0142\u0105 grawitacyjn\u0105 na Ziemi\u0119. Przy czym si\u0142a przyp\u0142ywowa dzia\u0142aj\u0105ce w punkcie P1<\/sub> jest wi\u0119ksza ni\u017c punktu P2<\/sub>. Si\u0142y te maj\u0105 r\u00f3wnoleg\u0142e kierunki, ale maj\u0105 przeciwne zwroty. To skutkuje tym, \u017ce na Ziemie dzia\u0142a niezr\u00f3wnowa\u017cony moment si\u0142, kt\u00f3ry powoduje powstanie wektora pr\u0119dko\u015bci k\u0105towej, kt\u00f3ry jest prostopad\u0142y do wektora pr\u0119dko\u015bci k\u0105towej Ziemi. A wi\u0119c o\u015b obrotu Ziemi zakre\u015bla w przestrzeni sto\u017cek. Na nasz\u0105 planet\u0119 grawitacyjnie oddzia\u0142uj\u0105 S\u0142o\u0144ce, Ksi\u0119\u017cyc, ale tak\u017ce i planety. A wi\u0119c ruch precesyjny jest efektem oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca (precesja solarna), Ksi\u0119\u017cyca (precesja lunarna) oraz oddzia\u0142ywania planet (precesja planetarna). Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa tutaj Wenus, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 najbli\u017cej Ziemi. Drug\u0105 istotn\u0105 planet\u0105 oddzia\u0142uj\u0105c\u0105 na Ziemi\u0119 jest Jowisz, kt\u00f3ry ma najwi\u0119ksz\u0105 mas\u0119 w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 5. J. M. Kreiner, Ziemia i Wszech\u015bwiat-astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142o\u0144ce wywo\u0142uje precesj\u0119 osi Ziemskiej i przesuwanie si\u0119 punktu r\u00f3wnonocy wiosennej o 15\u201d,9 na rok na zach\u00f3d. Ksi\u0119\u017cyc swoim oddzia\u0142ywaniem powoduje precesj\u0119 i przesuwanie si\u0119 punktu Barana o 34\u201d,5 na rok w kierunku zachodnim. Planety wywo\u0142uj\u0105 ruch precesyjny i przesuwanie si\u0119 punktu r\u00f3wnonocy wiosennej o 0\u201d,144 na rok w kierunku wschodnim. W wyniku z\u0142o\u017cenia wszystkich oddzia\u0142ywa\u0144 punkt r\u00f3wnonocy wiosennej przesuwa si\u0119 w kierunku zachodnim rocznie 50\u201d,256.  Pomijaj\u0105c precesj\u0119 planetarn\u0105 i uwzgl\u0119dniaj\u0105c jedynie oddzia\u0142ywanie grawitacyjne S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca (precesja lunisolarna), zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna przesuwanie si\u0119 punktu r\u00f3wnonocy wiosennej w kierunku zachodnim o 50\u201d,37 na rok.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 6. Tranzyt punktu Barana wzd\u0142u\u017c ekliptyki w latach od 4000 r. p. n. e., do 2000 r. n. e. (\u0179r\u00f3d\u0142o: R. Fitzpatrick, An introduction to Celelstial Mechanics<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowo precesja punktu r\u00f3wnonocy wiosennej si\u0119 komplikuje, poniewa\u017c w wyniku precesji planetarnej o\u015b Ziemi ko\u0142ysze si\u0119 co skutkuje tym, \u017ce nachylenie p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Ziemi wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny ekliptyki zmienia si\u0119. Obecnie k\u0105t ten malej 0\u201d,47 na rok. W skutek ruchu precesyjnego o\u015b ziemska zakre\u015bla pe\u0142en sto\u017cek w czasie 25800 lat. Okres ten nazywamy rokiem plato\u0144skim.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 7. Precesja osi Ziemi. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Gdyby ruch osi ziemskiej by\u0142o skutkiem jedynie oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca (precesja solarna), to czas zakre\u015blenia pe\u0142nego sto\u017cka przez o\u015b ziemsk\u0105 trwa\u0142 by znacz\u0105co d\u0142u\u017cej, bo a\u017c 79200 lat. W wyniku zjawiska precesji gwiazdy poruszaj\u0105 si\u0119 do przodu o oko\u0142o 1\u00b0 w ci\u0105gu 72 lat. Rektascensja gwiazd ro\u015bnie, ale nie wszystkich. Gwiazdy, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w obszarze pomi\u0119dzy p\u00f3\u0142nocnym biegunem niebieskim a p\u00f3\u0142nocnym biegunem ekliptyki, rektascensja gwiazd maleje. W wypadku pozosta\u0142ych gwiazd deklinacja gwiazd ro\u015bnie. Gwiazdy, kt\u00f3rych rektascensja znajduje si\u0119 w przedziale 18h-6h, deklinacja ro\u015bnie. Natomiast deklinacja gwiazd, kt\u00f3rych rektascensja znajduje si\u0119 w przedziale 6h-18h, maleje.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 8. Zmiana po\u0142o\u017cenia gwiazd precesji osi ziemskiej. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Nutacja<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz zjawiska precesji, tak\u017ce zjawisko nutacji wp\u0142ywa na po\u0142o\u017cenie cia\u0142 niebieskich na sferze niebieskiej. Zjawiskiem nutacji nazywamy szereg kr\u00f3tkookresowych waha\u0144 osi Ziemi. Zjawisko nutacji jest konsekwencj\u0105 oddzia\u0142ywania grawitacyjnego S\u0142o\u0144ca, Ksi\u0119\u017cyca na lekko sp\u0142aszczon\u0105 Ziemi\u0119 (dok\u0142adniej w wyniku oddzia\u0142ywania na obszary oko\u0142or\u00f3wnikowe) i ma to zwi\u0105zek z nachyleniem orbity Ksi\u0119\u017cyca do ekliptyki. Wielko\u015b\u0107 nutacji zale\u017cy od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika ziemskiego. Najwi\u0119ksza taka perturbacja okresowa powstaje na skutek ruch\u00f3w w\u0119z\u0142\u00f3w orbity Ksi\u0119\u017cyca. Okres waha\u0144 wynosi 18,6 lat i pokrywa si\u0119 z okresem obiegu linii w\u0119z\u0142\u00f3w orbity Ksi\u0119\u017cyca. W wyniku zjawiska nutacji biegun zakre\u015bla na sferze niebieskiej elips\u0119, kt\u00f3rej wielkie osie skierowane s\u0105 do biegun\u00f3w ekliptyki i wynosz\u0105 18,42\u201d (p\u00f3\u0142o\u015b \u2013 9,21\u201d), a ma\u0142e osie 13,72\u201d (p\u00f3\u0142o\u015b \u2013 6,86\u201d). Nutacja ma jeszcze jedn\u0105 sk\u0142adow\u0105, p\u00f3\u0142roczn\u0105, a oscylacje osi\u0105gaj\u0105 warto\u015b\u0107 rz\u0119du 1,32\u201d. Obserwuje si\u0119 tak\u017ce mniejsze oscylacje z okresem rz\u0119du 13,66 dnia, wynikaj\u0105ce z ruchu obiegowego Ksi\u0119\u017cyca wok\u00f3\u0142 Ziemi. Amplituda tym oscylacji osi\u0105ga warto\u015b\u0107 0,23\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko nutacji sprawia, \u017ce wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne rektascensji i deklinacji cia\u0142 niebieskich ulegaj\u0105 zmianie w czasie.<\/p>\n\n\n\n

Wskutek nak\u0142adania si\u0119 ruchu nutacyjnego na ruch precesyjny rzeczywista droga bieguna niebieskiego na tle gwiazd dooko\u0142a bieguna ekliptyki jest lini\u0105 w\u0119\u017cykowat\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 9. Zjawisko nutacji. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Podobnie trajektoria gwiazdy na sferze niebieskiej jest do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona. <\/p>\n\n\n\n

Innymi zjawiskami powoduj\u0105cymi zmian\u0119 pozycji gwiazd na niebie s\u0105 paralaksa i aberracja. Obie wynikaj\u0105 z ruchu Ziemi dooko\u0142a S\u0142o\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Paralaksa<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okresie p\u00f3\u0142rocznym, w wyniku ruchu Ziemi po orbicie, planeta zmieni swoje po\u0142o\u017cenie w przestrzeni o oko\u0142o 300 mln km. Uwa\u017cny obserwator zauwa\u017cy, \u017ce po\u0142o\u017cenie obserwowanej gwiazdy, na tle innych gwiazd, zmieni\u0142o si\u0119.  Zjawisko, kt\u00f3re zosta\u0142o zaobserwowane przez obserwatora nazywa si\u0119 paralaks\u0105 heliocentryczn\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 10. Paralaksa gwiazdy spowodowana ruchem rocznym Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 11. Paralaksa gwiazdy spowodowana ruchem rocznym Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca (\u0179r\u00f3d\u0142o: Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz ruchu wynikaj\u0105cego ze ruchu obiegowego Ziemi, gwiazda porusza si\u0119 ruchem w\u0142asnym. Z\u0142o\u017cenie ruchu w\u0142asnego i paralaksy gwiazdy skutkuje tym, \u017ce tor ruchu gwiazdy jest lini\u0105 falist\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 12. Z\u0142o\u017cenie ruchu w\u0142asnego gwiazdy i paralaksy. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Aberracja<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Aberracj\u0119 mo\u017cemy sobie wyt\u0142umaczy\u0107 tym, \u017ce poruszamy si\u0119 z Ziemi\u0105 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 oko\u0142o
30 km\/s wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca a \u015bwiat\u0142o ma tak\u017ce ograniczon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce stoimy w deszczu z parasolem. Dla lepszej ochrony, trzymamy go centralnie nad g\u0142ow\u0105 \u2013 tak, aby deszcz nas nie zmoczy\u0142. Gdy zaczynamy i\u015b\u0107 (lub biec, np. do poci\u0105gu), nachylamy parasol w kierunku naszego chodu. To samo zjawisko zachodzi ze \u015bwiat\u0142em gwiazd. Powinni\u015bmy lekko nachyli\u0107 teleskop w stron\u0119, w kt\u00f3r\u0105 przemieszcza si\u0119 Ziemia wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. Ten k\u0105t to zaledwie kilka sekund k\u0105towych, jednak w dok\u0142adnych obserwacjach astronomicznych jest on istotny. Jak wskazuj\u0105 obserwacje wszystkie gwiazdy w ci\u0105gu roku zakre\u015blaj\u0105 elipsy aberracyjne. Mimo\u015br\u00f3d takiej elipsy uzale\u017cniony jest od szeroko\u015bci ekliptycznej. Im gwiazda po\u0142o\u017cona jest bli\u017cej ekliptyki tym elipsa jest bardziej sp\u0142aszczona. Gwiazda po\u0142o\u017cna na ekliptyce oscyluje wzd\u0142u\u017c linii. Wielko\u015b\u0107 po\u0142owy du\u017cej p\u00f3\u0142osi elipsy aberracyjnej to 20\u201d,5, natomiast wielko\u015b\u0107 po\u0142owy ma\u0142ej p\u00f3\u0142osi aberracyjnej wynosi 20\u201d,5 sin \u03b2 (\u03b2-szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 13. Elipsy aberracyjne gwiazd w zale\u017cno\u015bci od szeroko\u015bci ekliptycznej gwiazdy. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 14. Aberracja roczna wynikaj\u0105ca z ruchu obiegowego Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz aberracji rocznej wyst\u0119puje jeszcze aberracja wiekowa spowodowana ruchem Uk\u0142adu S\u0142onecznego w przestrzeni oraz aberracja dzienna wynikaj\u0105ca z ruchu obrotowego Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Dzienna aberracja osi\u0105ga maksymaln\u0105 warto\u015b\u0107 0\u201d,32 i powoduje dobow\u0105 zmian\u0119 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych gwiazd zgodnie z formu\u0142ami:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

gdzie, \u03b4 \u2013 deklinacja gwiazdy, \u03b1 \u2013 rektascensja gwiazdy, \u03c6- szeroko\u015b\u0107 geograficzna, t \u2013 k\u0105t godzinny.<\/p>\n\n\n\n

Pozorny ruch gwiazd w wyniku z\u0142o\u017ceniu paralaksy, aberracji i nutacji jest do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cony.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ryc. 15. Pozorny ruch gwiazd (efekt nutacji nie jest tutaj uwidoczniony, ze wzgl\u0119du na zbyt kr\u00f3tki okres czasu). (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Ryc. 16. Zmiana po\u0142o\u017cenia gwiazdy Wega w latach 1996-2025 w wyniku zjawiska nutacji. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, More mathematical astronomy morsels<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Z powy\u017cszej analizy wynika, \u017ce w kr\u00f3tkim okresie czasu po\u0142o\u017cenie gwiazd praktycznie si\u0119 nie zmienia, a ich roczne czy dzienne ruchy wywo\u0142ane ww. czynnikami s\u0105 nieznacz\u0105ce w por\u00f3wnaniu z ruchem S\u0142o\u0144ca, Ksi\u0119\u017cyca czy te\u017c planet. Zatem gwiazdy mo\u017cemy traktowa\u0107 jako obiekty wzgl\u0119dnie nieruchome. Natomiast planety ka\u017cdego roku s\u0105 nieco gdzie indziej. To oznacza, \u017ce z\u0142\u0105cznie Ksi\u0119\u017cyca z planet\u0105 wymaga swoistego rozk\u0142adu jazdy \u2013 efemerydy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Z\u0142\u0105czenie Wenus i Saturna z zachodz\u0105cym Ksi\u0119\u017cycem \u2013 wiecz\u00f3r wcze\u015bniej ni\u017c w\u0142a\u015bciwe zjawisko z\u0142\u0105czenia tych trzech cia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my teraz do efemeryd. To nic innego, jak podanie miejsca (na niebie, lub pasa widoczno\u015bci na Ziemi), w kt\u00f3rym dane zjawisko b\u0119dzie mia\u0142o miejsce. W zale\u017cno\u015bci od rodzaju zjawiska, widoczno\u015b\u0107 obejmuje p\u00f3\u0142 czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ziemi (jak przy za\u0107mieniu Ksi\u0119\u017cyca) lub w\u0105ski, kilkukilometrowy pas na jej powierzchni (dla za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca lub zakry\u0107 gwiazd przez ma\u0142e planetki, zwanych zakryciami planetoidalnymi).<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142\u0105czenia Ksi\u0119\u017cyca z planetami lub gwiazdami nie s\u0105 mo\u017ce bardzo spektakularne, ale bywaj\u0105 dost\u0119pne wi\u0119kszo\u015bci obserwator\u00f3w z p\u00f3\u0142kuli Ziemi. Z\u0142\u0105czenia planet s\u0105 bardziej efektowne. Cz\u0119\u015b\u0107 planet jest ja\u015bniejsza od gwiazd, dlatego z\u0142\u0105czenie Ksi\u0119\u017cyca z nimi (czyli po prostu blisko\u015b\u0107 Ksi\u0119\u017cyca z planet\u0105 na niebie) jest dobrze widoczna.<\/p>\n\n\n\n

Wieczorem 22 stycznia 2023 roku o godzinie 22:15 Wenus znajdzie si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 0,3\u00b0S od Saturna. Obie planety znajdowa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w konstelacji Kozioro\u017cca niedaleko gwiazdy Deneb Algedi nale\u017c\u0105cej do konfiguracji gwiazd tworz\u0105cych konstelacj\u0119 Kozioro\u017cca. Niestety, w chwili najbli\u017cszego zbli\u017cenia planety b\u0119d\u0105 ju\u017c pod horyzontem. Wenus zajdzie 18:10 (czas podany dla Polski centralnej). Saturn zajdzie natomiast 3 minuty p\u00f3\u017aniej o godzinie 18:13. Wenus b\u0119dzie fazie garbatej malej\u0105cej, oko\u0142o 93 % tarczy planety b\u0119dzie o\u015bwietlone przez S\u0142o\u0144ce. Jasno\u015b\u0107 Wenus na wieczornym niebie to -3m<\/sup>,82, natomiast jasno\u015b\u0107 Saturna wyniesie 0m<\/sup>,82.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wenus w fazie garbatej ubywaj\u0105cej, 22 stycznia 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Widok Saturna 22 I 2023 roku o godzinie 18. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wenus i Saturn 22 stycznia 2023 roku o godzinie 22:15. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Widok uk\u0142adu planet Wenus-Saturn, tu\u017c przed zachodem 22 I 2023 roku, godzina 17:55. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Z\u0142\u0105czenie Wenus z Saturnem i Ksi\u0119\u017cycem na kilkadziesi\u0105t minut po zachodzie S\u0142o\u0144ca.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wiecz\u00f3r 23 stycznia 2023 roku, godzina 17:45. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Wieczorem 23 stycznia 2023 roku do uk\u0142adu planet Wenus-Saturn do\u0142\u0105czy Ksi\u0119\u017cyc, znajduj\u0105cy si\u0119 w gwiazdozbiorze Wodnika, kt\u00f3ry b\u0119dzie w fazie sierpa wzrastaj\u0105cego, oko\u0142o 5 % tarczy b\u0119dzie o\u015bwietlone przez S\u0142o\u0144ce. Jasno\u015b\u0107 Ksi\u0119\u017cyca na wieczornym niebie wyniesie -9m<\/sup>,53. Pozosta\u0142a powierzchnia Ksi\u0119\u017cyca b\u0119dzie o\u015bwietlona \u015bwiat\u0142em odbitym od Ziemi i b\u0119dziemy mogli obserwowa\u0107 pi\u0119kne popielate \u015bwiat\u0142o. Obserwator znajduj\u0105cy si\u0119 na Ksi\u0119\u017cycu m\u00f3g\u0142by obserwowa\u0107 Ziemi\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie kilka dni po pe\u0142ni (faza garbata malej\u0105ca). 23 stycznia Ksi\u0119\u017cyc b\u0119dzie stosunkowo m\u0142ody (po nowiu), a najlepsza widoczno\u015b\u0107 z\u0142\u0105czenia szykuje si\u0119 na 90 minut po zachodzie S\u0142o\u0144ca. Wenus ma by\u0107 oddalona od Saturna o zaledwie 0.4 stopnia \u2013 mniej ni\u017c \u015brednica Ksi\u0119\u017cyca. Wszystko sk\u0105pane w \u0142unie zmierzchu. Nast\u0119pnego dnia Ksi\u0119\u017cyc b\u0119dzie ju\u017c kilkana\u015bcie stopni dalej, wi\u0119c nie b\u0119dzie uczestnikiem z\u0142\u0105czenia.





<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

W Polsce wschodniej i po\u0142udniowo wschodniej pogod\u0119 kszta\u0142towa\u0107 b\u0119dzie front ciep\u0142y. P\u00f3\u0142nocne rejony kraju dostan\u0105 si\u0119 pod wp\u0142yw klina wysokiego ci\u015bnienia zwi\u0105zanego z wy\u017cem kt\u00f3rego centrum znajdowa\u0107 b\u0119dzie nad zachodni\u0105 Rosj\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Temperatura powietrza od -4 \u00b0C w Suwa\u0142kach do 3\u00b0C w Warszawie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Temperatura odczuwalna od -9\u00b0C w Suwa\u0142kach do 2\u00b0C w Toruniu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wiatr przewa\u017cnie wschodni i p\u00f3\u0142nocno wschodni na p\u00f3\u0142nocy i zachodzie kraju. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wiatru 7-22 km\/h.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

W woj. pomorskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim i kujawsko-pomorskim porywy wiatru do 40-45 km\/h. Na po\u0142udniu Polski do 60 km\/h.<\/p>\n\n\n\n

\"Wilgotno\u015b\u0107 powietrza 87-100%.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Opady atmosferyczne:<\/strong> Opady deszczu, deszczu ze \u015bniegiem oraz \u015bniegu. Szczeg\u00f3\u0142owy rozk\u0142ad pola opadu na za\u0142\u0105czonych mapach.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie niskie<\/strong>: du\u017ce i ca\u0142kowite a na niebie chmury Stratocumulus i Stratus.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie pi\u0119tra \u015bredniego:<\/strong> Chmury Altocumulus i Altostratus b\u0119d\u0105 pokrywa\u0107 niebo praktycznie na terenie ca\u0142ego kraju, za wyj\u0105tkiem p\u00f3\u0142nocno-wschodniej i p\u00f3\u0142nocnej Polski.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie pi\u0119tra wysokiego<\/strong>: Cirrus i Cirrostratus na wschodzie kraju i lokalnie Cirrus na po\u0142udniu, po\u0142udniowym zachodzie i w centrum Polski.  <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie og\u00f3lne<\/strong>: du\u017ce i ca\u0142kowite. <\/p>\n\n\n\n

Warunki obserwacyjne<\/strong>: brak warunk\u00f3w do obserwacji na terenie ca\u0142ego kraju.



<\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Prognoza pogody na wiecz\u00f3r poniedzia\u0142kowy, 23 stycznia 2023 roku, czas: 16-19.<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Sytuacja synoptyczna:<\/strong> pogod\u0119 w Polsce b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0142 klin wysokiego ci\u015bnienia zwi\u0105zany z wy\u017cem, kt\u00f3rego centrum 1045 hPa znajduje si\u0119 nad zachodni\u0105 Rosj\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Temperatura powietrza:<\/strong> od -2, -3 st. C w Suwa\u0142kach do 2, 3 st. C w Szczecinie lub Gorzowie Wielkopolskich.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Temperatura odczuwalna:<\/strong> od -5, -6 st. C na p\u00f3\u0142nocy kraju do 0 st. C na po\u0142udniu i po\u0142udniowym wschodzie Polski.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wilgotno\u015b\u0107 powietrze:<\/strong> na p\u00f3\u0142nocy kraju wilgotno\u015b\u0107 78-84%. W centrum i na po\u0142udniu kraju wilgotno\u015b\u0107 90-100 %.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Wiatr<\/strong>: p\u00f3\u0142nocno wschodni, 3-11 km\/h. W porywach do 22 km\/h.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie dolne:<\/strong> pocz\u0105tkowo chmury b\u0119d\u0105 pokrywa\u0107 niebo w ca\u0142ej Polsce, po godzinie 18 rozpogodzenia na p\u00f3\u0142nocy kraju. Na niebie chmury Stratocumulus i \/lub Stratus.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie \u015brednie:<\/strong> Na wschodzie i cz\u0119\u015bciowo w centrum zachmurzenie du\u017ce, na pozosta\u0142ym obszarze zachmurzenie ma\u0142e lub brak chmur. Na niebie chmury Altocumulus.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie wysokie:<\/strong> Na po\u0142udniu kraju Cirrus i Cirrostratus. Na pozosta\u0142ym obszarze Cirrus lub brak zachmurzenia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zachmurzenie og\u00f3lne:<\/strong> ca\u0142kowite. Po zachodzie s\u0142o\u0144ca, w pasie Polski p\u00f3\u0142nocnej rozpogodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Warunki obserwacyjne:<\/strong> Przed zachodem S\u0142o\u0144ca brak warunk\u00f3w do obserwacji nieba. Po zachodzie S\u0142o\u0144ca, poprawa warunk\u00f3w obserwacyjnych lokalnie w pasie wojew\u00f3dztw zachodniopomorskiego i pomorskiego.<\/p>\n\n\n\n



<\/p>\n\n\n\n

Opracowanie:<\/p>\n\n\n\n

dr Grzegorz Duniec, dr Marcin Kolonko, Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW-PIB.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nasz naturalny satelita \u2013 Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[]},"categories":[1],"tags":[68,85,82,83],"yoast_head":"\nM\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia] - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem, CMM IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nasz naturalny satelita, Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-20T10:51:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-22T18:45:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Obraz22-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1383\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"569\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem, CMM IMGW-PIB\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Nasz naturalny satelita, Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Obraz22-1.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"CMM\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\"},\"author\":{\"name\":\"CMM\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46\"},\"headline\":\"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia]\",\"datePublished\":\"2023-01-20T10:51:03+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-22T18:45:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\"},\"wordCount\":3160,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"cmm\",\"imgw\",\"ksiezyc\",\"wenus\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\",\"name\":\"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia] - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-01-20T10:51:03+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-22T18:45:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46\",\"name\":\"CMM\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"CMM\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/cmm.imgw.pl\"],\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia] - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem, CMM IMGW-PIB","og_description":"Nasz naturalny satelita, Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_published_time":"2023-01-20T10:51:03+00:00","article_modified_time":"2023-01-22T18:45:34+00:00","og_image":[{"width":1383,"height":569,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Obraz22-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"CMM","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem, CMM IMGW-PIB","twitter_description":"Nasz naturalny satelita, Ksi\u0119\u017cyc \u2013 z racji ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 Ziemi codziennie pojawia si\u0119 na tle innych gwiazdozbior\u00f3w. Jego orbita nachylona jest do ekliptyki pod k\u0105tem 5\u00b008\u201943\u2019\u2019 i zmienia si\u0119 w granicach od 4\u00b059\u2019 do 5\u00b017\u2019, w zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej. Nachylenie orbity jest najwi\u0119ksze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ca znajduje si\u0119 w pobli\u017cu w\u0119z\u0142\u00f3w, najmniejsze w chwili, kiedy S\u0142o\u0144ce jest oddalone od w\u0119z\u0142\u00f3w orbity ksi\u0119\u017cycowej o 90\u00b0 w rektascensji. Takie nachylenie orbity ksi\u0119\u017cycowej wzgl\u0119dem ekliptyki sprawia, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc porusza si\u0119 w podobnym pasie nieba co planety.","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Obraz22-1.jpg","twitter_creator":"@IMGW_CMM","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Napisane przez":"CMM","Szacowany czas czytania":"27 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505"},"author":{"name":"CMM","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46"},"headline":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia]","datePublished":"2023-01-20T10:51:03+00:00","dateModified":"2023-01-22T18:45:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505"},"wordCount":3160,"publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"keywords":["cmm","imgw","ksiezyc","wenus"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505","name":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia] - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2023-01-20T10:51:03+00:00","dateModified":"2023-01-22T18:45:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?p=21505#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0142ody Ksi\u0119\u017cyc w z\u0142\u0105czeniu z Wenus i Saturnem [aktualizacja na 23 stycznia]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/a24a37fe434fe76b0f5791e6bd3fdb46","name":"CMM","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9248ea2273711f1cd09d6bd45867dbfb?s=96&d=blank&r=g","caption":"CMM"},"sameAs":["http:\/\/cmm.imgw.pl"],"url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?author=3"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21505"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21612,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21505\/revisions\/21612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}