{"id":40698,"date":"2024-03-29T16:57:01","date_gmt":"2024-03-29T15:57:01","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698"},"modified":"2025-06-06T14:10:12","modified_gmt":"2025-06-06T12:10:12","slug":"akademiacmm-astronomiczne-podstawy-czasu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698","title":{"rendered":"#AkademiaLMM &#8211; Astronomiczne podstawy czasu."},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2024-03-29T16:57:01+01:00\">29 marca 2024<\/time><\/div>\n\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Astronomiczne podstawy czasu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><em>Opracowanie: dr Grzegorz Duniec, dr Marcin Kolonko, CMOK IMGW-PIB .<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"460\" height=\"460\" class=\"wp-image-40699 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-zrzut-ekranu-opis-wygenerowany.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy zrzut ekranu\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-zrzut-ekranu-opis-wygenerowany.png 460w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-zrzut-ekranu-opis-wygenerowany-300x300.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-zrzut-ekranu-opis-wygenerowany-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 460px) 100vw, 460px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Koncepcja zmiany czasu w marcu na letni \u2013 przesuni\u0119cie z 2 na 3 rano czasu urz\u0119dowego. \u0179r\u00f3d\u0142o: wikimedia commons.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sp\u00f3jrzmy na zagadnienie czasu w uj\u0119ciu historycznym i astronomicznym. Od zarania czas\u00f3w cz\u0142owiek by\u0142 mniej lub bardziej \u015bwiadomy otaczaj\u0105cych go zjawisk przyrodniczych. Zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z naturalnych cykli tj. cykl dobowy oraz roczny. Cykl dobowy jest zwi\u0105zany z ruchem obrotowym Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Cykl roczny zwi\u0105zany jest z ruchem obiegowym Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. Cz\u0142owiek pr\u00f3bowa\u0142 dokona\u0107 pomiaru up\u0142ywaj\u0105cego czasu. Do tego celu wykorzystywa\u0142 naturalne cykle wyst\u0119puj\u0105ce w przyrodzie. Ponadto wykorzysta\u0142 miesi\u0105c synodyczny Ksi\u0119\u017cyca. Dzi\u0119ki tym cyklom cz\u0142owiek opracowa\u0142 rachub\u0119 czasu. Obieg ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca wykorzysta\u0142 do utworzenia d\u0142u\u017cszej jednostki czasu jak\u0105 jest rok. W oparciu o cykl synodyczny Ksi\u0119\u017cyca wprowadzono jednostk\u0119 miesi\u0105ca. Natomiast doba oparta by\u0142a na ruchu obrotowym Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Pocz\u0105tkowo cz\u0142owiek dzieli\u0142 dob\u0119 na dzie\u0144 oraz noc. Taki podzia\u0142 by\u0142 ca\u0142kiem naturalny, poniewa\u017c by\u0142 wyznaczony przez S\u0142o\u0144ce. Dzie\u0144, to by\u0142a ta cz\u0119\u015b\u0107 doby, kiedy S\u0142o\u0144ce znajdowa\u0142o si\u0119 nad horyzontem oraz noc, czyli wtedy, kiedy S\u0142o\u0144ce by\u0142o pod horyzontem. Wraz z rozwojem cywilizacji dokonano podzia\u0142u doby na mniejsze cz\u0119\u015bci. Pierwszy taki podzia\u0142 zaproponowany przez Egipcjan w 3000 r. p. n. e. [1]. Zar\u00f3wno dzie\u0144 jak i noc podzielono na 12 r\u00f3wnych cz\u0119\u015bci. Zatem wyodr\u0119bniono 12 godzin dziennych oraz 12 godzin nocnych. D\u0142ugo\u015b\u0107 godzin dziennych oraz nocnych by\u0142a zale\u017cna od deklinacji S\u0142o\u0144ca oraz od szeroko\u015bci geograficznej miejsca obserwacji. Zatem d\u0142ugo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych godzin zmienia\u0142a si\u0119 wraz z porami roku. Latem godziny dzienne by\u0142y d\u0142ugie, a zim\u0105 kr\u00f3tkie. D\u0142ugo\u015b\u0107 godzin nocnych by\u0142a najwi\u0119ksza w okresie zimy, a najkr\u00f3tsze wyst\u0119powa\u0142y latem. Ponadto d\u0142ugo\u015b\u0107 godzin zale\u017ca\u0142a od punktu obserwacji na Ziemi. Poruszaj\u0105c si\u0119 w kierunku bieguna p\u00f3\u0142nocnego, np. latem, d\u0142ugo\u015b\u0107 godzin dziennych wyd\u0142u\u017ca\u0142a si\u0119, a nocnych skraca\u0142a. Po dotarciu do ko\u0142a podbiegunowego godziny nocne nie wyst\u0119powa\u0142y, a to dlatego, \u017ce S\u0142o\u0144ca na tym obszarze nie zachodzi\u0142o, wyst\u0119powa\u0142 dzie\u0144 polarny. Dok\u0142adniej, kiedy uwzgl\u0119dni si\u0119 refrakcj\u0119 w\u00f3wczas z oblicze\u0144 wynika, \u017ce raz w roku S\u0142o\u0144ce nie zachodzi na szeroko\u015bci 65\u00b059\u2019 i raz w roku nie wschodzi na szeroko\u015bci 67\u00b07\u2019 [8]. Zatem w kontek\u015bcie maksymalnych obszar\u00f3w, gdzie wyst\u0119puje dzie\u0144 polarny oraz noc polarna rol\u0119 odgrywaj\u0105 powy\u017csze r\u00f3wnole\u017cniki. Poza okresem stanowisk, letniego i zimowego, rozmiary obszar\u00f3w wyst\u0119powania dni i nocy polarnych zmieniaj\u0105 si\u0119. Od r\u00f3wnonocy wiosennej<sup><a id=\"post-40698-footnote-ref-1\" href=\"#post-40698-footnote-1\">[1]<\/a><\/sup> a\u017c do stanowiska letniego rozmiary obszary czapy ziemskiej, gdzie wyst\u0119puje dzie\u0144 polarny wzrasta osi\u0105gaj\u0105c maksymalne rozmiary ograniczone r\u00f3wnole\u017cnikiem 65\u00b059\u2019. W okresie od stanowiska letniego do r\u00f3wnonocy jesiennej rozmiary obszaru dnia polarnego malej\u0105. Od r\u00f3wnonocy jesiennej do stanowiska zimowego obszar wyst\u0119powania nocy polarnej zwi\u0119ksza si\u0119 osi\u0105gaj\u0105c maksymalne rozmiary w\u0142a\u015bnie podczas przesilenia zimowego. Obszar ograniczony jest r\u00f3wnole\u017cnikiem 67\u00b07\u2019. Od przesilenia zimowego do r\u00f3wnonocy wiosennej rozmiary obszaru wyst\u0119powania nocy polarnej malej\u0105. W okresie jesienno-zimowym w rejonie bieguna p\u00f3\u0142nocnego, gdzie panowa\u0142a noc polarna, nie wyst\u0119powa\u0142y godzinny dzienne. W czasach staro\u017cytnych, obserwacjami astronomicznymi zajmowali kap\u0142ani, kt\u00f3rzy znali astronomi\u0119 oraz sztuk\u0119 astrologii. Wierzono w\u00f3wczas, \u017ce ka\u017cd\u0105 godzin\u0105 w\u0142ada\u0142o okre\u015blone mitologiczne b\u00f3stwo powi\u0105zane z konkretnymi planetami, przy czym do grona planet zaliczano tak\u017ce S\u0142o\u0144ce i Ksi\u0119\u017cyc. Kolejnym godzinom przyporz\u0105dkowano planety w kolejno\u015bci nie przypadkowej, a zgodnie z porz\u0105dkiem chaldejskim, kt\u00f3ry oparty by\u0142 na szybko\u015bci z jak\u0105 poruszaj\u0105 si\u0119 planety na sferze niebieskiej, czyli od Saturna, kt\u00f3ry porusza si\u0119 najwolniej, do Ksi\u0119\u017cyca, kt\u00f3rego pr\u0119dko\u015b\u0107 na tle gwiazd jest najwi\u0119ksza [2].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"557\" height=\"179\" class=\"wp-image-40700 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-czcionka-tekst-logo-grafika.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Czcionka, tekst, logo, Grafika\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-czcionka-tekst-logo-grafika.png 557w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-czcionka-tekst-logo-grafika-300x96.png 300w\" sizes=\"(max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u017br\u00f3d\u0142o: Piotr Piotrowski, <em>Regu\u0142y astrologii tradycyjnej<\/em>, Wydawnictwo Studio Astropsychologii, wyd. I, 2011.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ka\u017cdego dnia po wschodzie S\u0142o\u0144ca, pierwsza godzina dzienna by\u0142a w\u0142adana przez innego w\u0142adc\u0119. Wynika\u0142o to z logiki opartej na tym, \u017ce w\u0142adc\u0105 pierwszej godziny dziennej by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie w\u0142adc\u0105 danego dnia. Poniedzia\u0142kiem w\u0142ada\u0142 Ksi\u0119\u017cyc, wtorkiem Mars, \u015brod\u0105 Merkury, czwartkiem Jowisz, pi\u0105tkiem Wenus, sobot\u0105 Saturn oraz niedziel\u0105 S\u0142o\u0144ca. Zatem przyk\u0142adowo pierwsz\u0105 \u015brodow\u0105 godzin\u0105 dzienn\u0105 w\u0142ada\u0142 Merkury, a pierwsz\u0105 godzin\u0105 dzienn\u0105 niedzieln\u0105 w\u0142ada\u0142o S\u0142o\u0144ca. Jednak taka rachuba czasu jest jednak ma\u0142o wygodna, poniewa\u017c czas by\u0142 \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z danym miejscem zamieszkania. W czasach staro\u017cytnych, gdzie spo\u0142ecze\u0144stwa przywi\u0105zane by\u0142y do miejsca zamieszkania taka rachuba czasu by\u0142a do zaakceptowania. Wraz z rozwojem techniki, kiedy ludzie mogli przemieszcza\u0107 si\u0119 z jednego regionu do drugiego wymaga\u0142o to zmiany podej\u015bcia do rachuby czasu. Wraz z rozwojem astronomii wprowadzono inne rozwi\u0105zanie. Astronomowie pr\u00f3bowali powi\u0105za\u0107 ruch obrotowy Ziemi z jakim\u015b sta\u0142ym punktem na sferze niebieskiej i mierzy\u0107 odst\u0119py czasu jakie up\u0142ywaj\u0105 mi\u0119dzy dwoma przej\u015bciami tego punktu przez po\u0142udnik niebieski. Naturalnym wydaje si\u0119 wyb\u00f3r jakiej\u015b gwiazdy. W perspektywie d\u0142ugo\u015bci \u017cycia ludzkiego cz\u0142owiekowi wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce gwiazdy zachowuj\u0105 swoje sta\u0142e po\u0142o\u017cenie na sferze niebieskiej, w ko\u0144cu ka\u017cdego dnia, cz\u0142owiek widzia\u0142 na niebie te same kszta\u0142ty gwiazdozbior\u00f3w. Jednak ju\u017c wtedy astronomowie zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce wyb\u00f3r gwiazdy jako punktu sta\u0142ego nie jest dobrym pomys\u0142em, poniewa\u017c gwiazdy w przestrzeni poruszaj\u0105 si\u0119, a wi\u0119c w d\u0142ugiej perspektywie czasu nie zachowuj\u0105 sta\u0142ego po\u0142o\u017cenia. Innym naturalnym punktem odniesienia sta\u0142 si\u0119 punkt r\u00f3wnonocy wiosennej, czyli inaczej punkt Barana [1]. Ten wyb\u00f3r by\u0142 o tyle trafny, \u017ce by\u0142 zwi\u0105zany z uk\u0142adem wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych r\u00f3wnikowych, a zatem wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne mo\u017cna by\u0142o wybra\u0107 do pomiaru czasu [1,3].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"250\" height=\"314\" class=\"wp-image-40701 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/word-image-40698-3.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/word-image-40698-3.png 250w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/word-image-40698-3-239x300.png 239w\" sizes=\"(max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"420\" height=\"486\" class=\"wp-image-40702 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-rysowanie-szkic-krag-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, rysowanie, szkic, kr\u0105g\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-rysowanie-szkic-krag-o.png 420w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-rysowanie-szkic-krag-o-259x300.png 259w\" sizes=\"(max-width: 420px) 100vw, 420px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna, wyd. V, PWN, Warszawa, 1975.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">I rzeczywi\u015bcie do pomiaru czasu wybrano k\u0105t godzinny. Czas taki nazwano czasem gwiazdowym. Odst\u0119p czasu jaki up\u0142ywa\u0142 mi\u0119dzy dwoma kulminacjami g\u00f3rnymi punktu Barana nazwano dob\u0105 gwiazdow\u0105. Dob\u0119 gwiazdow\u0105 podzielono na 24 cz\u0119\u015bci, czyli na 24 godziny gwiazdowe, ka\u017cd\u0105 godzin\u0119 dzielono na 60 minut gwiazdowych, a minut\u0119 na 60 sekund gwiazdowych. Jednak tak skonstruowana doba gwiazdowa nie jest \u015bci\u015ble zsynchronizowana z okresem obrotu Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Przyczyn nale\u017cy upatrywa\u0107 w precesji i nutacji punktu Barana.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"610\" height=\"648\" class=\"wp-image-40703 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-rysowanie-szkic.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy kr\u0105g, diagram, rysowanie, szkic\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-rysowanie-szkic.png 610w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-rysowanie-szkic-282x300.png 282w\" sizes=\"(max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: W. M. Smart, <em>Textbook on Spherical Astronomy<\/em>, sixth edition, revised by R. M. Green, Cambridge University Press, 1977.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Te zjawiska powoduj\u0105, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 doby gwiazdowej jest kr\u00f3tsza od okresu obrotu Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Prosta analiza zgodna z rys. pozwala okre\u015bli\u0107 t\u0119 r\u00f3\u017cnice czasu [4]:<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full aligncenter\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor-1.png\" width=\"206\" height=\"48\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gdzie: \u03b5 &#8211; warto\u015bci k\u0105ta zawartego mi\u0119dzy p\u0142aszczyznami ekliptyki i r\u00f3wnika niebieskiego<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Po przeprowadzeniu oblicze\u0144 wynika, \u017ce doba gwiazdowa jest kr\u00f3tsza o 0,008 sekund od okresu obrotu Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Nale\u017cy tak\u017ce podkre\u015bli\u0107, \u017ce ta r\u00f3\u017cnica czasu nie jest sta\u0142a, a wynika z faktu precesji i nutacji osi ziemskiej [4]. Rozwi\u0105zanie zaproponowane przez astronom\u00f3w spowodowa\u0142o, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 godzinny nie by\u0142a ju\u017c zwi\u0105zana z deklinacj\u0105 S\u0142o\u0144ca oraz nie zale\u017ca\u0142a od szeroko\u015bci geograficznej. Czy takie rozwi\u0105zanie by\u0142o korzystne? Jak si\u0119 mo\u017cna domy\u015ble\u0107 nie do ko\u0144ca. Doba gwiazdowa nie rozpoczyna si\u0119 ka\u017cdego dnia o tej samej porze. W dniu r\u00f3wnonocy wiosennej rozpoczyna\u0142a si\u0119 w samo po\u0142udnie, ale ka\u017cdego kolejnego dnia nieco wcze\u015bniej. Dlatego takie rozwi\u0105zanie nie by\u0142o satysfakcjonuj\u0105ce. Poniewa\u017c codzienne \u017cycie zwi\u0105zane jest z cyklem s\u0142onecznym, dlatego te\u017c wprowadzono inne rozwi\u0105zanie, a mianowicie pomiar czasu oparty na S\u0142o\u0144cu. Wprowadzono poj\u0119cie prawdziwej doby s\u0142onecznej, kt\u00f3ra by\u0142a r\u00f3wna interwa\u0142owi czasu jaki up\u0142ywa\u0142 mi\u0119dzy dwoma nast\u0119puj\u0105cymi po sobie kulminacjami g\u00f3rnymi S\u0142o\u0144ca. Ka\u017cda doba s\u0142oneczna prawdziwa rozpoczyna\u0142a si\u0119 w po\u0142udnie. Podczas kulminacji g\u00f3rnej S\u0142o\u0144ce by\u0142o prawdziwe po\u0142udnie, a podczas kulminacji dolnej by\u0142a prawdziwa p\u00f3\u0142noc. D\u0142ugo\u015b\u0107 doby s\u0142onecznej prawdziwej podzielono na 24 godziny, a ka\u017cd\u0105 godzin\u0119 na 60 minut, a minut\u0119 na 60 sekund. Prawdziwy czas s\u0142oneczny wskazuj\u0105 zegary s\u0142oneczne. Zwi\u0105zanie rachuby kr\u00f3tkich odst\u0119p\u00f3w czasu ze S\u0142o\u0144cem wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce rozwi\u0105\u017ce oczekiwania. Niestety tak si\u0119 nie sta\u0142o. Pierwszym problemem by\u0142o to, \u017ce doba rozpoczyna\u0142a si\u0119 w po\u0142udnie co z punktu widzenia codziennego \u017cycia nie by\u0142o dobrym rozwi\u0105zaniem. Z tym ma\u0142ym problemem \u0142atwo si\u0119 uporano.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"817\" height=\"418\" class=\"wp-image-40704 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-opis-wygenerowany-automat.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-opis-wygenerowany-automat.png 817w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-opis-wygenerowany-automat-300x153.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-opis-wygenerowany-automat-768x393.png 768w\" sizes=\"(max-width: 817px) 100vw, 817px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: P. G. Kulikowski, <em>Poradnik mi\u0142o\u015bnika astronomii<\/em>, PWN, Warszawa, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W 1925 roku<sup><a id=\"post-40698-footnote-ref-2\" href=\"#post-40698-footnote-2\">[2]<\/a><\/sup> do k\u0105ta godzinnego S\u0142o\u0144ca podczas kulminacji g\u00f3rnej dodano 12 godzin i tym sposobem doba rozpoczyna si\u0119 podczas kulminacji dolnej \u015brodka tarczy S\u0142o\u0144ca [1]. Drugim problemem okaza\u0142a si\u0119 sta\u0142o\u015b\u0107 d\u0142ugo\u015bci prawdziwej doby s\u0142onecznej. Jak wiadomo, k\u0105t godzinny \u015brodka tarczy S\u0142o\u0144ca nie zmienia si\u0119 jednostajnie, co powoduje, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 doby s\u0142onecznej nie jest sta\u0142a. Kiedy Ziemia znajduje si\u0119 w peryhelium swojej orbity, co w obecnej epoce astronomicznej wypada na pocz\u0105tku stycznia, Ziemia porusza si\u0119 najszybciej, zatem d\u0142ugo\u015b\u0107 prawdziwej doby s\u0142onecznej jest najwi\u0119ksza. Najkr\u00f3tsze prawdziwe doby s\u0142oneczne przypadaj\u0105 na pocz\u0105tek lipca, kiedy to Ziemia znajduje si\u0119 w aphelium swojej orbity [3]. Oczywi\u015bcie niejednostajno\u015b\u0107 zmian k\u0105ta godzinnego nie wynikaj\u0105 jedynie z eliptyczno\u015bci orbity planety. Gdyby Ziemia porusza\u0142a si\u0119 po orbicie ko\u0142owej, d\u0142ugo\u015b\u0107 jednakowych odcink\u00f3w ekliptyki zrzutowane na r\u00f3wnik niebieski nie by\u0142yby jednakowe. Najd\u0142u\u017csze przypadaj\u0105 podczas stanowisk (letniego\/zimowego) S\u0142o\u0144ca, a najkr\u00f3tsze podczas r\u00f3wnonocy [3].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"549\" height=\"319\" class=\"wp-image-40705 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-czcionka-diagram.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, linia, Czcionka, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-czcionka-diagram.png 549w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-czcionka-diagram-300x174.png 300w\" sizes=\"(max-width: 549px) 100vw, 549px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"513\" height=\"244\" class=\"wp-image-40706 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-wykres-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, linia, diagram, Wykres\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-wykres-o.png 513w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-wykres-o-300x143.png 300w\" sizes=\"(max-width: 513px) 100vw, 513px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W okresie stanowisk letniego i zimowego przyrosty rektascensji S\u0142o\u0144ca s\u0105 najwi\u0119ksze zatem d\u0142ugo\u015b\u0107 doby s\u0142onecznej r\u00f3wnie\u017c jest najwi\u0119ksza. Podczas r\u00f3wnonocy przyrosty rektascensji S\u0142o\u0144ca s\u0105 najkr\u00f3tsze zatem d\u0142ugo\u015b\u0107 doby s\u0142onecznej jest najkr\u00f3tsza. Z\u0142o\u017cenie tych dw\u00f3ch efekt\u00f3w daje w rezultacie najd\u0142u\u017csze prawdziwe doby s\u0142oneczne wyst\u0119puj\u0105 pod koniec grudnia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1202\" height=\"683\" class=\"wp-image-40707 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, Czcionka, numer\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6.png 1202w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6-300x170.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6-1024x582.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6-768x436.png 768w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-6-1200x683.png 1200w\" sizes=\"(max-width: 1202px) 100vw, 1202px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Astronomowie i tym razem poradzili sobie z tym problemem. W prowadzili fikcyjne S\u0142o\u0144ce, kt\u00f3re musia\u0142o spe\u0142nia\u0107 zasadniczy warunek, a mianowicie k\u0105t godzinny musia\u0142 narasta\u0107 jednostajnie. Ot\u00f3\u017c fikcyjne S\u0142o\u0144ce to punkt matematyczny b\u0119d\u0105cym \u015brednim S\u0142o\u0144cem poruszaj\u0105cym si\u0119 po r\u00f3wniku niebieskim ze sta\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 k\u0105tow\u0105. Sta\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 k\u0105tow\u0105 \u015bredniego S\u0142o\u0144ca otrzyma w wyniku u\u015brednienia rzeczywistego S\u0142o\u0144ca po ekliptyce [1,5]. Po takim zabiegu rektascensja \u015brodka \u015bredniego S\u0142o\u0144ca zmienia si\u0119 jednostajnie tak jak i k\u0105t godzinny i otrzymano \u015bredni\u0105 dob\u0119 s\u0142oneczn\u0105. Dzi\u0119ki temu rozwi\u0105zaniu d\u0142ugo\u015b\u0107 \u015bredniej doby s\u0142onecznej by\u0142a sta\u0142a. R\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy prawdziwym czasem s\u0142onecznym i czasem \u015brednim s\u0142onecznym nazwano r\u00f3wnaniem czasu [3]. R\u00f3wnanie czasu to tak naprawd\u0119 poprawk\u0105 jak\u0105 nale\u017cy odj\u0105\u0107 od prawdziwego czasu s\u0142onecznego, aby otrzyma\u0107 czas \u015bredni s\u0142oneczny [3]. R\u00f3\u017cnica czasu zawiera w sobie dwie poprawki wynikaj\u0105ce z ruchu obiegowego Ziemi po orbicie eliptycznej i drugiej stanowi\u0105cej redukcj\u0119 na r\u00f3wnik.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"476\" height=\"657\" class=\"wp-image-40708 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-wykres-o-3.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, linia, Wykres\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-wykres-o-3.png 476w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-wykres-o-3-217x300.png 217w\" sizes=\"(max-width: 476px) 100vw, 476px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Obie poprawki uwzgl\u0119dniane w r\u00f3wnaniu czasu maj\u0105 przebieg sinusoidalny, ale o r\u00f3\u017cnym okresie. Poprawka wynikaj\u0105ca z ruchu obiegowego wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca ma dwa razy do roku warto\u015bci maksymalne (jedno maksimum i jedno minimum) o amplitudzie 7,66 minuty [5] oraz dwa razy do roku osi\u0105ga warto\u015b\u0107 zerow\u0105 (w chwili, kiedy Ziemia znajduje si\u0119 w peryhelium lub aphelium orbity) [5]. Poprawka wynikaj\u0105ca z redukcji na r\u00f3wnik ma przebieg sinusoidalny o p\u00f3\u0142rocznym okresie. Zatem w ci\u0105gu roku osi\u0105gane s\u0105 czterokrotnie maksima (dwie warto\u015bci maksymalne i dwie warto\u015bci minimalne) o amplitudzie 9,87 minuty [5]. Natomiast warto\u015bci zerowe s\u0105 osi\u0105gane podczas stanowisk letniego i zimowego S\u0142o\u0144ca oraz podczas r\u00f3wnonocy. W wyniku z\u0142o\u017cenia tych dw\u00f3ch efekt\u00f3w \u0142\u0105czna poprawka wynosi zero w dniach 15 IV, 13 VI, 1IX oraz 25 XII. Maksymalne warto\u015bci r\u00f3wnanie czasu przyjmuje 11 II i jest to warto\u015b\u0107 &#8211; 14 minut 15 sekund, 14 V maksimum wynosi +3 minut 41 sekund, 26 VII maksimum osi\u0105ga warto\u015b\u0107 -6 minut i 30 sekund oraz 3 listopada o warto\u015bci 16 minut 25 sekund [5].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"448\" height=\"297\" class=\"wp-image-40709 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-7.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, Czcionka, numer\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-7.png 448w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-7-300x199.png 300w\" sizes=\"(max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Powy\u017csze warto\u015bci zosta\u0142y otrzymane dla epoki 2000. Poniewa\u017c parametry orbity ziemskiej nie s\u0105 sta\u0142e oraz k\u0105t nachylenia ekliptyki do r\u00f3wnika niebieskiego zmienia si\u0119 otrzymane warto\u015bci i terminy osi\u0105gni\u0119cia warto\u015bci ekstremalnych (minimum lub maksimum) oraz warto\u015bci zerowych b\u0119d\u0105 si\u0119 zmienia\u0142y w czasie. Z oblicze\u0144 przeprowadzonych przez Jeana Meeusa [5] przebieg krzywych reprezentuj\u0105cych sk\u0142adowe poprawek do r\u00f3wnania czasu b\u0119d\u0105 mia\u0142y posta\u0107:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1039\" height=\"806\" class=\"wp-image-40710 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-wykres-linia-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, Wykres, linia\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-wykres-linia-o.png 1039w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-wykres-linia-o-300x233.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-wykres-linia-o-1024x794.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-wykres-linia-o-768x596.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1039px) 100vw, 1039px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"684\" height=\"758\" class=\"wp-image-40711 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-numer-czar.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, numer, czarne i bia\u0142e\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-numer-czar.png 684w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-numer-czar-271x300.png 271w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"697\" height=\"484\" class=\"wp-image-40712 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-8.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, Czcionka, numer\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-8.png 697w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-n-8-300x208.png 300w\" sizes=\"(max-width: 697px) 100vw, 697px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Krzywa reprezentuj\u0105ca r\u00f3wnanie czasu nie wykazuje symetrii. Ale kiedy przeanalizuje si\u0119 dok\u0142adniej obliczenia to okazuje si\u0119, \u017ce w 1246 roku, kiedy \u03c0 wynosi\u0142o 270\u00b0, a wi\u0119c w chwili, kiedy peryhelium orbity pokrywa\u0142o si\u0119 z chwil\u0105, kiedy S\u0142o\u0144ce osi\u0105ga\u0142o stanowisko zimowe krzywa r\u00f3wnania czasu by\u0142\u0105 symetryczna [5]. Jak wskazuje Jean Meeus minimaln\u0105 warto\u015b\u0107 -15 minut 39 sekund r\u00f3wnanie czasu osi\u0105ga\u0142o w lutym za\u015b maksimum o warto\u015bci +15 minut 39 sekund w listopadzie. Natomiast maksimum o warto\u015bci +4 minut i 58 sekund osi\u0105gane by\u0142y w maju a minimum o warto\u015bci -4 minut i 58 sekund w lipcu [5].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Pozostawa\u0142a jeszcze jedna kwestia. D\u0142ugo\u015b\u0107 \u015bredniej doby s\u0142onecznej by\u0142a sta\u0142a, ale czas jej rozpocz\u0119cia zale\u017ca\u0142 od d\u0142ugo\u015bci geograficznej. Jedynie w miejscowo\u015bciach le\u017c\u0105cych na tym samym po\u0142udniku doba rozpoczyna\u0142a si\u0119 o tej samej porze oraz by\u0142 ten sam czas. Poruszaj\u0105c si\u0119 np. na r\u00f3wniku co 464 metry czasy lokalne r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 o 1 sekund\u0119 [6]. Na innych szeroko\u015bciach geograficznych te odcinki si\u0119 skraca\u0142y co wynika z faktu, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 tego odcinak na r\u00f3wniku nale\u017cy przemno\u017cy\u0107 przez cos<em>\u03c6<\/em>, gdzie <em>\u03c6<\/em> stanowi szeroko\u015b\u0107 geograficzn\u0105 [6]. W czasach, kiedy nie by\u0142o bardziej zaawansowanych \u015brodk\u00f3w komunikacji, a \u017cycie ludzkie toczy\u0142o si\u0119 w miejscu zamieszkania problem nie by\u0142 dokuczliwy. W dzisiejszych czasach takie rozwi\u0105zanie jest nie do przyj\u0119cia. Dlatego wprowadzono czas strefowy. W 1884 roku w konwencji waszyngto\u0144skiej podj\u0119to mi\u0119dzynarodow\u0105 uchwa\u0142\u0119, na mocy kt\u00f3rej wprowadzono czas strefowy [6,7]. Idea takiego rozwi\u0105zania polega\u0142a na tym, \u017ce w obszarze ograniczonym okre\u015blonymi po\u0142udnikami r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 o 15\u00b0 wyst\u0119powa\u0142 ten sam czas. Takie rozwi\u0105zanie by\u0142o mo\u017cliwe jedynie dlatego, \u017ce istnieje \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek pomi\u0119dzy czasami s\u0142onecznymi i d\u0142ugo\u015bci\u0105 geograficzn\u0105. Wprowadzono 24 strefy czasowe. W danej strefie obowi\u0105zuje czas z centralnego po\u0142udnika. Np. czas \u015brodkowoeuropejski to czas strefowy zawarty mi\u0119dzy po\u0142udnikiem 7,5\u00b0 E a 22,5\u00b0 E. W obszarze tym wyst\u0119puje ten sam czas jaki panuje na po\u0142udniku centralnym 15\u00b0 E. W podziale strefowym uwzgl\u0119dniono rejony zamieszka\u0142e oraz niezamieszka\u0142e. Ot\u00f3\u017c w rejonach niezamieszka\u0142ych strefa czasowa jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z po\u0142udnikami 7,5\u00b0, 22,5\u00b0, 37,5\u00b0, 42,5\u00b0 itp. Podstaw\u0105 czas\u00f3w strefowych jest \u015bredni czas s\u0142oneczny po\u0142udnika Greenwich, kt\u00f3ry nazwany zosta\u0142 czasem uniwersalnym. Na terenach zamieszka\u0142ych granice stref czasowych dostosowane s\u0105 do granic administracyjnych pa\u0144stwa. Wzd\u0142u\u017c po\u0142udnika 180\u00b0 przebiega linia zmiany daty. Wprowadzono zasad\u0119, \u017ce ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca obszary na zach\u00f3d od linii zmiany daty pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 czasem b\u0119d\u0105cym sum\u0105 czasu uniwersalnego i 12 godzin. Mieszka\u0144cy wschodnich od linii zmiany daty obszar\u00f3w pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 czasem b\u0119d\u0105cym r\u00f3\u017cnic\u0105 czasu uniwersalnego i 12 godzin [3,8].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"564\" height=\"597\" class=\"wp-image-40713 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-szkic-rysowanie-diagram.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy kr\u0105g, szkic, rysowanie, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-szkic-rysowanie-diagram.png 564w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-szkic-rysowanie-diagram-283x300.png 283w\" sizes=\"(max-width: 564px) 100vw, 564px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: P. G. Kulikowski, <em>Poradnik mi\u0142o\u015bnika astronomii<\/em>, PWN, Warszawa, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Nie wszystkie pa\u0144stwa przyj\u0119\u0142y konwencj\u0119 czas\u00f3w strefowych. Celem ich polityki by\u0142o wprowadzenie czasu urz\u0119dowego, kt\u00f3ry b\u0119dzie najmniej r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od miejscowego \u015bredniego czasu s\u0142onecznego. Rozwi\u0105zanie jakie w tych krajach zosta\u0142o zaproponowane to takie, aby r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy czasem w danym Pa\u0144stwie a czasem strefowym wynosi\u0142a 30 minut [6].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1171\" height=\"698\" class=\"wp-image-40714 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-mapa-opis-wygen.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, mapa\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-mapa-opis-wygen.png 1171w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-mapa-opis-wygen-300x179.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-mapa-opis-wygen-1024x610.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-mapa-opis-wygen-768x458.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1171px) 100vw, 1171px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jan Mietelski, <em>Astronomia w geografii<\/em>, PWN, wyd. IV, Warszawa 2001.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Fizycy natomiast koncertowali si\u0119 na znalezieniu wzorca czasu. Pierwsze wzorce jednostki czasu oparte by\u0142y na zjawiskach astronomicznych. Pierwsz\u0105 definicj\u0119 wzorca czasu poda\u0142 w 1832 roku Karol Gauss, kt\u00f3ry definiowa\u0142 1 sekund\u0119 jako 1\/86400 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bredniej doby s\u0142onecznej [7]. Tak zdefiniowana jednostka czasu obowi\u0105zywa\u0142a do 1954 roku. Ju\u017c wcze\u015bniej stwierdzono, \u017ce taka definicja jednostki nie jest zbyt precyzyjna. W latach trzydziestych pr\u00f3bowano zdefiniowa\u0107 wzorzec czasu w oparciu o dob\u0119 gwiazdow\u0105 [7]. Jednak jak ju\u017c wspomniano, w wyniku ruchu precesyjnego i nutacyjnego d\u0142ugo\u015b\u0107 nie jest sta\u0142a ponadto stwierdzono, \u017ce ruch wirowy Ziemi nie jest jednostajny a wahania maj\u0105 charakter zar\u00f3wno okresowy jak i nieokresowy [7]. W 1954 roku wprowadzono now\u0105 definicj\u0119 jednostki czasu opartej na roku zwrotnikowym [7]. Co prawda d\u0142ugo\u015b\u0107 roku zwrotnikowego nie jest sta\u0142a, a to za spraw\u0105 precesji i nutacji osi ziemskiej, jednak jak wynika\u0142o z oblicze\u0144 rok zwrotnikowy skr\u00f3ci o 1 sekund\u0119 po up\u0142ywie 188 lat [7]. Zatem definicja nowej jednostki czasu by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: Sekunda jest 1\/31556925,9747 cz\u0119\u015b\u0107 roku zwrotnikowego. W 1960 roku doprecyzowano definicj\u0119 dodaj\u0105c s\u0142owa: <em>1900 roku, stycze\u0144 0, godzina 12 czasu efemeryd<\/em>. W 1967 roku zdefiniowane jednostk\u0119 czasu w oparciu o wzorzec atomowy. Jedna sekunda to 9192631770 okres\u00f3w promieniowania odpowiadaj\u0105cego przej\u015bciu mi\u0119dzy dwoma poziomami struktury nadsubtelnej (F=4, M=0 i F=3, M=0) stanu podstawowego 2S<sub>1\/2 <\/sub>atomu cezu 133 [7,9]. Definicj\u0119 z roku 1967 roku uzupe\u0142niono w 1997 roku dodaj\u0105c zdanie: <em>Powy\u017csza definicja odnosi si\u0119 do atomu cezu w stanie podstawowym w temperaturze 0 K<\/em> [7]. W 2019 roku wprowadzono w \u017cycie now\u0105 definicj\u0119 jednostki czasu: <em>sekunda, symbol s, jest to jednostka SI czasu. Jest ona zdefiniowana poprzez przyj\u0119cie ustalonej warto\u015bci liczbowej cz\u0119stotliwo\u015bci cezowej \u0394\u03bd<sub>Cs<\/sub>, to jest cz\u0119stotliwo\u015bci nadsubtelnego przej\u015bcia w atomie cezu 133 w niezaburzonym stanie podstawowym, wynosz\u0105cej 9 192 631 770, wyra\u017conej w jednostce Hz, kt\u00f3ra jest r\u00f3wna s<sup>\u207b1<\/sup><\/em>[10].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ze wzgl\u0119d\u00f3w energetycznych wiele pa\u0144stw wprowadzi\u0142o czas letni, czyli do czasu zimowego dodawano jedn\u0105 godzin\u0119. Koncepcja DST ewoluowa\u0142a, niekt\u00f3re kraje przestawiaj\u0105 zegarki o par\u0119 tygodni wcze\u015bniej, zmienia\u0142o si\u0119 to tak\u017ce z up\u0142ywem lat. Pierwszy raz Polska zastosowa\u0142a zmian\u0119 w 1922 r., potem od 1949 z wy\u0142\u0105czeniem lat 1957-1964 a na sta\u0142e od 1977 r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1385\" height=\"615\" class=\"wp-image-40715 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-swiat-mapa-tekst-opis-wygener.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy \u015awiat, mapa, tekst\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-swiat-mapa-tekst-opis-wygener.png 1385w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-swiat-mapa-tekst-opis-wygener-300x133.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-swiat-mapa-tekst-opis-wygener-1024x455.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-swiat-mapa-tekst-opis-wygener-768x341.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1385px) 100vw, 1385px\" \/> Na niebiesko kraje na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej stosuj\u0105ce zmian\u0119 czasu, na pomara\u0144czowo \u2013 na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej, jasnoszary \u2013 kraje, kt\u00f3re kiedy\u015b stosowa\u0142y DST a na ciemnoszaro \u2013 kraje nigdy nie stosuj\u0105ce DST (w wi\u0119kszo\u015bci r\u00f3wnikowe). \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Og\u00f3lnie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zapostulowano (i przeg\u0142osowano to w Sejmie czy Kongresie, bo sprawa dotyczy\u0142a tak\u017ce USA) przesuwanie zegark\u00f3w o godzin\u0119 do przodu na wiosn\u0119 i godzin\u0119 wstecz jesieni\u0105. Wymy\u015blono nawet mnemoniczn\u0105 regu\u0142\u0119 \u201espring forward, fall back\u201d (spring znaczy wiosna, ale i spr\u0119\u017cysty krok \u201ew prz\u00f3d\u201d, fall to ameryka\u0144skie okre\u015blenie jesieni, ale te\u017c i upadanie czy przypadanie czego\u015b na dan\u0105 dat\u0119).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"550\" height=\"830\" class=\"wp-image-40716 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, plakat, kresk\u00f3wka, Czcionka\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png 550w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion-199x300.png 199w\" sizes=\"(max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Plakat administracji USA z 2001 r. przypominaj\u0105cy o nadchodz\u0105cej zmianie czasu. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gdy przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej argumentom, \u017ce DST pozwala zaoszcz\u0119dzi\u0107 energi\u0119 to nie jest to takie oczywiste, czego dowodz\u0105 tak\u017ce niekt\u00f3re prace z dziedziny in\u017cynierii. Zamys\u0142 by\u0142 (i jest) oczywi\u015bcie taki, by wiecz\u00f3r latem zapada\u0142 o p\u00f3\u017aniejszej godzinie ni\u017c zim\u0105. Co nie jest na r\u0119k\u0119 mi\u0142o\u015bnikom astronomii potrzebuj\u0105cym ca\u0142kiem ciemnego nieba do wieczornych obserwacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"547\" height=\"890\" class=\"wp-image-40717 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-ludzka-twarz-portret-osoba-cz.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Ludzka twarz, portret, osoba, cz\u0142owiek\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-ludzka-twarz-portret-osoba-cz.jpeg 547w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-ludzka-twarz-portret-osoba-cz-184x300.jpeg 184w\" sizes=\"(max-width: 547px) 100vw, 547px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">George Hudson zaproponowa\u0142 zmian\u0119 czasu ju\u017c w 1897 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ale i studia niemi\u0142o\u015bnicze, np. M.J. Kotchen i L.E. Grant w stanie Indiana (z 2008 r.), nie wykazuj\u0105, i\u017c oszcz\u0119dzamy na o\u015bwietleniu wieczorem i przywo\u0142uj\u0105 argument w postaci wieloletnich obserwacji zu\u017cycia energii w szerokiej pr\u00f3bce gospodarstw domowych. Okazuje si\u0119, \u017ce ze spadkiem koszt\u00f3w o\u015bwietlenia wieczorem jednocze\u015bnie ro\u015bnie potrzeba o\u015bwietlenia wczesnym rankiem, gdy rodziny wstaj\u0105 i id\u0105 do pracy czy szko\u0142y.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"120\" height=\"248\" class=\"wp-image-40718 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-osoba-ludzka-twarz-ziemia-ubr.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy osoba, Ludzka twarz, ziemia, ubrania\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wilhelm Willett zapostulowa\u0142 niezale\u017cnie od Hudsona DST w 1907 r. i ca\u0142e \u017cycie by\u0142 gor\u0105cym or\u0119downikiem tego pomys\u0142u. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Innym kontrargumentem jest, i\u017c np. s\u0142oneczny, rozgrzany wiecz\u00f3r w wielu stanach USA (zw\u0142aszcza po\u0142udniowych) podbija rachunki za pr\u0105d do klimatyzator\u00f3w. I efekt netto ca\u0142ego zamieszania z DST wychodzi zero w granicach b\u0142\u0119du statystycznego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"611\" height=\"1072\" class=\"wp-image-40719 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-ksiazka-ubrania.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, plakat, ksi\u0105\u017cka, ubrania\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-ksiazka-ubrania.jpeg 611w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-ksiazka-ubrania-171x300.jpeg 171w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-ksiazka-ubrania-584x1024.jpeg 584w\" sizes=\"(max-width: 611px) 100vw, 611px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Plakat z czas\u00f3w II Wojny \u015awiatowej sklep\u00f3w United Cigar Stores. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Niemniej jednak, wiele kraj\u00f3w DST stosuje pomimo szeregu dyskusji na ten temat. W Europie strefa czasowa Polski jest taka sama co Hiszpanii, pomimo r\u00f3\u017cnicy przesz\u0142o 30 stopni d\u0142ugo\u015bci geograficznej. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c z Polski na zach\u00f3d przemieszczamy si\u0119 w strony, gdzie s\u0142o\u0144ce zachodzi o p\u00f3\u017aniejszej godzinie. Latem we Francji nawet po 22.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"577\" height=\"1025\" class=\"wp-image-40720 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-fikcja.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, plakat, kresk\u00f3wka, fikcja\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-fikcja.jpeg 577w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-fikcja-169x300.jpeg 169w\" sizes=\"(max-width: 577px) 100vw, 577px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Plakat z czas\u00f3w g\u0142osowania nad losem DST w Kongresie USA. Hoe \u2013 motyczka, co sugeruje, \u017ce by\u0142 adresowany do farmer\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wraz z zamiarem wprowadzenia przestawiania zegark\u00f3w przeprowadzono w USA kampani\u0119, z kt\u00f3rej przyk\u0142adowe plakaty zamieszczam. Pierwszym krajem, kt\u00f3ry wdro\u017cy\u0142 ten pomys\u0142 by\u0142y uwik\u0142ane w wojn\u0119 Niemcy, argumentuj\u0105c, i\u017c dzi\u0119ki tym oszcz\u0119dno\u015bciom wi\u0119cej energii mo\u017cna b\u0119dzie przeznaczy\u0107 na produkcj\u0119 uzbrojenia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"816\" height=\"612\" class=\"wp-image-40721 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-na-wolnym-powietrzu-samo.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, na wolnym powietrzu, samoch\u00f3d, ziemia\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-na-wolnym-powietrzu-samo.jpeg 816w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-na-wolnym-powietrzu-samo-300x225.jpeg 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-na-wolnym-powietrzu-samo-768x576.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 816px) 100vw, 816px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Po\u0142udnik warszawski jako nasze umocowanie w strefie czasowej UTC + 1 h a latem UTC + 2 h. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W Polsce co jaki\u015b czas od\u017cywaj\u0105 wiele razy powtarzane argumenty o sensowno\u015bci takiego czy innego rozwi\u0105zania. Wydaje si\u0119, \u017ce my i tak jeszcze jeste\u015bmy na po\u0142udniku (21\u00b0 E, czyli d\u0142ugo\u015bci geograficznej wschodniej) kt\u00f3ry nie stoi w wielkiej sprzeczno\u015bci z czasem urz\u0119dowym (warszawskim, odpowiadaj\u0105cym d\u0142ugo\u015bci 15\u00b0 E w zimie a 30\u00b0 E w lecie). Natomiast w Hiszpanii r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy godzin\u0105 s\u0142oneczn\u0105 a urz\u0119dow\u0105 mo\u017ce przekroczy\u0107 2 i p\u00f3\u0142 godziny (czyli np. letni zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca oko\u0142o 23).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"847\" height=\"689\" class=\"wp-image-40722 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-mapa-opis-wygenerowany-automaty.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy mapa\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-mapa-opis-wygenerowany-automaty.png 847w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-mapa-opis-wygenerowany-automaty-300x244.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-mapa-opis-wygenerowany-automaty-768x625.png 768w\" sizes=\"(max-width: 847px) 100vw, 847px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">R\u00f3\u017cne strefy czasowe w Europie. Islandia ma GMT przez ca\u0142y rok, Portugalia i Wyspy Brytyjskie UTC z czasem letnim UTC + 1 h, na pomara\u0144czowo UTC + 2 i UTC + 3 h, na seledynowo \u2013 UTC + 3h (tzw. czas moskiewski), na niebiesko \u2013 UTC + 3h i UTC + 4 h. Rozrzut stref czasowych zatem to maksymalnie 4 godziny, co koresponduje z rozci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105 Europy 60 stopni w d\u0142ugo\u015bci geograficznej. GMT &#8211; Greenwich Mean Time. UTC &#8211; Universal Time Coordinated. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Tak naprawd\u0119, przyzwyczaili\u015bmy si\u0119, \u017ce na wiosn\u0119 musimy przez kilka nocy oswoi\u0107 si\u0119 ze wczesnym wstawaniem a jesieni\u0105 sobie t\u0119 godzink\u0119 snu \u201eodebra\u0107\u201d. Tak pewnie b\u0119dzie i w tym roku. Po paru tygodniach i tak wyd\u0142u\u017caj\u0105cy si\u0119 dzie\u0144 sprawi, \u017ce b\u0119dziemy znowu wstawa\u0107 za dnia a nie g\u0142\u0119bok\u0105 noc\u0105 czy \u201ebladym \u015bwitem\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Zmiana czasu to zagadnienie o wielu aspektach: zdrowotnym, ekonomicznym a tak\u017ce z dziedziny informatyki. Zaprzestanie zmiany czasu w systemach informatycznych by\u0142oby tematem powa\u017cniejszym ni\u017c dawny \u201csyndrom Y2K\u201d czyli obawy przed przeskokiem daty z 1999 na 2000. Mo\u017ce zatem lepiej niech zostanie tak, jak jest.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Literatura:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: left;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna, wyd. VII, PWN, Warszawa, 1983.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Piotr Piotrowski, <em>Regu\u0142y astrologii tradycyjnej<\/em>, Wydawnictwo Studio Astropsychologii, wyd. I, 2011.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">W. M. Smart, <em>Textbook on Spherical Astronomy<\/em>, Sixth edition, revised by R. M. Green, Cambridge University Press, 1977.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jan Mietelski, <em>Astronomia w geografii<\/em>, PWN, wyd. IV, Warszawa 2001.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Zdzis\u0142aw Mrugalski, Czas i urz\u0105dzenia do jego pomiaru, Klub Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Zegar\u00f3w i Zegark\u00f3w, Wyd. Cursor, Warszawa, 2008.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">P. G. Kulikowski, <em>Poradnik mi\u0142o\u015bnika astronomii<\/em>, PWN, Warszawa, 1976.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Andrzej Kajetan Wr\u00f3blewski, Janusz Andrzej Zakrzewski, Wst\u0119p do fizyki, tom 1, PWN, Warszawa, 1984.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Miar, Redefinicja SI &#8211; W rolach g\u0142\u00f3wnych sta\u0142e podstawowe, Warszawa 2018, gum.gov.pl. https:\/\/www.gum.gov.pl\/ftp\/pdf\/Publikacje\/Redefinicja_SI_broszura.pdf<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Wikipedia.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Sky and Telescope.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Astronomy.com.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cDOES DAYLIGHT SAVING TIME SAVE ENERGY? EVIDENCE FROM A NATURAL EXPERIMENT IN INDIANA,\u201d Matthew J. Kotchen, Laura E. Grant (2008).<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Dyskusje z kolegami z PTMA i PTT, S\u0142awomirem Stachniewiczem i Micha\u0142em My\u015bliwcem.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<ol>\n<li id=\"post-40698-footnote-1\" style=\"text-align: left;\">\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Dyskusja dotyczy p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. Na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej przebieg jest odwrotny. <a href=\"#post-40698-footnote-ref-1\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li id=\"post-40698-footnote-2\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Do roku 1925 doba rozpoczyna\u0142a si\u0119 w po\u0142udnie. Czas taki nazywano czasem astronomicznym. Po wprowadzeniu 1925 roku korekty polegaj\u0105cej na tym, \u017ce doba rozpoczyna si\u0119 w nocy taki czas nazywany jest czasem cywilnym [3]. <a href=\"#post-40698-footnote-ref-2\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">&#8212; UDOST\u0118PNIJ &#8212;<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40716,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/landing.php","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"off","ocean_display_footer_bottom":"off","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaLMM - Astronomiczne podstawy czasu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Astronomiczne podstawy czasu.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-06T12:10:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"550\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"830\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Astronomiczne podstawy czasu.\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698\",\"name\":\"#AkademiaLMM - Astronomiczne podstawy czasu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-03-29T15:57:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-06T12:10:12+00:00\",\"description\":\"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaLMM &#8211; Astronomiczne podstawy czasu.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaLMM - Astronomiczne podstawy czasu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Astronomiczne podstawy czasu.","og_description":"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2025-06-06T12:10:12+00:00","og_image":[{"width":550,"height":830,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Astronomiczne podstawy czasu.","twitter_description":"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-plakat-kreskowka-czcion.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698","name":"#AkademiaLMM - Astronomiczne podstawy czasu. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2024-03-29T15:57:01+00:00","dateModified":"2025-06-06T12:10:12+00:00","description":"Jak co roku od prawie ponad 40 lat, tak i w tym roku nast\u0105pi z soboty 30 marca na niedziel\u0119 31 marca 2024 roku zmiana czasu \u015brodkowoeuropejskiego (czyli czasu zimowego) na czas wschodnioeuropejski (czas letni). Technicznie oznacza to przesuni\u0119cie zegark\u00f3w o 1 godzin\u0119 do przodu, czyli o godzinie 2 przesuwamy wskaz\u00f3wki zegara na godzin\u0119 3. Przyj\u0119ty po tej zmianie czas letni nazywa si\u0119 czasem Daylight Saving Time, czyli stref\u0105 czasow\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 oszcz\u0119dzanie \u015bwiat\u0142a (wieczorem).","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40698#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaLMM &#8211; Astronomiczne podstawy czasu."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40698"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40698"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45260,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40698\/revisions\/45260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}