{"id":40550,"date":"2024-03-20T14:19:27","date_gmt":"2024-03-20T13:19:27","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550"},"modified":"2024-03-20T14:19:29","modified_gmt":"2024-03-20T13:19:29","slug":"akademiacmm-pory-roku-okiem-astronoma-meteorologa-i-agrometeorologa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550","title":{"rendered":"#AkademiaCMM &#8211; Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa."},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2024-03-20T14:19:27+01:00\">20 marca 2024<\/time><\/div>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa. <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><em>Opracowanie: dr Grzegorze Duniec, IMGW-PIB CMM.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: left;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">przedwio\u015bnie &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">wiosna &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">lato &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">jesie\u0144 &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">przedzimie &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"947\" height=\"659\" class=\"wp-image-40551\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-numer-rownolegle-czcion.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, numer, R\u00f3wnolegle, Czcionka\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-numer-rownolegle-czcion.png 947w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-numer-rownolegle-czcion-300x209.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-numer-rownolegle-czcion-768x534.png 768w\" sizes=\"(max-width: 947px) 100vw, 947px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Zofia Kaczorowska, <em>Pogoda i klimat<\/em>, WSiP, 1986.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wspomniany wy\u017cej podzia\u0142 p\u00f3r roku zosta\u0142 wprowadzony przez E. Romera. W przestrzeni medialnej, ale i nie tylko, przyj\u0119\u0142o si\u0119 okre\u015bla\u0107 konkretne, wsp\u00f3lne dla ca\u0142ego kraju, terminy rozpocz\u0119cia meteorologicznych p\u00f3r roku, a mianowicie:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: left;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">wiosna \u2013 1 marca;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">lato \u2013 1 czerwca;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">jesie\u0144 \u2013 1 wrze\u015bnia;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">zima \u2013 1 grudnia.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W oparciu o zjawiska fitofenologiczne dr E. Ihne wyr\u00f3\u017cni\u0142 siedem fenologicznych p\u00f3r roku oraz \u00f3sm\u0105 w okresie kt\u00f3rej nie zachodz\u0105 \u017cadne zjawiska fitofenologiczne [2]. Wed\u0142ug M. Molgi poszczeg\u00f3lne pory roku identyfikowane s\u0105 w oparciu o nast\u0119puj\u0105ce zjawiska fitofenologiczne [2]:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: left;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">zaranie wiosny \u2013 budzenie wegetacji;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">wczesna wiosna \u2013 zakwitanie drzew, krzew\u00f3w, ro\u015blin, listnienie drzew p\u00f3\u017ano zakwitaj\u0105cych;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">pe\u0142nia wiosny \u2013 kwitnienie drzew, ro\u015blin, krzew\u00f3w, kt\u00f3re kwitn\u0105 dopiero wtedy, kiedy rozwin\u0105 si\u0119 li\u015bcie;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">wczesne lato \u2013 pocz\u0105tek przyjmuje si\u0119 z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia kwitnienia zb\u00f3\u017c, a ko\u0144czy, kiedy dojrzej\u0105 wczesne jagody;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">lato \u2013 kwitnienie lip, dojrzewanie porzeczek czerwonych, porzeczki z\u0142otej, pokrzyku wilczej jagody, wiciokrzewu tatarskiego, dzikiego bzu czarnego;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">wczesna jesie\u0144 \u2013 dojrzewanie owoc\u00f3w kasztanowca zwyczajnego, derenia, \u015bwidwy, ligustru pospolitego;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">jesie\u0144 \u2013 przygotowanie ro\u015blin do spoczynku zimowego;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">zima \u2013 spoczynek wegetacji.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Powy\u017cej wymienione pory roku, z wyj\u0105tkiem lata, charakteryzuj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce nie rozpoczynaj\u0105 si\u0119 w tym samym dniu na terenie ca\u0142ego kraju. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 fitofenologicznych p\u00f3r roku charakteryzuje si\u0119 kierunkiem ruchu z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc wykazuj\u0105c r\u00f3wnole\u017cnikowy rozk\u0142ad termin\u00f3w rozpocz\u0119cia si\u0119 poszczeg\u00f3lnych p\u00f3r fitofenologicznych [2].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z punktu widzenia astronomii pory roku identyfikowane s\u0105 z okresami przebycia przez S\u0142o\u0144ce 90 stopniowych \u0142uk\u00f3w ekliptyki, zawartych mi\u0119dzy punktami kardynalnymi. Przez punkty kardynalne rozumie si\u0119 cztery punkty [8]:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">punkt Barana, punkt r\u00f3wnonocy wiosennej (obecnie znajduj\u0105cy si\u0119 w gwiazdozbiorze Ryb, oko\u0142o 2597 roku punkt Barana wkroczy do konstelacji Wodnika) [7, 10]<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">stanowisko letnie S\u0142o\u0144ca, punkt przesilenia letniego (obecnie znajduj\u0105cy si\u0119 w gwiazdozbiorze Byka, ingres nast\u0105pi\u0142 w 1989 roku, ingres do znaku Barana nast\u0105pi dopiero w 4609 roku) [7];<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">punkt Wagi, punkt r\u00f3wnonocy jesiennej (obecnie znajduj\u0105cy si\u0119 w gwiazdozbiorze Panny, punkt Wagi dokona tranzytu do gwiazdozbioru Lwa w 2439 rok) [7];<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">stanowisko zimowe S\u0142o\u0144ca, punkt przesilenia zimowego (obecnie znajduj\u0105cy si\u0119 w gwiazdozbiorze Strzelca, w 2269 roku punkt przesilenia zimowego wkroczy do konstelacji W\u0119\u017cownika) [7].<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"730\" height=\"546\" class=\"wp-image-40552\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-czcionka.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, linia, Czcionka\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-czcionka.png 730w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-linia-czcionka-300x224.png 300w\" sizes=\"(max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1239\" height=\"759\" class=\"wp-image-40553\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, zrzut ekranu, Czcionka, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d.png 1239w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d-300x184.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d-1024x627.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-zrzut-ekranu-czcionka-d-768x470.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1239px) 100vw, 1239px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Richard Fitzpatrick, <em>An introduction to Celestial Mechanics<\/em>, Cambridge University Press, 2012.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z ruchem obiegowym Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca, kt\u00f3rego skutkiem jest pozorny ruch S\u0142o\u0144ca wzd\u0142u\u017c ekliptyki, zwi\u0105zane s\u0105 astronomiczne pory roku. Przypomnijmy kilka poj\u0119\u0107. Ekliptyka to ko\u0142o wielkie na sferze niebieskiej po kt\u00f3rej porusza si\u0119, w cyklu rocznym, S\u0142o\u0144ca. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce ekliptyka i orbita Ziemi to s\u0105 dwa r\u00f3\u017cne poj\u0119cia. Orbita ziemska to krzywa, kt\u00f3r\u0105 zakre\u015bla planeta w swoim rocznym obiegu wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca. Z mechaniki nieba wiadomo, \u017ce jest to w przybli\u017ceniu elipsa (dok\u0142adna elipsa tylko w wypadku zagadnienia dw\u00f3ch cia\u0142). Ekliptyka i orbita ziemska le\u017c\u0105 w jednej p\u0142aszczy\u017anie. R\u00f3wnik niebieski to ko\u0142o wielkie, kt\u00f3re otrzymuje si\u0119 w wyniku przeci\u0119cia p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika ziemskiego i sfery niebieskiej lub inaczej, je\u015bli przeprowadzi si\u0119 p\u0142aszczyzn\u0119 prostopad\u0142\u0105 do osi \u015bwiata przez \u015brodek Ziemi to przetnie ona sfer\u0119 niebiesk\u0105 a otrzymana krzywa stanowi ko\u0142o wielkie, czyli r\u00f3wnik niebieski [4]. P\u0142aszczyzna r\u00f3wnika niebieskiego i ziemskiego pokrywaj\u0105 si\u0119. P\u0142aszczyzna r\u00f3wnika niebieskiego i ekliptyki nachylone s\u0105 pod pewnym k\u0105tem, kt\u00f3ry w naszej epoce wynosi 23\u00b026\u2019. Skoro p\u0142aszczyzny nachylone s\u0105 pod pewnym k\u0105tem to oznacza, \u017ce si\u0119 przecinaj\u0105. Zatem r\u00f3wnik niebieski i ekliptyka przecinaj\u0105 si\u0119 w dw\u00f3ch punktach, a mianowicie w punkcie Barana lub inaczej w punkcie r\u00f3wnonocy wiosennej oraz w punkcie Wagi lub inaczej w punkcie r\u00f3wnonocy jesiennej [3].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"645\" height=\"671\" class=\"wp-image-40554\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-krag-linia-opi.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, kr\u0105g, linia\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-krag-linia-opi.png 645w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-krag-linia-opi-288x300.png 288w\" sizes=\"(max-width: 645px) 100vw, 645px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Zbigniew Dworak, <em>Z astronomi\u0105 za pan brat<\/em>, Iskry, Warszawa, 1989.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">S\u0142o\u0144ce w swej w\u0119dr\u00f3wce rocznej, kiedy znajdzie si\u0119 w punkcie Barana (punkcie r\u00f3wnonocy wiosennej), jego d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna wynosi 0\u00b0. Takie po\u0142o\u017cenie S\u0142o\u0144ca na ekliptyce wyznacza nam pocz\u0105tek astronomicznej wiosny na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej (astronomicznej jesieni na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej). Wiosna astronomiczna cz\u0119sto nazywana jest r\u00f3wnonoc\u0105 wiosenn\u0105. Nazwa pochodzi od zjawiska polegaj\u0105cego na zr\u00f3wnaniu d\u0142ugo\u015bci dnia i nocy. W rzeczywisto\u015bci zr\u00f3wnanie d\u0142ugo\u015bci dnia i nocy nast\u0119puje kilka dni wcze\u015bniej. Spowodowane jest to tym, \u017ce Ziemia posiada pow\u0142ok\u0119 gazow\u0105 jak\u0105 jest atmosfer\u0105, kt\u00f3ra wywo\u0142uje zjawisko refrakcji. \u015awiat\u0142o s\u0142oneczne w atmosferze ulega za\u0142amaniu zgodnie z prawem Snella.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"408\" height=\"304\" class=\"wp-image-40555\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-stok-diagram-opi.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, linia, stok, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-stok-diagram-opi.png 408w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-stok-diagram-opi-300x224.png 300w\" sizes=\"(max-width: 408px) 100vw, 408px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"652\" height=\"630\" class=\"wp-image-40556\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-rownolegl.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, linia, diagram, R\u00f3wnolegle\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-rownolegl.png 652w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-linia-diagram-rownolegl-300x290.png 300w\" sizes=\"(max-width: 652px) 100vw, 652px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna, wyd. VII, PWN, Warszawa, 1983.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Zjawisko refrakcji powoduje, \u017ce S\u0142o\u0144ce wschodzi wcze\u015bniej i zachodzi p\u00f3\u017aniej w por\u00f3wnaniu z sytuacj\u0105, kiedy Ziemia nie by\u0142aby otoczona atmosfer\u0105. Zjawisko refrakcji zatem wyd\u0142u\u017ca d\u0142ugo\u015b\u0107 czasu, kiedy S\u0142o\u0144ce znajduje si\u0119 nas horyzontem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z prostych rozwa\u017ca\u0144 matematycznych mo\u017cna wykaza\u0107, \u017ce poprawka do k\u0105ta godzinnego w chwili wschodu lub zachodu, wynikaj\u0105ca z refrakcji wynosi [12]:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor1.png\" width=\"172\" height=\"50\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gdzie: to szeroko\u015b\u0107 geograficzna, deklinacja S\u0142o\u0144ca, k\u0105t godzinny.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Refrakcja wp\u0142ywa tak\u017ce na azymut punktu wschodu i zachodu. Poprawk\u0119 na azymut wschodu lub zachodu mo\u017cna wyznaczy\u0107 z r\u00f3wnania [12]:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor2.png\" width=\"132\" height=\"51\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">gdzie: azymut bez poprawka na refrakcj\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ka\u017cdy obserwator obserwuj\u0105c wsch\u00f3d S\u0142o\u0144ca lub Ksi\u0119\u017cyca spostrzeg\u0142, \u017ce tarcze obu cia\u0142 s\u0105 nieco zniekszta\u0142cone, s\u0105 bardziej owalne. Za zniekszta\u0142cenie tarcz r\u00f3wnie\u017c odpowiedzialna jest refrakcja. Dolny brzeg tarczy znajduje si\u0119 bli\u017cej horyzontu ni\u017c g\u00f3rny, co skutkuje tym, \u017ce dolny brzeg tarczy jest silniej zniekszta\u0142cony w wyniku silniejszej refrakcji. Felicjan K\u0119pi\u0144ski w swojej pracy <em>Astronomia sferyczna<\/em> wyprowadzi\u0142 r\u00f3wnanie kszta\u0142tu tarczy S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca przy wschodzie cia\u0142 niebieskich. Z jego rozwa\u017ca\u0144 wynika, \u017ce owal tarczy w du\u017cym przybli\u017ceniu ma kszta\u0142t eliptyczny [13]:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor3.png\" width=\"249\" height=\"56\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">gdzie: r \u2013 promie\u0144 tarczy s\u0142onecznej\/ksi\u0119\u017cycowej, odleg\u0142o\u015b\u0107 zenitalna.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"335\" height=\"353\" class=\"wp-image-40557\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-pomarancza-pomaranc.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, kr\u0105g, pomara\u0144cza\/pomara\u0144czowy\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-pomarancza-pomaranc.png 335w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-pomarancza-pomaranc-285x300.png 285w\" sizes=\"(max-width: 335px) 100vw, 335px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dlatego zr\u00f3wnanie d\u0142ugo\u015bci dnia z noc\u0105 nast\u0119puje nieco wcze\u015bniej, ni\u017c wynika\u0142oby to z czystej geometrii zagadnienia [4]. Efektem refrakcji jest np. skr\u00f3cenie d\u0142ugo\u015bci nocy polarnej na biegunie. W wyniku przyspieszonego wschodu S\u0142o\u0144ca spowodowanego refrakcj\u0105 S\u0142o\u0144ce wschodzi o 2 dni wcze\u015bniej i o tyle dni p\u00f3\u017aniej nast\u0119puje ca\u0142kowity zach\u00f3d S\u0142o\u0144ca [11]. O podobn\u0105 ilo\u015b\u0107 dni nast\u0119puje przyspieszenie (w stosunku do r\u00f3wnonocy wiosennej) lub op\u00f3\u017anienie (w stosunku do r\u00f3wnonocy jesiennej) zr\u00f3wnania d\u0142ugo\u015bci dnia i nocy. Dok\u0142adne przyspieszenie lub op\u00f3\u017anienie zr\u00f3wnania d\u0142ugo\u015bci dnia i nocy zale\u017cy od szeroko\u015bci geograficznej miejsca obserwacji. W dniu r\u00f3wnonocy S\u0142o\u0144ce na sferze niebieskiej zakre\u015bla \u0142uk, kt\u00f3ry przecina punkt wschodu i zachodu. Z up\u0142ywem czasu d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna S\u0142o\u0144ca zwi\u0119ksza si\u0119. Zwi\u0119ksza si\u0119 tak\u017ce deklinacja S\u0142o\u0144ca. S\u0142o\u0144ce porusza si\u0119 po ekliptyce, kt\u00f3rej fragment znajduje si\u0119 na p\u00f3\u0142nocnej sferze niebieskiej. Kiedy spojrzy si\u0119 na ruch S\u0142o\u0144ca na sferze niebieskiej to jest on do\u015b\u0107 skomplikowany, poniewa\u017c jest z\u0142o\u017ceniem dw\u00f3ch ruch\u00f3w, a mianowicie ruchu obrotowego sfery niebieskiej i ruchu po ekliptyce. S\u0142o\u0144ce zakre\u015bla krzyw\u0105 spiraln\u0105, oddalaj\u0105c si\u0119 od r\u00f3wnika niebieskiego w kierunku niebieskiego bieguna p\u00f3\u0142nocnego [5]<sup><a id=\"post-40550-footnote-ref-1\" href=\"#post-40550-footnote-1\">[1]<\/a><\/sup>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"558\" height=\"602\" class=\"wp-image-40558\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-krag-diagram.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic, rysowanie, kr\u0105g, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-krag-diagram.png 558w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-krag-diagram-278x300.png 278w\" sizes=\"(max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, <em>Astronomia<\/em>, podr\u0119cznik dla klasy IV LO, Technikum i Liceum zawodowego, wyd. XV, WSiP, 1988. Wersja elektroniczna opracowana przez cz\u0119stochowskich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w astronomii dla potrzeb samokszta\u0142ceniowych w oparciu o dawniejszy licealny podr\u0119cznik astronomii autorstwa Konrada Rudnickiego. Cz\u0119stochowa, 2012. (http:\/\/astronomianova.org\/pdf\/Astronomia_Konrad_Rudnicki.pdf).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W tym okresie wyd\u0142u\u017ca si\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 dnia, S\u0142o\u0144ce znajduje si\u0119 ka\u017cdego dnia coraz wy\u017cej nad horyzontem (na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1061\" height=\"538\" class=\"wp-image-40559\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-sztuka-dziecie.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic, rysowanie, Sztuka dzieci\u0119ca, Grafika liniowa\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-sztuka-dziecie.png 1061w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-sztuka-dziecie-300x152.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-sztuka-dziecie-1024x519.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-sztuka-dziecie-768x389.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1061px) 100vw, 1061px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, <em>Astronomia<\/em>, podr\u0119cznik dla klasy IV LO, Technikum i Liceum zawodowego, wyd. XV, WSiP, 1988. Wersja elektroniczna opracowana przez cz\u0119stochowskich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w astronomii dla potrzeb samokszta\u0142ceniowych w oparciu o dawniejszy licealny podr\u0119cznik astronomii autorstwa Konrada Rudnickiego. Cz\u0119stochowa, 2012. (http:\/\/astronomianova.org\/pdf\/Astronomia_Konrad_Rudnicki.pdf).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W trakcie trwania wiosny<sup><a id=\"post-40550-footnote-ref-2\" href=\"#post-40550-footnote-2\">[2]<\/a><\/sup> S\u0142o\u0144ce zakre\u015bla \u0142uk na ekliptyce mi\u0119dzy punktem Barana i stanowiskiem letnim [8]. Kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna S\u0142o\u0144ca wyniesie 90\u00b0, w\u00f3wczas S\u0142o\u0144ce znajduje si\u0119 w takim po\u0142o\u017ceniu ekliptyki, gdzie jego odleg\u0142o\u015b\u0107 od r\u00f3wnika niebieskiego w kierunku p\u00f3\u0142nocnym jest najwi\u0119ksza. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce S\u0142o\u0144ce osi\u0105gn\u0119\u0142o stanowisko letnie. Rozpoczyna si\u0119 astronomiczne lato zwane przesileniem zimowym. Od tej chwili ka\u017cdego kolejnego dnia wysoko\u015b\u0107 S\u0142o\u0144ca nad horyzontem maleje. Deklinacja S\u0142o\u0144ca zmniejsza si\u0119. D\u0142ugo\u015b\u0107 dnia skraca si\u0119. S\u0142o\u0144ce na sferze niebieskiej zakresie krzyw\u0105 spiraln\u0105 przesuwaj\u0105c si\u0119 w kierunku r\u00f3wnika, w kierunku po\u0142udniowym. W okresie lata S\u0142o\u0144ce zakre\u015bla \u0142uk ekliptyki zawartej mi\u0119dzy stanowiskiem letnim i punktem Wagi [8]. Kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna S\u0142o\u0144ca wyniesie 180\u00b0 w\u00f3wczas S\u0142o\u0144ca osi\u0105ga punkt Wagi lub punkt r\u00f3wnonocy jesiennej. Rozpoczyna si\u0119 astronomiczna jesie\u0144. Zr\u00f3wnanie d\u0142ugo\u015bci dnia i nocy nast\u0119puje kilka dni po dniu r\u00f3wnonocy jesiennej. Podczas tranzytu S\u0142o\u0144ca przez punkt Wagi nast\u0119puje przej\u015bcie S\u0142o\u0144ca z niebieskiej p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej na p\u00f3\u0142nocn\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119 po\u0142udniow\u0105. W ka\u017cdym kolejnym dniu na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej d\u0142ugo\u015b\u0107 dnia maleje. Wzrasta deklinacja ujemna S\u0142o\u0144ca. D\u0142ugo\u015b\u0107 dnia skraca si\u0119 i jest kr\u00f3tsza od d\u0142ugo\u015bci nocy. Podczas jesieni S\u0142o\u0144ce zakre\u015bla \u0142uk ekliptyki zawarty mi\u0119dzy punktem Wagi i stanowiskiem zimowym S\u0142o\u0144ca. Chwila przej\u015bcia S\u0142o\u0144ca przez punkt o d\u0142ugo\u015bci ekliptycznej 270\u00b0 wyznacza nam przesilenie zimowe, czyli moment rozpocz\u0119cia astronomicznej zimy. S\u0142o\u0144ce w okresie jesieni porusza\u0142o si\u0119 na sferze niebieskiej po krzywej spiralnej, oddalaj\u0105c si\u0119 od r\u00f3wnika niebieskiego, osi\u0105gaj\u0105c w dniu przesilenia zimowego najwi\u0119ksz\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od r\u00f3wnika, tzw. stanowisko zimowe. S\u0142o\u0144ce kontynuuj\u0105c w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po ekliptyce zaczyna porusza\u0107 si\u0119 na sferze niebieskiej po krzywej spiralnej zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do r\u00f3wnika niebieskiego. Dzie\u0144 staje si\u0119 coraz d\u0142u\u017cszy, chocia\u017c w dalszym ci\u0105gu pozostaje kr\u00f3tszy od d\u0142ugo\u015bci nocy. Ujemna deklinacja S\u0142o\u0144ca maleje, a wysoko\u015b\u0107 S\u0142o\u0144ca nad horyzontem wzrasta. W okresie zimy S\u0142o\u0144ce przesunie si\u0119 po ekliptyce od stanowiska zimowego do punktu Barana [8]. W momencie, kiedy S\u0142o\u0144ce osi\u0105ga punkt r\u00f3wnonocy wiosennej, jego d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna jest r\u00f3wna 0\u00b0. S\u0142o\u0144ce przechodzi z niebieskiej p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej na p\u00f3\u0142nocnej i rozpoczyna si\u0119 astronomiczna wiosna.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"723\" height=\"617\" class=\"wp-image-40560\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-krag-czarne-i-biale-opi.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic, kr\u0105g, czarne i bia\u0142e\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-krag-czarne-i-biale-opi.png 723w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-szkic-krag-czarne-i-biale-opi-300x256.png 300w\" sizes=\"(max-width: 723px) 100vw, 723px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Konrad Rudnicki, <em>Astronomia<\/em>, podr\u0119cznik dla klasy IV LO, Technikum i Liceum zawodowego, wyd. XV, WSiP, 1988. Wersja elektroniczna opracowana przez cz\u0119stochowskich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w astronomii dla potrzeb samokszta\u0142ceniowych w oparciu o dawniejszy licealny podr\u0119cznik astronomii autorstwa Konrada Rudnickiego. Cz\u0119stochowa, 2012. (http:\/\/astronomianova.org\/pdf\/Astronomia_Konrad_Rudnicki.pdf).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej przebieg p\u00f3r roku i ruch S\u0142o\u0144ca na sferze niebieskiej p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej przebiega odwrotnie w por\u00f3wnaniu z p\u00f3\u0142kul\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych p\u00f3r roku jest uzale\u017cniona od mimo\u015brodu orbity planety oraz od d\u0142ugo\u015bci peryhelium. Z prostych rachunk\u00f3w mo\u017cna wykaza\u0107, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych p\u00f3r wynosi [6]:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 wiosny na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor4.png\" width=\"254\" height=\"48\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">gdzie: e \u2013 mimo\u015br\u00f3d orbity ziemskiej, T \u2013 okres obiegu Ziemi wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi, d\u0142ugo\u015b\u0107 peryhelium orbity ziemskiej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 lata na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor5.png\" width=\"257\" height=\"50\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 jesieni na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor6.png\" width=\"252\" height=\"50\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 zimy na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor7.png\" width=\"240\" height=\"63\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">R\u00f3\u017cnica d\u0142ugo\u015bci okresu letniego (wiosna i lato) na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/wzor8.png\" width=\"228\" height=\"54\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z powy\u017cszego wynika, \u017ce r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci okres\u00f3w letnich, rozumianych jak suma czasu trwania wiosny i lata, na jednej z p\u00f3\u0142kul jest maksymalny, kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 peryhelium wyniesie 90\u00b0 i 270\u00b0. Kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 peryhelium wynosi 270\u00b0 w\u00f3wczas r\u00f3\u017cnica czas\u00f3w trwania okres\u00f3w letnich jest najd\u0142u\u017csza na korzy\u015b\u0107 p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. W momencie, kiedy d\u0142ugo\u015b\u0107 peryhelium wynosi 90\u00b0 w\u00f3wczas r\u00f3\u017cnica czas\u00f3w trwania okres\u00f3w letnich jest najd\u0142u\u017csza na korzy\u015b\u0107 p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0142ugo\u015b\u0107 nast\u0119puj\u0105cych po sobie p\u00f3r roku nie jest jednakowa, co wynika z faktu, \u017ce Ziemia porusza si\u0119 po orbicie w przybli\u017ceniu eliptycznej oraz od po\u0142o\u017cenia peryhelium wzgl\u0119dem punktu Barana. Co ciekawe d\u0142ugo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych p\u00f3r roku te\u017c nie jest sta\u0142a. Przyczyny nale\u017cy upatrywa\u0107 w zmieniaj\u0105cych si\u0119 parametrach orbity ziemskiej, a dok\u0142adniej w wyniku zmieniaj\u0105cego mimo\u015brodu orbity ziemskiej oraz w po\u0142o\u017cenia peryhelium orbity Ziemi w stosunku do punktu Barana (d\u0142ugo\u015b\u0107 peryhelium). Z mechaniki nieba wiadomo, \u017ce mimo\u015br\u00f3d orbity zmienia si\u0119 w zakresie od 0,0006 (orbita niemal ko\u0142owa) do 0,06 [7]. Z oblicze\u0144 przeprowadzonych przez Jeana Meeusa wynika, \u017ce najbli\u017csze minimum mimo\u015brodu o warto\u015bci 0,0023 zostanie osi\u0105gni\u0119ta oko\u0142o 29500 roku. Natomiast orbita stanie si\u0119 praktycznie ko\u0142owa (e=0,0006) oko\u0142o 465000 roku [7]. Amplituda zmian mimo\u015brodu orbity ziemskiej zale\u017cy od obiekt\u00f3w zaburzaj\u0105cych tor, po kt\u00f3rym porusza si\u0119 Ziemia wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca tj. Jowisza, Saturna, a w mniejszym stopniu tak\u017ce od Wenus czy Marsa. Wa\u017cna jest tutaj ich konfiguracja na orbitach planetarnych wzgl\u0119dem Ziemi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"862\" height=\"547\" class=\"wp-image-40561\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-czcionka-linia-diagram.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, Czcionka, linia, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-czcionka-linia-diagram.png 862w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-czcionka-linia-diagram-300x190.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-czcionka-linia-diagram-768x487.png 768w\" sizes=\"(max-width: 862px) 100vw, 862px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Na podstawie obserwacji wynika, \u017ce obecnie wiosna skraca si\u0119 \u015brednio o 66 sekund rocznie, lato wyd\u0142u\u017ca si\u0119 \u015brednio o 36 sekund rocznie. Jesie\u0144 wyd\u0142u\u017ca si\u0119 \u015brednio o 63 sekundy rocznie. Zima natomiast skraca si\u0119 \u015brednio o 33 sekundy rocznie [8].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Czas jaki up\u0142ywa mi\u0119dzy dwoma przej\u015bciami \u015brodkami tarczy S\u0142o\u0144ca przez punkt Barana nazywamy rokiem zwrotnikowym, kt\u00f3rego d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi 365 dni 5 godzin 48 minut 46 sekund. Jest on nieco kr\u00f3tszy (o 20 minut i 24 sekundy) od czasu jednego pe\u0142nego obiegu Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca, kt\u00f3ry wynosi 365 dni 6 godzin 9 minut i 10 sekund (czas jaki up\u0142ywa mi\u0119dzy dwoma przej\u015bciami \u015brodka tarczy s\u0142onecznej na tle tych samych gwiazd). R\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci roku gwiazdowego i zwrotnikowego wynika precesji osi ziemskiej, kt\u00f3ra powoduje, \u017ce punkt Barana porusza si\u0119 po ekliptyce w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu S\u0142o\u0144ca co skutkuje tym, \u017ce \u015brodek tarczy S\u0142o\u0144ca wcze\u015bniej osi\u0105ga punkt Barana ni\u017c po\u0142o\u017cenie na tle tych samych gwiazd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Mo\u017cna postawi\u0107 pytanie: <em>Czy pory roku powtarzaj\u0105 si\u0119 cyklicznie po up\u0142ywie roku zwrotnikowego?<\/em> Ruch punktu r\u00f3wnonocy wiosennej na sferze niebieskiej jest do\u015b\u0107 skomplikowany. Z jednej strony w wyniku oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca o\u015b nieco sp\u0142aszczonej Ziemi doznaje precesji s\u0142oneczno-ksi\u0119\u017cycowej. Si\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce na obszary oko\u0142or\u00f3wnikowe Ziemi nie s\u0105 sta\u0142e w czasie i zale\u017c\u0105 od po\u0142o\u017cenia S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca [4, 8].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"687\" height=\"332\" class=\"wp-image-40562\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, kr\u0105g, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png 687w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen-300x145.png 300w\" sizes=\"(max-width: 687px) 100vw, 687px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ponadto na ruch precesyjny wp\u0142ywa tak\u017ce oddzia\u0142ywanie innych planet, w szczeg\u00f3lno\u015bci Jowisza oraz Wenus. Wk\u0142ad precesji planetarnej do og\u00f3lnego ruchu precesyjnego jest niewielki i wynosi zaledwie 0,114\u201d w kierunku wschodnim [9]. Na ruch precesyjny ponadto nak\u0142ada si\u0119 ruch nutacyjny b\u0119d\u0105cy skutkiem oddzia\u0142ywania Ksi\u0119\u017cyca na obszary oko\u0142or\u00f3wnikowe, kt\u00f3ry porusza si\u0119 po orbicie nachylonej pod pewnym k\u0105tem do ekliptyki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"826\" height=\"536\" class=\"wp-image-40563\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-tekst-mapa-opis.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy kr\u0105g, diagram, tekst, mapa\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-tekst-mapa-opis.png 826w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-tekst-mapa-opis-300x195.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-krag-diagram-tekst-mapa-opis-768x498.png 768w\" sizes=\"(max-width: 826px) 100vw, 826px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: P. G. Kulikowski, <em>Poradnik mi\u0142o\u015bnika astronomii<\/em>, PWN, Warszawa, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Okres nutacji pokrywa si\u0119 z czasem cyklu w\u0119z\u0142\u00f3w ksi\u0119\u017cycowych wynosz\u0105cym 18,61 lat (6798,38 dni) [7]. Samo zjawisko nutacji jest zwi\u0105zane z po\u0142o\u017ceniem Ksi\u0119\u017cyca, S\u0142o\u0144ca wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika ziemskiego. Kiedy Ksi\u0119\u017cyc znajduje si\u0119 w punkcie swoich w\u0119z\u0142\u00f3w orbitalnych w\u00f3wczas sk\u0142adowe prostopad\u0142e do r\u00f3wnika si\u0142 przyp\u0142ywowych znikaj\u0105. Podobnie sk\u0142adowe si\u0142 przyp\u0142ywowych prostopad\u0142e do r\u00f3wnika znikaj\u0105, kiedy deklinacja S\u0142o\u0144ca wynosi 0\u00b0, czyli w punkcie Barana i Wagi [9]. Zatem ruch precesyjny osi ziemskiej po pobocznicy sto\u017cka precesyjnego odbywa si\u0119 ruchem niejednostajnie zmiennym. Powy\u017csze efekty powoduj\u0105, \u017ce punkt r\u00f3wnonocy wiosennej wykonuje do\u015b\u0107 skomplikowany ruch. W wyniku z\u0142o\u017cenia tych efekt\u00f3w r\u00f3wnonoc lub przesilenie mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 nawet do 20 minut wcze\u015bniej lub p\u00f3\u017aniej ni\u017c wynika\u0142oby ze \u015bredniego roku zwrotnikowego [7].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"549\" height=\"811\" class=\"wp-image-40564\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-zrzut-ekranu-numer.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, menu, zrzut ekranu, numer\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-zrzut-ekranu-numer.png 549w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-zrzut-ekranu-numer-203x300.png 203w\" sizes=\"(max-width: 549px) 100vw, 549px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"554\" height=\"278\" class=\"wp-image-40565\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-linia-diagram-czcionka-bialy.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy linia, diagram, Czcionka, bia\u0142y\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-linia-diagram-czcionka-bialy.png 554w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-linia-diagram-czcionka-bialy-300x151.png 300w\" sizes=\"(max-width: 554px) 100vw, 554px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Tegoroczna wiosna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 20 marca 2024 roku o godzinie 4:06 na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Literatura<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: left;\">\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Zofia Kaczorowska, <em>Pogoda i klimat<\/em>, WSiP, 1986.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Marian Molga, <em>Meteorologia rolnicza<\/em>, Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Rolnicze i Le\u015bne, wyd. VII, Warszawa, 1986.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Zbigniew Dworak, <em>Z astronomi\u0105 za pan brat<\/em>, Iskry, Warszawa, 1989.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jerzy M. Kreiner, <em>Ziemia i Wszech\u015bwiat \u2013 astronomia nie tylko dla geograf\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Krak\u00f3w, 2009.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Konrad Rudnicki, <em>Astronomia<\/em>, podr\u0119cznik dla klasy IV LO, Technikum i Liceum zawodowego, wyd. XV, WSiP, 1988. Wersja elektroniczna opracowana przez cz\u0119stochowskich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w astronomii dla potrzeb samokszta\u0142ceniowych w oparciu o dawniejszy licealny podr\u0119cznik astronomii autorstwa Konrada Rudnickiego. Cz\u0119stochowa, 2012. (http:\/\/astronomianova.org\/pdf\/Astronomia_Konrad_Rudnicki.pdf).<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">W. M. Smart, <em>Textbook on Spherical Astronomy<\/em>, Sixth edition, revised by R. M. Green, Cambridge University Press, 1977.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels<\/em>, Willmann-Bell, Inc., 1997.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Jan Mietelski, <em>Astronomia w geografii<\/em>, PWN, Warszawa 2001.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">P. G. Kulikowski, <em>Poradnik mi\u0142o\u015bnika astronomii<\/em>, PWN, Warszawa, 1976.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Richard Fitzpatrick, <em>An introduction to Celestial Mechanics<\/em>, Cambridge University Press, 2012.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Eugeniusz Rybka, Astronomia og\u00f3lna, wyd. VII, PWN, Warszawa, 1983.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Stefan Wierzbi\u0144ski, Wst\u0119p do astronomii matematycznej, Ksi\u0119garnia Akademicka, Pozna\u0144, 1950.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Felicjan K\u0119pi\u0144ski, Astronomia sferyczna, wyd. 2, PWN, 1959.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0<\/p>\n<ol>\n<li id=\"post-40550-footnote-1\" style=\"text-align: left;\">\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Rozpatrywany b\u0119dzie jedynie ruch S\u0142o\u0144ca w umiarkowanych szeroko\u015bciach geograficznych p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej. <a href=\"#post-40550-footnote-ref-1\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li id=\"post-40550-footnote-2\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej wyst\u0119puje jesie\u0144. <a href=\"#post-40550-footnote-ref-2\">\u2191<\/a><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:<\/p>\n<p>zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;<br \/>\nprzedwio\u015bnie &#8211; \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C<t<5\u00b0C;\nwiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t<15\u00b0C;\nlato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;\njesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t<15\u00b0C;\nprzedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C<t<5\u00b0C.\n\nW ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].\n<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40562,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/landing.php","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"off","ocean_display_footer_bottom":"off","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-20T13:19:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"687\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"332\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa.\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550\",\"name\":\"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-03-20T13:19:27+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-20T13:19:29+00:00\",\"description\":\"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaCMM &#8211; Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa.","og_description":"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2024-03-20T13:19:29+00:00","og_image":[{"width":687,"height":332,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa.","twitter_description":"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/obraz-zawierajacy-tekst-krag-diagram-opis-wygen.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550","name":"#AkademiaCMM - Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa. - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2024-03-20T13:19:27+00:00","dateModified":"2024-03-20T13:19:29+00:00","description":"Od prawie trzech tygodni mamy w Polsce wiosn\u0119 meteorologiczn\u0105, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 1 marca. Meteorologiczne pory roku okre\u015blane s\u0105 na podstawie warto\u015bci \u015bredniej dobowej temperatury powietrza. W oparciu o okre\u015blone progi termiczne okre\u015bla si\u0119 nie cztery a sze\u015b\u0107 p\u00f3r roku [1]:a) zima \u2013 \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u22640\u00b0C;b) przedwio\u015bnie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C;c) wiosna - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;d) lato - \u015brednia dobowa temperatura powietrza t\u226515\u00b0C;e) jesie\u0144 - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 5\u00b0C\u2264t&lt;15\u00b0C;f) przedzimie - \u015brednia dobowa temperatura powietrza 0\u00b0C&lt;t&lt;5\u00b0C.W ka\u017cdym regionie naszego kraju czas rozpocz\u0119cia si\u0119 dalej pory roku wypada innego dnia, co jest uwarunkowane czynnikami klimatycznymi danego regionu [1].","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40550#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaCMM &#8211; Pory roku okiem astronoma, meteorologa i agrometeorologa."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40550"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40575,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40550\/revisions\/40575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}