{"id":40765,"date":"2024-04-04T08:50:39","date_gmt":"2024-04-04T06:50:39","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765"},"modified":"2024-04-05T15:28:00","modified_gmt":"2024-04-05T13:28:00","slug":"akademiacmm-rezonans-fermiego-wyjasnia-role-dwutlenku-wegla-w-globalnym-ociepleniu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765","title":{"rendered":"#AkademiaCMM &#8211; Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu."},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2024-04-04T08:50:39+02:00\">4 kwietnia 2024<\/time><\/div>\n\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><em>Opracowanie: <\/em><em>Prof. Mariusz J. Figurski<\/em><em>, IMGW-PIB CMM.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane<sup><a id=\"post-40765-footnote-ref-1\" href=\"#post-40765-footnote-1\">[1]<\/a><\/sup>, kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne. Ka\u017cdy z gaz\u00f3w cieplarnianych charakteryzuje si\u0119 innym stopniem poch\u0142aniania energii z promieniowania s\u0142onecznego, dlatego w kontek\u015bcie poruszanego problemu, przybli\u017cony zostanie ten mechanizm zgodnie z opracowaniem, kt\u00f3re w ca\u0142o\u015bci zosta\u0142o opublikowane w \u201eNauka o klimacie\u201d (Popkiewicz i inni, 2018).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-40766 aligncenter\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" width=\"599\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png 1423w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene-300x282.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene-1024x961.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene-768x721.png 768w\" sizes=\"(max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 1. Po lewej stronie cz\u0105steczki gaz\u00f3w niepoch\u0142aniaj\u0105cych i nieemituj\u0105cych podczerwieni, po prawej stronie cz\u0105steczki gaz\u00f3w poch\u0142aniaj\u0105cych i emituj\u0105cych promieniowanie podczerwone. Koncentracja gazu podana w ppm oznacza liczb\u0119 cz\u0105steczek danego gazu na milion cz\u0105steczek powietrza. Kolor czerwony: atomy tlenu, bia\u0142y \u2013 wodoru, czarny \u2013 w\u0119gla, niebieski \u2013 azotu, jasnozielony \u2013 fluoru, ciemnozielony \u2013 chloru (Popkowicz i inni, 2018).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Powszechnie wiadomo, \u017ce przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 gaz\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w ziemskiej atmosferze, w tym azot i tlen, nie poch\u0142ania ani nie emituje promieniowania d\u0142ugofalowego oznacza to, \u017ce jest dla niego przezroczysta. Na rysunku 1 po stronie lewej pokazane s\u0105 cz\u0105steczki gaz\u00f3w niepoch\u0142aniaj\u0105cych i nieemituj\u0105cych promieniowania d\u0142ugofalowego, po prawej cz\u0105steczki gaz\u00f3w poch\u0142aniaj\u0105cych je i emituj\u0105cych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Analizuj\u0105c rysunek \u0142atwo mo\u017cna dostrzec, \u017ce promieniowania d\u0142ugofalowego nie poch\u0142aniaj\u0105 i nie emituj\u0105 cz\u0105steczki sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z dw\u00f3ch identycznych atom\u00f3w oraz pojedyncze atomy. Co prawda cz\u0105steczki sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych atom\u00f3w (jak np. tlenek w\u0119gla CO lub chlorowod\u00f3r HCl) maj\u0105 widma pozwalaj\u0105ce na absorpcj\u0119 i emisj\u0119 promieniowania d\u0142ugofalowego, to cz\u0105steczki te ze wzgl\u0119du na ich wysok\u0105 reaktywno\u015b\u0107 i rozpuszczalno\u015b\u0107 maj\u0105 bardzo kr\u00f3tki czas \u017cycia w atmosferze i nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 w znacz\u0105cym stopniu do efektu cieplarnianego i w wielu opracowaniach s\u0105 pomijane. Oscylacj\u0119 cz\u0105steczki mog\u0105 pobudzi\u0107 drgania pola elektrycznego promieniowania elektromagnetycznego przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce posiadaj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 odpowiedni\u0105 dla konkretnego zestawu atom\u00f3w, aby energia zosta\u0142a poch\u0142oni\u0119ta przez cz\u0105stk\u0119. Mechanizm przekazywania energii jest dwustronny. Z jednej strony energia mo\u017ce by\u0107 zaabsorbowana przez cz\u0105steczk\u0119 (oscylator), a z drugiej mo\u017ce te\u017c zosta\u0107 z niej wyemitowana w formie promieniowania. Cz\u0105steczka poch\u0142ania i emituje energi\u0119 w tych samych d\u0142ugo\u015bciach fal. Informacj\u0119 o tym, jakie d\u0142ugo\u015bci fali poch\u0142ania i emituje wybrany zwi\u0105zek lub mieszanina, nazywamy widmem absorpcyjno-emisyjnym. W cz\u0105steczkach posiadaj\u0105cych dwa takie same atomy rozk\u0142ad \u0142adunk\u00f3w jest symetryczny, zmiany pola elektromagnetycznego nie wzbudzaj\u0105 wi\u0119c wzbudzaj\u0105 wi\u0119c niesymetrycznych drga\u0144 czy obrot\u00f3w pola elektrycznego takiej cz\u0105steczki. Energia kwant\u00f3w promieniowania podczerwonego jest w tym przypadku zbyt ma\u0142a, \u017ceby wzbudzi\u0107 drgania symetryczne, wi\u0119c azot, tlen (i inne gazy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z dw\u00f3ch takich samych atom\u00f3w) nie poch\u0142aniaj\u0105 promieniowania w tym zakresie, nie s\u0105 wi\u0119c gazami cieplarnianymi. Promieniowanie podczerwone poch\u0142aniaj\u0105 cz\u0105steczki wieloatomowe niesymetryczne b\u0119d\u0105ce dipolami (cz\u0105steczki wody), r\u00f3wnie\u017c nie b\u0119d\u0105ce dipolami (apolarne), np. moleku\u0142y CO2, kt\u00f3re maj\u0105 kszta\u0142t linii prostej z atomem w\u0119gla po\u015brodku i dwoma atomami tlenu na obu ko\u0144cach (rys. 2). Obr\u00f3t takiej cz\u0105steczki lub rozci\u0105ganie symetryczne nie powoduj\u0105 zmiany \u0142adunku, jednak rozci\u0105ganie asymetryczne i zginanie powoduj\u0105 polaryzacj\u0119. W wyniku nak\u0142adania si\u0119 na siebie wielu r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w rotacji i drga\u0144 cz\u0105steczka gazu takiego jak np. CO2 mo\u017ce mie\u0107 wiele mo\u017cliwych stan\u00f3w energetycznych. Cz\u0105steczki mog\u0105 zmienia\u0107 sw\u00f3j stan energetyczny, absorbuj\u0105c b\u0105d\u017a emituj\u0105c fotony o energii odpowiadaj\u0105cej r\u00f3\u017cnicy energii zwi\u0105zanych z poszczeg\u00f3lnymi stanami. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, cz\u0105steczki takie maj\u0105 rozbudowane widma absorpcyjno-emisyjne i oddzia\u0142uj\u0105 z promieniowaniem w szerokim zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci. Innymi s\u0142owy cz\u0105steczki gaz\u00f3w cieplarnianych sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z trzech i wi\u0119cej atom\u00f3w, bo tylko takie cz\u0105steczki maj\u0105 widma oscylacyjno-rotacyjne pozwalaj\u0105ce na absorpcj\u0119 i emisj\u0119 promieniowania podczerwonego. Mechanizm wyja\u015bnia jakie gazy pretenduj\u0105 do grupy \u201ecieplarnianych\u201d, ale nie t\u0142umacz\u0105, dlaczego najwi\u0119kszy wp\u0142yw ma CO2. Jego udzia\u0142 w emisji wszystkich gaz\u00f3w cieplarnianych zgodnie z danymi z 2021 roku szacowany by\u0142 na oko\u0142o 80%. W przypadku oceny szkodliwego dzia\u0142ania g\u0142\u00f3wnych gaz\u00f3w cieplarnianych wa\u017cne jest zwr\u00f3cenie uwagi na ich ilo\u015b\u0107 w atmosferze, ale r\u00f3wnie\u017c na ich \u017cywotno\u015b\u0107. Przyk\u0142adowo metan poch\u0142ania promieniowanie bardziej ni\u017c dwutlenek w\u0119gla, ale jest go zdecydowanie mniej. Dlatego przyjmuje si\u0119, \u017ce to CO2 jest bardziej szkodliwe. Innymi s\u0142owy, przy ocenie szkodliwo\u015bci pod uwag\u0119 brany jest r\u00f3wnie\u017c potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-40767 aligncenter\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-krag-opis.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, kr\u0105g\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" width=\"577\" height=\"361\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-krag-opis.png 1011w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-krag-opis-300x188.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-krag-opis-768x481.png 768w\" sizes=\"(max-width: 577px) 100vw, 577px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 2. Sposoby drga\u0144 cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla, oddzia\u0142uj\u0105cej z promieniowaniem podczerwonym. Liczby na dole pokazuj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 fali oraz liczb\u0119 falow\u0105 promieniowania o energii odpowiadaj\u0105cej danemu sposobowi drga\u0144 (Popkiewicz M. i inni, 2018).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">O tym, \u017ce dwutlenek w\u0119gla jest gazem cieplarnianym, kt\u00f3ry w znacznym stopniu poch\u0142ania promieniowanie podczerwone (czyli ciep\u0142o), wiadomo by\u0142o ju\u017c dawno, bo w ju\u017c w 1856 roku pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze badania m\u00f3wi\u0105ce o tym zjawisku. Jednymi z ciekawszych w tamtym czasie by\u0142y badania Eunice Newton Foote, kt\u00f3ra bada\u0142a oddzia\u0142ywanie promieniowania z r\u00f3\u017cnymi gazami, dwutlenkiem w\u0119gla i par\u0105 wodn\u0105. W artykule \u201e<em>Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na ogrzewanie promieniami S\u0142o\u0144ca<\/em>\u201d w The American Journal of Science and Arts przedstawi\u0142a popart\u0105 badaniami hipotez\u0119 o tym, \u017ce wzrost st\u0119\u017cenia dwutlenku w\u0119gla w atmosferze podni\u00f3s\u0142by jej temperatur\u0119. Na poparcie hipotezy zaproponowa\u0142a prosty eksperyment. Foote u\u017cy\u0142a w nim dw\u00f3ch szklanych cylindr\u00f3w i umie\u015bci\u0142a je w nas\u0142onecznionym miejscu. Nape\u0142ni\u0142a jedn\u0105 butl\u0119 dwutlenkiem w\u0119gla, a drug\u0105 pozostawi\u0142a wype\u0142nion\u0105 powietrzem. Ku swemu zdziwieniu i zaskoczeniu reszty spo\u0142eczno\u015bci naukowej zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce cylinder wype\u0142niony dwutlenkiem w\u0119gla nagrza\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 mocno, natomiast ten wype\u0142niony powietrzem osi\u0105gn\u0105\u0142 oczekiwan\u0105, normaln\u0105 temperatur\u0119 dla s\u0142onecznego miejsca. Ilo\u015bciowo butla z CO2 nagrza\u0142a si\u0119 do oko\u0142o 49\u00b0C po kilku minutach ogrzewania promieniami s\u0142onecznymi, podczas gdy butla wype\u0142niona powietrzem osi\u0105gn\u0119\u0142a w tym samym czasie oko\u0142o 38\u00b0C. R\u00f3wnie\u017c po oddaleniu si\u0119 od nas\u0142onecznionego miejsca butla wype\u0142niona dwutlenkiem w\u0119gla sch\u0142adza\u0142a si\u0119 znacznie wolniej ni\u017c kontrolna. Ten prosty eksperyment, ca\u0142kiem bezpieczny mo\u017ce przeprowadzi\u0107 ka\u017cdy z nas do czego zach\u0119cam. W przywo\u0142anym artykule Foote napisa\u0142a \u201e<em>Atmosfera tego gazu (CO2) nada\u0142aby naszej Ziemi wysok\u0105 temperatur\u0119 i je\u015bli, jak przypuszczaj\u0105 niekt\u00f3rzy, w pewnym okresie swojej historii Ziemi ilo\u015b\u0107 powietrza zmiesza\u0142a si\u0119 w wi\u0119kszym stopniu ni\u017c obecnie, to musia\u0142o to nieuchronnie skutkowa\u0107 podwy\u017cszon\u0105 temperatur\u0105, wynikaj\u0105c\u0105 z jej w\u0142asnego dzia\u0142ania, a tak\u017ce ze zwi\u0119kszonego ci\u0119\u017caru<\/em>&#8222;. To by\u0142a jedna z pierwszych, jak nie pierwsza udokumentowana hipoteza o efekcie cieplarnianym jaki wywo\u0142uje wzrost CO2 w atmosferze ziemskiej. Zaledwie kilka lat p\u00f3\u017aniej irlandzki naukowiec John Tyndall publikuje prac\u0119 na temat bada\u0144 dynamiki i ruchu lodowc\u00f3w, w kt\u00f3rej eksperymentalnie potwierdzi\u0142 wyniki uzyskane przez Foote&#8217;a i rozwa\u017ca\u0142 wp\u0142yw pary wodnej i CO 2 na klimat Ziemi. Tyndall w 1861 roku napisa\u0142 \u201e Now if, as the above experiments indicate, the chief influence be exercised by the aqueous vapour, every variation of this constituent must produce a change of climate. Similar remarks would apply to the carbonic acid diffused through the air; while an almost inappreciable admixture of any of the hydrocarbon vapours would produce great effects on the terrestrial rays and produce corresponding changes of climate &#8222;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z powy\u017cszych informacji wynika, \u017ce dwutlenek w\u0119gla w atmosferze uznawany jest ju\u017c od drugiej po\u0142owy XIX wieku za gaz cieplarniany, czyli taki, kt\u00f3ry zatrzymuje cz\u0119\u015b\u0107 ciep\u0142a wypromieniowanego w stron\u0119 przestrzeni kosmicznej i tym samym sprawia, \u017ce na planecie jest cieplej ni\u017c by\u0142oby bez niego, jednak do dzi\u015b nie ma jasnego wyt\u0142umaczenia, dlaczego ma on takie w\u0142a\u015bciwo\u015bci polegaj\u0105ce na znacznej absorpcji ciep\u0142a w por\u00f3wnaniu do innych gaz\u00f3w w powietrzu. Niedawno opublikowana zosta\u0142a na \u0142amach The Planetary Science Journal praca Wordswortha, Seeleya i Shine\u2019a (2024), kt\u00f3ra wydaje si\u0119 dostarcza ostateczn\u0105 odpowied\u017a na to pytanie. Wyniki ich bada\u0144 wskazuj\u0105 na nieoczekiwany efekt zachodz\u0105cy w cz\u0105steczce dwutlenku w\u0119gla, zwany rezonansem Fermiego. W artykule autorzy pokazali, jak wymuszanie radiacyjne CO2 mo\u017cna wyrazi\u0107 poprzez opis podstawowych zasad kluczowych przej\u015b\u0107 wibracyjno-rotacyjnych cz\u0105steczki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Najpierw wyja\u015bnijmy poj\u0119cie rezonansu Fermiego lub te\u017c inaczej sprz\u0119\u017cenia Fermiego, kt\u00f3re fizykom jest znane przynajmniej od kilku dziesi\u0119cioleci, a dotyczy pojawienia si\u0119 w widmie oscylacyjnym dw\u00f3ch le\u017c\u0105cych blisko siebie pasm zamiast jednego. Wyst\u0119puje wtedy, gdy energie dw\u00f3ch przej\u015b\u0107 oscylacyjnych (cz\u0119sto przej\u015bcia podstawowego i nadtonu lub przej\u015bcia podstawowego i tonu z\u0142o\u017conego) o takiej samej symetrii s\u0105 do siebie zbli\u017cone. Rezonans Fermiego mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 tylko wtedy, gdy drgania normalne cz\u0105steczek o tej samej symetrii maj\u0105 prawie jednakowe energie i oscylatory mog\u0105 przekazywa\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 energi\u0119 (drgania s\u0105 w tej samej cz\u0105steczce lub w cz\u0105steczkach w bliskim kontakcie ze sob\u0105, na przyk\u0142ad zwi\u0105zanych przez wi\u0105zanie wodorowe). Definicje z regu\u0142y nie s\u0105 jasne dla wi\u0119kszo\u015bci odbiorc\u00f3w, dlatego spr\u00f3bujmy zrozumie\u0107 rezonans Fermiego, kt\u00f3ry jest efektem kwantowym na poziomie atomowym, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 por\u00f3wnaniami z naszego \u017cycia. Wyobra\u017amy sobie parkiet taneczny, na kt\u00f3rym ka\u017cda cz\u0105steczka ma swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 imprez\u0119, ta\u0144cz\u0105c na sw\u00f3j w\u0142asny, niepowtarzalny spos\u00f3b. Ka\u017cdy taniec pojedynczej cz\u0105steczki to tak naprawd\u0119 inny spos\u00f3b, w jaki cz\u0105steczki mog\u0105 wibrowa\u0107. Wyobra\u017amy sobie teraz dw\u00f3ch tancerzy (czyli dwie cz\u0105steczki), kt\u00f3rzy wykonuj\u0105 do siebie bardzo podobne ruchy i pozwalaj\u0105 im zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do siebie w okre\u015blonym momencie. W \u015bwiecie cz\u0105steczek oznacza\u0142oby to, \u017ce dwie bliskie sobie cz\u0105steczki maj\u0105 ten sam poziom energii. W takim razie zaczyna si\u0119 dzia\u0107 co\u015b ciekawego. Dw\u00f3ch tancerzy, kt\u00f3rzy \u201ez\u0142apali\u201d ten sam rytm, zaczynaj\u0105 na siebie wp\u0142ywa\u0107. Na parkiecie m\u0119\u017cczyzna zazwyczaj zaczyna \u201eprowadzi\u0107\u201d kroki partnerki, natomiast w \u015bwiecie cz\u0105steczek jedna z dw\u00f3ch cz\u0105steczek zaczyna wibrowa\u0107 intensywniej, a druga s\u0142abiej, czyli jedna cz\u0105steczka zmieniaj\u0105c sw\u00f3j poziom energii wp\u0142ywa na energi\u0119 drugiej, z kt\u00f3r\u0105 oddzia\u0142uje. Efekt taki nazywa si\u0119 rezonansem Fermiego, od nazwiska w\u0142oskiego fizyka i laureata Nagrody Nobla z dziedzinie fizyki w 1938 za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastk\u00f3w promieniotw\u00f3rczych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"360\" height=\"360\" class=\"wp-image-40768 aligncenter\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/word-image-40765-3.gif\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 3. Rezonans Fermiego mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do wahad\u0142a z\u0142o\u017conego z dw\u00f3ch ci\u0119\u017cark\u00f3w pod\u0142\u0105czonych do tej samej struny (podw\u00f3jna hustawka): gdy si\u0119 ko\u0142ysz\u0105, zwi\u0119kszaj\u0105 amplitud\u0119 wzajemnego ruchu. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Double_pendulum_predicting_dynamics.gif\">https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Double_pendulum_predicting_dynamics.gif<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ale co to ma wsp\u00f3lnego z dwutlenkiem w\u0119gla i jego zdolno\u015bci\u0105 do silnej absorpcji promieniowania cieplnego w widmie podczerwonym? Okazuje si\u0119, \u017ce bardzo wiele. Wed\u0142ug Wordswortha i jego zespo\u0142u, dwa atomy tlenu w cz\u0105steczce CO2 zachowuj\u0105 si\u0119 jak dwie masy umieszczone na podw\u00f3jnej hu\u015btawce, przekazuj\u0105c sobie energi\u0119 w spos\u00f3b chaotyczny, co w rzeczywisto\u015bci jest wynikiem zmieszania si\u0119 ich kwantowych funkcji falowych<sup><a id=\"post-40765-footnote-ref-2\" href=\"#post-40765-footnote-2\">[2]<\/a><\/sup> (rys.3). Efektem tej interakcji jest skok kwantowy z wy\u017cszego do ni\u017cszego stanu energetycznego i odwrotnie, co w konsekwencji pozwala cz\u0105steczce zaabsorbowa\u0107 szersze spektrum d\u0142ugo\u015bci fal promieniowania, ni\u017c by\u0142oby to mo\u017cliwe w innym przypadku.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Do dalszego zrozumienia niezb\u0119dne s\u0105 dwa rodzaje wibracji molekularnych. Kiedy cz\u0105stka CO2 poch\u0142ania promieniowanie podczerwone S\u0142o\u0144ca, podlega tzw. trybowi rozci\u0105gania, w kt\u00f3rym atomy tlenu wibruj\u0105 symetrycznie (liniowo) wok\u00f3\u0142 atom\u00f3w w\u0119gla (zbli\u017caj\u0105 si\u0119 i oddalaj\u0105) &#8211; tryb \u201eV1 \u201d (rys.2) oraz tryb zginania (rys.4) , gdzie drgania s\u0105 takie, \u017ce k\u0105t pomi\u0119dzy atomami tlenu i w\u0119gla zmienia si\u0119 okresowo (V2 na rys.4). Z analizy wynika, \u017ce w przypadku cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla zupe\u0142nie przypadkowo cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 rozci\u0105gania jest dok\u0142adnie dwukrotnie wi\u0119ksza od cz\u0119stotliwo\u015bci zginania drga\u0144. To w\u0142a\u015bnie fakt, \u017ce jedna jest dok\u0142adnie dwukrotnie wi\u0119ksza od drugiej, umo\u017cliwia pojawienie si\u0119 cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla w rezonansie Fermiego i tym samym uzyskanie znacznie wi\u0119kszych w\u0142a\u015bciwo\u015bci absorpcji energii w szerokim zakresie d\u0142ugo\u015bci fal w obszarze podczerwieni widma elektromagnetycznego ni\u017c w innym przypadku by\u0142oby to mo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-40769 aligncenter\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-diagram-zrzut-ekranu-opis-wyge.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy diagram, zrzut ekranu\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" width=\"569\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-diagram-zrzut-ekranu-opis-wyge.png 908w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-diagram-zrzut-ekranu-opis-wyge-300x211.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-diagram-zrzut-ekranu-opis-wyge-768x540.png 768w\" sizes=\"(max-width: 569px) 100vw, 569px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 4. Mody wibracyjne cz\u0105steczki dwutlenku w\u0119gla. Bardziej szczeg\u00f3\u0142owe wyja\u015bnienie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w pracy Wordsworth i in. (2024).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Zbie\u017cna zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy cz\u0119stotliwo\u015bciami rozci\u0105gania i zginania cz\u0105steczki CO2 sprawia, \u017ce jest ona znacznie lepszym poch\u0142aniaczem ciep\u0142a w por\u00f3wnaniu do innych gaz\u00f3w z atmosfery, kt\u00f3re nie maj\u0105 prawid\u0142owej zale\u017cno\u015bci w wyniku przypadkowego wp\u0142ywu i dlatego nie poch\u0142aniaj\u0105 promieniowania cieplnego prawie tak skutecznie jak CO2. Rezonans Fermiego opisuje, jak r\u00f3\u017cne kierunki i wzory wibracji cz\u0105steczek mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na siebie nawzajem i powodowa\u0107, \u017ce wibruj\u0105 bardziej. Przypomina to sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej dwa wahad\u0142a po\u0142\u0105czone wsp\u00f3ln\u0105 strun\u0105 mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 amplitud\u0119 swoich waha\u0144 (rys.3). Opr\u00f3cz prostego wyja\u015bnienia, w jaki spos\u00f3b CO2 ogrzewa Ziemi\u0119, zesp\u00f3\u0142 badaczy twierdzi, \u017ce opracowane przez nich r\u00f3wnania mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c naukowcom w szybkim oszacowaniu potencja\u0142u ocieplenia gaz\u00f3w cieplarnianych wykrytych w atmosferach innych planet, aby zrozumie\u0107 panuj\u0105ce tam niejednokrotnie dziwne typy klimat\u00f3w. Godne uwagi jest to, \u017ce pozornie przypadkowy rezonans kwantowy w sk\u0105din\u0105d zwyk\u0142ej tr\u00f3jatomowej cz\u0105steczce mia\u0142 tak du\u017cy wp\u0142yw na klimat naszej planety w czasie geologicznym, a tak\u017ce pomo\u017ce okre\u015bli\u0107 przysz\u0142e ocieplenie jej na skutek dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Jedna rzecz, kt\u00f3rej Wordsworth i jego zesp\u00f3\u0142 nie potrafili wyja\u015bni\u0107, to dlaczego CO2 wibruje w tak wyj\u0105tkowy spos\u00f3b. Na to pytanie nie da si\u0119 odpowiedzie\u0107 bez odkrycia \u015bwi\u0119tego Grala fizyki, czyli teorii wszystkiego. Problemem jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce ich obliczenia nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 \u017cadnego nak\u0142adania si\u0119 CO2 na inne zatrzymuj\u0105ce ciep\u0142o gazy cieplarniane, takie jak metan, ani radiacyjne dzia\u0142anie chmur, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c odbijaj\u0105 \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne, wi\u0119c ich modele i analizy mog\u0105 wymaga\u0107 dalszych poprawek. Natomiast zak\u0142ada\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 hipotezy nie spos\u00f3b nie zgodzi\u0107 si\u0119 z autorami, \u017ce \u201e<em>mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce przy niewielkich r\u00f3\u017cnicach w strukturze kwantowej CO2 rezonans mo\u017ce ulec zmianie lub zahamowaniu, a przesz\u0142a i przysz\u0142a ewolucja klimatu naszej planety by\u0142aby zupe\u0142nie inna<\/em>\u201d. Na obecnym etapie praca zespo\u0142u zaszczepia nowe spojrzenie na malutki, przezroczysty CO2 \u2013 fataln\u0105 cz\u0105steczk\u0119, od kt\u00f3rej zale\u017cy nasze \u017cycie. Cz\u0105steczk\u0119, kt\u00f3ra jest odpowiedzialna za post\u0119puj\u0105ce stopniowo zmiany klimatu i globalne ocieplenie. Nadmiar energii kumuluje si\u0119 w naszym systemie klimatycznym, g\u0142\u00f3wnie w oceanach. To znacz\u0105co zaburza r\u00f3wnowag\u0119 w obszarze wszystkich ekosystem\u00f3w. Siedliska niekt\u00f3rych zwierz\u0105t przestaj\u0105 zapewnia\u0107 im dogodne warunki do \u017cycia, co z kolei prowadzi do wymierania gatunk\u00f3w i ograniczenia ziemskiej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Globalne ocieplenie, b\u0119d\u0105ce nast\u0119pstwem spot\u0119gowanego efektu cieplarnianego, znacz\u0105co zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo coraz cz\u0119stszego wyst\u0119powania kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych i nieurodzaju, ogranicza zasoby naturalne i doprowadza do wzmo\u017conego rozprzestrzeniania si\u0119 chor\u00f3b typowych dla stref klimatycznych, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 gor\u0105ce odmiany klimatu. To wszystko mo\u017ce z kolei poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 kolejne konsekwencje w obszarach ekonomicznym, gospodarczym i spo\u0142ecznym. Wzrost temperatury ocean\u00f3w prowadzi do wzrostu parowania wody, co poci\u0105ga za sob\u0105 kolejne skutki, m.in. wzrost zachmurzenia, wyst\u0119puj\u0105ce coraz cz\u0119\u015bciej anomalie pogodowe, zaburzenia w obszarze cyrkulacji powietrza, topnienie l\u0105dolod\u00f3w i wiecznej zmarzliny. W\u015br\u00f3d skutk\u00f3w globalnego ocieplenia nale\u017cy wymieni\u0107 tak\u017ce coraz wyra\u017aniejsze przesuni\u0119cie stref klimatycznych w kierunku bieguna. Zdaniem niekt\u00f3rych naukowc\u00f3w, granice rozdzielaj\u0105ce poszczeg\u00f3lne strefy klimatyczne do roku 2100 mog\u0105 ulec ca\u0142kowitemu zatarciu, a temperatura mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 o 4 stopnie Celsjusza. Tak niewinnie wygl\u0105daj\u0105ca i tajemnicza cz\u0105steczka CO2 zaczyna coraz bardziej wp\u0142ywa\u0107 na ekosystem ziemski, czego do\u015bwiadczamy z miesi\u0105ca na miesi\u0105c. Dowodem jest tegoroczny serial rekord\u00f3w temperatury miesi\u0119cy zimowych, wyst\u0119puj\u0105ce pogodowe zjawiska s\u0105 coraz bardziej ekstremalne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Literatura:<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wordsworth, R. &amp; Seeley, J. &amp; Shine, K.. (2024). Fermi Resonance and the Quantum Mechanical Basis of Global Warming. The Planetary Science Journal. 5. 67. 10.3847\/PSJ\/ad226d., <\/span><a href=\"https:\/\/iopscience.iop.org\/article\/10.3847\/PSJ\/ad226d\"><span style=\"font-size: 12pt;\">https:\/\/iopscience.iop.org\/article\/10.3847\/PSJ\/ad226d<\/span><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Popkiewicz A., Karda\u015b A., Malinowski Sz., Nauka o klimacie, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/static1.squarespace.com\/static\/5a2614102278e77e59a04f26\/t\/5aa1c3cf419202b500c3b388\/1520550865302\/foote_circumstances-affecting-heat-suns-rays_1856.pdf\">https:\/\/static1.squarespace.com\/static\/5a2614102278e77e59a04f26\/t\/5aa1c3cf419202b500c3b388\/1520550865302\/foote_circumstances-affecting-heat-suns-rays_1856.pdf<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/naukaoklimacie.pl\/aktualnosci\/efekt-cieplarniany-dla-sredniozaawansowanych-2-gazy-cieplarniane-i-ich-cechy-410\">https:\/\/naukaoklimacie.pl\/aktualnosci\/efekt-cieplarniany-dla-sredniozaawansowanych-2-gazy-cieplarniane-i-ich-cechy-410<\/a><\/span><\/p>\n<p>__________<\/p>\n<ol>\n<li id=\"post-40765-footnote-1\" style=\"text-align: justify;\">\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Gazy cieplarniane \u2013 gazy, kt\u00f3re s\u0142abo lub wcale nie oddzia\u0142uj\u0105 z promieniowaniem s\u0142onecznym, ale poch\u0142aniaj\u0105ce promieniowanie podczerwone w zakresie d\u0142ugo\u015bci fal emitowanych przez powierzchni\u0119 Ziemi (inaczej d\u0142ugofalowe promieniowanie ziemskie) (Popkiewicz M. i inni 2018) <a href=\"#post-40765-footnote-ref-1\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li id=\"post-40765-footnote-2\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W mechanice klasycznej w dowolnej chwili mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 po\u0142o\u017cenie oraz p\u0119d cz\u0105stki. W mechanice kwantowej nie mo\u017cna tego uczyni\u0107. Je\u017celi okre\u015bli si\u0119 po\u0142o\u017cenie cz\u0105stki to p\u0119d jest nieoznaczony i na odwr\u00f3t. Z tego wynika, \u017ce dokonuj\u0105c pomiaru po\u0142o\u017cenia cz\u0105stki w jakiej\u015b chwili mo\u017cemy jedynie okre\u015bli\u0107 prawdopodobie\u0144stwo znalezienia cz\u0105stki w jakim\u015b elemencie obj\u0119to\u015bci. Oby okre\u015bli\u0107 prawdopodobie\u0144stwo konieczna jest znajomo\u015b\u0107 funkcji falowej \ud835\udf13(\ud835\udc65,y,z,\ud835\udc61), kt\u00f3rej interpretacj\u0119 poda\u0142 Born, jako fale prawdopodobie\u0144stwa, kt\u00f3r\u0105 otrzymujemy z rozwi\u0105zania r\u00f3wnania Schrodingera. Natomiast \ud835\udf13*(\ud835\udc65,y,z\ud835\udc61) \ud835\udf13(\ud835\udc65,y,z,\ud835\udc61) lub |\ud835\udf13(\ud835\udc65,y,z,\ud835\udc61)|^2 jest g\u0119sto\u015bci\u0105 prawdopodobie\u0144stwa znalezienia cz\u0105stki w punkcie x, y, z w chwili t. Wyra\u017cenie |\ud835\udf13(\ud835\udc65,y,z,\ud835\udc61)|^2dxdydz okre\u015bla nam prawdopodobie\u0144stwo tego, \u017ce cz\u0105stka znajdzie si\u0119 w elemencie obj\u0119to\u015bci dV. Funkcj\u0119 falow\u0105 nazywana jest tak\u017ce funkcj\u0105 stanu lub wektorem stanu. W uj\u0119ciu matematycznym funkcja falowa jest elementem przestrzeni Hilberta. <a href=\"#post-40765-footnote-ref-2\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">&#8212; UDOST\u0118PNIJ &#8212;<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Mariusz J. Figurski,<br \/>\nOd kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40766,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/landing.php","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"off","ocean_display_footer_bottom":"off","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-05T13:28:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1423\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765\",\"name\":\"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-04-04T06:50:39+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-05T13:28:00+00:00\",\"description\":\"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaCMM &#8211; Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.","og_description":"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2024-04-05T13:28:00+00:00","og_image":[{"width":1423,"height":1336,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu.","twitter_description":"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-opis-wygene.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765","name":"#AkademiaCMM - Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2024-04-04T06:50:39+00:00","dateModified":"2024-04-05T13:28:00+00:00","description":"Prof. Mariusz J. Figurski, Od kilkudziesi\u0119ciu lat obserwujemy zjawisko podwy\u017cszania temperatury planety przez obecne w niej gazy cieplarniane , kt\u00f3re znamy jako efekt cieplarniany. Opr\u00f3cz powszechnie znanego dwutlenku w\u0119gla (CO2) do grupy gaz\u00f3w cieplarnianych zaliczamy: metan, podtlenek azotu, wodorofluorow\u0119glowodory, perfluorow\u0119glowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu. Poniewa\u017c maj\u0105 one r\u00f3\u017cny potencja\u0142 tworzenia efektu cieplarnianego, ich wp\u0142yw jest zwykle przeliczany na ekwiwalent CO2, aby por\u00f3wnania by\u0142y miarodajne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40765#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaCMM &#8211; Rezonans Fermiego wyja\u015bnia rol\u0119 dwutlenku w\u0119gla w globalnym ociepleniu."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40765"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40765"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40813,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40765\/revisions\/40813"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}