{"id":40108,"date":"2024-02-19T15:57:38","date_gmt":"2024-02-19T14:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108"},"modified":"2024-02-19T15:57:39","modified_gmt":"2024-02-19T14:57:39","slug":"akademiacmm-tranzyt-fobosa-przed-tarcza-sloneczna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108","title":{"rendered":"#AkademiaCMM &#8211; Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2024-02-19T15:57:38+01:00\">19 lutego 2024<\/time><\/div>\n\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><strong>Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Opracowanie: dr Grzegorz Duniec, CMM IMGW-PIB<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">W czwartek 8 lutego 2024 roku na Marsie \u0142azik Perseverance zaobserwowa\u0142 tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105, czyli za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"305\" height=\"349\" class=\"wp-image-40109 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, planeta, kula, Przestrze\u0144 kosmiczna\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k.png 305w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k-262x300.png 262w\" sizes=\"(max-width: 305px) 100vw, 305px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.pulskosmosu.pl\/2024\/02\/zacmienie-slonca-na-marsie-2024\/<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><strong>Kilka informacji o Fobosie i Deimosie<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7<sup>h<\/sup>39<sup>m<\/sup>. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1<sup>d<\/sup>06<sup>h<\/sup>18<sup>m<\/sup>. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ksi\u0119\u017cyce Marsa s\u0105 nieregularnymi bry\u0142ami o rozmiarach 27km x 21,4km x 19,2 km w wypadku Fobosa i 15km x 12,2km x 11km w wypadku Deimosa [3]. Ze wsp\u00f3\u0142czesnych oszacowa\u0144 wynika, \u017ce powierzchnia Fobosa jest niewielka i wynosi 1548,3 km<sup>2<\/sup>, za\u015b jego obj\u0119to\u015b\u0107 to 5729 km<sup>3<\/sup>. Masa najbli\u017cszego satelity Marsa, czyli Fobosa to zaledwie 1,072*10<sup>16<\/sup>kg [1]. Natomiast powierzchnia Deimosa wynosi 483,05 km<sup>2<\/sup>, a obj\u0119to\u015b\u0107 satelity wynosi 998 km<sup>3<\/sup>. Masa Deimosa jest jeszcze mniejsza i wynosi 1,476*10<sup>15<\/sup>kg [2]. Czas obrotu obu satelit\u00f3w wok\u00f3\u0142 w\u0142asnych osi jest r\u00f3wny ich obiegowi wok\u00f3\u0142 Marsa. Podobnie jak ziemski Ksi\u0119\u017cyc, kt\u00f3ry zawsze zwr\u00f3cony jest ku Ziemi t\u0119 sam\u0105 stron\u0105 tak i Fobos i Deimos jest zawsze zwr\u00f3cony t\u0119 sam\u0105 stron\u0119 ku Marsowi [9]. Przypuszcza si\u0119, \u017ce w przesz\u0142o\u015bci oba satelity mog\u0142y obraca\u0107 si\u0119 szybciej wykonuj\u0105c pe\u0142nego obrotu wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi w czasie kr\u00f3tszym od czasu obrotu Marsa wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Osie obrotu by\u0142y prawdopodobnie prostopad\u0142e do p\u0142aszczyzny ich orbit. Niestety, ale si\u0142y p\u0142ywowe Marsa wyhamowa\u0142y ruch obroty obu satelit\u00f3w i w chwili obecnej ich obr\u00f3t jest zsynchronizowany [9]. Z powy\u017cszych danych wynika, \u017ce oba naturalne satelity na marsja\u0144skim niebie nie osi\u0105gaj\u0105 imponuj\u0105cych rozmiar\u00f3w. Patrz\u0105c na fotografie Fobosa i Deimosa zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna, \u017ce ich powierzchnie usiane s\u0105 kraterami. Jak donosi literatura astronomiczna oba satelity przypominaj\u0105 meteoryty z grupy chondryt\u00f3w w\u0119glistych [5].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"835\" height=\"671\" class=\"wp-image-40110 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy ksi\u0119\u017cyc, Obiekt astronomiczny, Zjawisko astronomiczne, krater\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z.png 835w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z-300x241.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z-768x617.png 768w\" sizes=\"(max-width: 835px) 100vw, 835px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"774\" height=\"667\" class=\"wp-image-40111 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-obiekt.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy ksi\u0119\u017cyc, natura, krater, Obiekt astronomiczny\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-obiekt.png 774w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-obiekt-300x259.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-obiekt-768x662.png 768w\" sizes=\"(max-width: 774px) 100vw, 774px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"849\" height=\"757\" class=\"wp-image-40112 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-kula-natura-obiekt-as.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy ksi\u0119\u017cyc, kula, natura, Obiekt astronomiczny\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-kula-natura-obiekt-as.png 849w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-kula-natura-obiekt-as-300x267.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-kula-natura-obiekt-as-768x685.png 768w\" sizes=\"(max-width: 849px) 100vw, 849px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 1. Fobos widziany z r\u00f3\u017cnych stron. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/mars.nasa.gov\/layout\/embed\/model\/?s=102&amp;rotate=true<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"615\" height=\"698\" class=\"wp-image-40113 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-opis-wy.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy ksi\u0119\u017cyc, natura, krater\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-opis-wy.png 615w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-opis-wy-264x300.png 264w\" sizes=\"(max-width: 615px) 100vw, 615px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"720\" height=\"583\" class=\"wp-image-40114 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarne-i-biale-monochromatyzm.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy czarne i bia\u0142e, monochromatyzm\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarne-i-biale-monochromatyzm.png 720w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarne-i-biale-monochromatyzm-300x243.png 300w\" sizes=\"(max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"722\" height=\"571\" class=\"wp-image-40115 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-natura-ksiezyc-krater-obiekt.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy natura, ksi\u0119\u017cyc, krater, Obiekt astronomiczny\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-natura-ksiezyc-krater-obiekt.png 722w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-natura-ksiezyc-krater-obiekt-300x237.png 300w\" sizes=\"(max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 2. Deimos z r\u00f3\u017cnych stron. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/mars.nasa.gov\/gltf_embed\/24879\/<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Fobos obserwowany na r\u00f3wniku w zenicie, kt\u00f3ry ponadto znajduje si\u0119 w pobli\u017cu perycentrum, osi\u0105ga rozmiary k\u0105towe 11,6\u2019 [4]. Ksi\u0119\u017cyc w\u00f3wczas wizualnie stanowi oko\u0142o 1\/3 rozmiar\u00f3w naszego naturalnego satelity. Ksi\u0119\u017cyc w pobli\u017cu horyzontu, znajduje si\u0119 dalej od obserwatora zatem jego rozmiary k\u0105towe s\u0105 mniejsze i wynosz\u0105 oko\u0142o 8\u2019, czyli s\u0105 oko\u0142o 1,57 razy mniejsze od rozmiar\u00f3w w zenicie [4].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"596\" height=\"625\" class=\"wp-image-40116 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-tekst-diagram-opis-wygen.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy kr\u0105g, tekst, diagram\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-tekst-diagram-opis-wygen.png 596w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-tekst-diagram-opis-wygen-286x300.png 286w\" sizes=\"(max-width: 596px) 100vw, 596px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 3. Zmiany odleg\u0142o\u015bci Fobosa od obserwatora podczas jego ruchu na sferze niebieckiej. \u0179r\u00f3d\u0142o: Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, Czerwona planeta, Nasza Ksi\u0119garnia, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Fobos ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j kr\u00f3tki czas obiegu wok\u00f3\u0142 Marsa, porusza si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 k\u0105tow\u0105 wi\u0119ksz\u0105 od pr\u0119dko\u015bci k\u0105towej Marsa obracaj\u0105cego wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi co powoduje, \u017ce wschodzi na zachodzie i zachodzi na wschodzie. Podczas przebywania nad horyzontem, kt\u00f3ry trwa oko\u0142o 4 godzin i 15 minut [1], mo\u017cna zaobserwowa\u0107 ponad po\u0142ow\u0119 jego faz. Podczas pe\u0142ni jego jasno\u015b\u0107 stanowi w przybli\u017ceniu blask ziemskiego Ksi\u0119\u017cyca znajduj\u0105cego si\u0119 w pierwszej kwadrze, czyli oko\u0142o -8<sup>m<\/sup>,8 [4]. Jego mniejsza jasno\u015b\u0107 wynika po pierwsze z tego, \u017ce jego rozmiary s\u0105 mniejsze oraz z tego, \u017ce albedo jego powierzchni wynosi zaledwie 0,071[1].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Deimos jest jeszcze mniejszym cia\u0142em niebieskim, ale porusza si\u0119 po orbicie wi\u0119kszych rozmiar\u00f3w, dalej od Fobosa. Zatem Deimos porusza si\u0119 na orbicie wolniej ni\u017c obr\u00f3t Marsa wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi, a wi\u0119c Deimos wschodzi na wschodzie i zachodzi na zachodzie, a nad horyzontem przebywa do 2,7 godzin [2,5]. Czas jaki up\u0142ywa mi\u0119dzy dwoma jego wschodami lub zachodami wynosi oko\u0142o 132 godziny [4]. Rozmiary k\u0105towe Deimosa znajduj\u0105cego najbli\u017cej obserwatora wynosz\u0105 oko\u0142o 3\u2019. Takie rozmiary powoduj\u0105, \u017ce jest trudno odr\u00f3\u017cnialny od zwyk\u0142ych gwiazd. Jego maksymalna jasno\u015b\u0107 osi\u0105gana podczas pe\u0142ni warto\u015b\u0107 oko\u0142o -4<sup>m<\/sup>,8 i jest por\u00f3wnywalna do jasno\u015bci Wenus na ziemskim niebie [2,4]. Albedo jego powierzchni jest nieco mniejsze od Fobosa i wynosi 0,068 [2].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><strong>Za\u0107mienie ksi\u0119\u017cyc\u00f3w Marsa oraz tranzyt ksi\u0119\u017cyc\u00f3w przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105 (za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca)<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Aby dosz\u0142o za\u0107mienia ksi\u0119\u017cyc\u00f3w Marsa oraz tranzytu Fobosa lub Deimosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105 potocznie nazywanych za\u0107mieniem S\u0142o\u0144ca, Fobos i Deimos musi znajdowa\u0107 si\u0119 blisko swoich w\u0119z\u0142\u00f3w orbitalnych. Mechanizm za\u0107mie\u0144, czy to ksi\u0119\u017cycowych, czy to s\u0142onecznych jest identyczny jak na ziemi. Na Marsie mo\u017cna zatem obserwowa\u0107 obr\u0105czkowe oraz cz\u0119\u015bciowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca. Natomiast co do za\u0107mie\u0144 ksi\u0119\u017cycowych to wyr\u00f3\u017cni\u0107 tutaj nale\u017cy za\u0107mienie ca\u0142kowite, cz\u0119\u015bciowe oraz p\u00f3\u0142cieniowe. Za\u0107mienia ksi\u0119\u017cycowe oraz za\u0107mienia s\u0142oneczne na Marsie zachodz\u0105 wtedy, kiedy Marsie wyst\u0119puj\u0105 pora r\u00f3wnonocy. Przy takim po\u0142o\u017ceniu planety na orbicie na planecie rozpoczyna si\u0119 okres za\u0107mie\u0144. W ci\u0105gu roku marsja\u0144skiego, kt\u00f3ry trwa 669 dni marsja\u0144skich (687 dni ziemskich) dochodzi do oko\u0142o 1700 za\u0107mie\u0144 Fobosa w ci\u0105gu 206 dni oraz oko\u0142o 170 za\u0107mie\u0144 Deimosa w ci\u0105gu 69 dni. Zatem ka\u017cdej doby marsja\u0144skiej mo\u017cna obserwowa\u0107 po 3 za\u0107mienia [6]. Na r\u00f3wniku planety mo\u017cliwy jest tak\u017ce tranzyt na tle tarczy s\u0142onecznej obu ksi\u0119\u017cyc\u00f3w, ale tylko podczas r\u00f3wnonocy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"411\" height=\"453\" class=\"wp-image-40117 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-grafika-sztuka-design-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy kr\u0105g, Grafika, sztuka, design\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-grafika-sztuka-design-o.png 411w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-krag-grafika-sztuka-design-o-272x300.png 272w\" sizes=\"(max-width: 411px) 100vw, 411px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 4. Podw\u00f3jne za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca w wyniku tranzytu dw\u00f3ch jego ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, Czerwona planeta, Nasza Ksi\u0119garnia, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Podczas tranzytu Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105 na powierzchni planety przemieszcza si\u0119 z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 owalna plama cienia b\u0119d\u0105ca przeci\u0119ciem nieregularnego sto\u017cka cienia Fobosa z powierzchni\u0105 Marsa. Kiedy obserwator znalaz\u0142by si\u0119 w \u015brodku tej \u201eplamy\u201d cienia m\u00f3g\u0142by zaobserwowa\u0107 za\u0107mienie obr\u0105czkowe, kt\u00f3re niestety nie b\u0119dzie tak efektowana jak za\u0107mienie obr\u0105czkowe na Ziemi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"810\" height=\"565\" class=\"wp-image-40118 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarno-biala-fotografia-monochr.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Czarno-bia\u0142a fotografia, monochromatyzm, czarne i bia\u0142e, p\u0119cherz\/ba\u0144ka\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarno-biala-fotografia-monochr.png 810w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarno-biala-fotografia-monochr-300x209.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-czarno-biala-fotografia-monochr-768x536.png 768w\" sizes=\"(max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 5. Cie\u0144 Fobosa przesuwaj\u0105cy si\u0119 po powierzchni Marsa. \u0179r\u00f3d\u0142o: Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, Czerwona planeta, Nasza Ksi\u0119garnia, 1976.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ka\u017cdemu za\u0107mieniu ksi\u0119\u017cyca towarzyszy za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca. Za\u0107mienie s\u0142oneczne na Marsie nie trwa zbyt d\u0142ugo. Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca wywo\u0142ane przez Fobosa trwa jedynie maksymalnie 40 sekund za\u015b tranzyt Deimosa na tle tarczy s\u0142onecznej trwa nieco d\u0142u\u017cej i wynosi maksymalnie 2 minuty [4,6]. Za\u0107mienie ksi\u0119\u017cyca trwa nieco d\u0142u\u017cej. Czas zanurzenia Fobosa w sto\u017cek cienia marsja\u0144skiego trwa oko\u0142o 8 sekund [6]. Za\u0107mienie cz\u0119\u015bciowe trwa niezwykle kr\u00f3tko, \u017ce wzgl\u0119du na ma\u0142e jego rozmiary i szybki ruch satelity. W samym sto\u017cku cienia marsja\u0144skiego Fobos pozostaje do oko\u0142o godziny. Czas zanurzenia Deimosa w sto\u017cku cienia Marsa trwa do maksymalnie 4 godzin [4,6]. W trakcie okresu r\u00f3wnonocy na tle tarczy s\u0142onecznej mo\u017cna obserwowa\u0107 zakrycia jednego ksi\u0119\u017cyca przez drugi [6]. Za\u0107mienia zachodz\u0105ce na Marsie nie s\u0105 tak efektywne jak ziemskie. Podczas za\u0107mienia Fobosa czas trwania za\u0107mienia cz\u0119\u015bciowego jest niezwykle kr\u00f3tki, dominuj\u0105 za\u0107mienia ca\u0142kowite.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"787\" height=\"777\" class=\"wp-image-40119 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, Zjawisko astronomiczne, planeta\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw.png 787w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-300x296.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-768x758.png 768w\" sizes=\"(max-width: 787px) 100vw, 787px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"712\" height=\"731\" class=\"wp-image-40120 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan.png 712w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-292x300.png 292w\" sizes=\"(max-width: 712px) 100vw, 712px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"713\" height=\"763\" class=\"wp-image-40121 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-1.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-1.png 713w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-1-280x300.png 280w\" sizes=\"(max-width: 713px) 100vw, 713px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"740\" height=\"732\" class=\"wp-image-40122 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-2.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-2.png 740w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-2-300x297.png 300w\" sizes=\"(max-width: 740px) 100vw, 740px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"725\" height=\"737\" class=\"wp-image-40123 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k-1.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, planeta, kula, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k-1.png 725w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-planeta-k-1-295x300.png 295w\" sizes=\"(max-width: 725px) 100vw, 725px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"742\" height=\"741\" class=\"wp-image-40124 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-zjawisko-a.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, Zjawisko astronomiczne, kula, planeta\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-zjawisko-a.png 742w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-zjawisko-a-300x300.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-zjawisko-a-150x150.png 150w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-zjawisko-a-600x600.png 600w\" sizes=\"(max-width: 742px) 100vw, 742px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"735\" height=\"731\" class=\"wp-image-40125 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-3.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-3.png 735w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-3-300x298.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-3-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/><\/span><br \/><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"730\" height=\"722\" class=\"wp-image-40126 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-1.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, Zjawisko astronomiczne, kr\u0105g\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-1.png 730w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-1-300x297.png 300w\" sizes=\"(max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"727\" height=\"780\" class=\"wp-image-40127 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-2.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, Zjawisko astronomiczne, planeta\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-2.png 727w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-2-280x300.png 280w\" sizes=\"(max-width: 727px) 100vw, 727px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"723\" height=\"744\" class=\"wp-image-40128 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-3.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, Zjawisko astronomiczne, planeta\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-3.png 723w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-zjaw-3-292x300.png 292w\" sizes=\"(max-width: 723px) 100vw, 723px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"723\" height=\"718\" class=\"wp-image-40129 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-4.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-4.png 723w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-4-300x298.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-4-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 723px) 100vw, 723px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><img loading=\"lazy\" width=\"716\" height=\"689\" class=\"wp-image-40130 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-5.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy Obiekt astronomiczny, kula, planeta, Zjawisko astronomiczne\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-5.png 716w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-obiekt-astronomiczny-kula-plan-5-300x289.png 300w\" sizes=\"(max-width: 716px) 100vw, 716px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Ryc. 6. Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105, 2 IV 2022 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie\">https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie<\/a>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Obecnie ko\u0144czy si\u0119 okres za\u0107mie\u0144 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w Marsa oraz tranzyt\u00f3w satelit\u00f3w na tle tarczy s\u0142onecznej. Ostatnia r\u00f3wnonoc na Marsie wyst\u0105pi\u0142a 12 stycznia 2024 roku. Nast\u0119pna r\u00f3wnonoc na Marsie (wiosenna na p\u00f3\u0142nocnej i jesienna na po\u0142udniowej) b\u0119dzie mia\u0142a miejsce 12 listopada 2024 roku. Nieco wcze\u015bniej rozpocznie okres wyst\u0119powania za\u0107mie\u0144 ksi\u0119\u017cycowych i tranzyt\u00f3w przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105 na marsja\u0144skim niebie [10].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><strong>Los Fobosa<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Analizuj\u0105c orbit\u0119 ziemskiego Ksi\u0119\u017cyca wiadomo, \u017ce nasz naturalny satelita oddala si\u0119 od Ziemi. A jaki los czeka Fobosa. Z mechaniki nieba wynika, \u017ce w wyniku oddzia\u0142ywania si\u0142 przyp\u0142ywowych okres obiegu Fobosu skraca si\u0119 0,000001 sekundy podczas ka\u017cdego obiegu [7]. Zatem odleg\u0142o\u015b\u0107 satelity od Marsa zmniejsza si\u0119 i to w tempie 1,8 metra na ka\u017cde stulecie. Po up\u0142ywie oko\u0142o 50 milion\u00f3w lat Fobos przekroczy granic\u0119 Roche\u2019a [1]. Jego dalsze losy b\u0119d\u0105 zale\u017cna od jego wewn\u0119trznej budowy. Je\u015bli oka\u017ce si\u0119 obiektem twardym i zwartym w\u00f3wczas spadnie na powierzchni\u0119 Marsa. W wypadku Fobosa mniej zwartego i bardziej kruchego, po przekroczeniu granicy Roche\u2019a, si\u0142y przyci\u0105gania grawitacyjnego planety spowoduj\u0105 jego rozerwanie i utworzy si\u0119 pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 planety [7,8].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><strong>Literatura<\/strong><\/span><\/p>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Fobos_(ksi%C4%99%C5%BCyc)\">https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Fobos_(ksi%C4%99%C5%BCyc)<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Deimos_(ksi%C4%99%C5%BCyc)\">https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Deimos_(ksi%C4%99%C5%BCyc)<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Tomasz \u015aci\u0119\u017cor, <em>Almanach Astronomiczny na rok 2024<\/em>, PTA, 2023.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, <em>Czerwona planeta<\/em>, Nasza Ksi\u0119garnia, 1976.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Hannau Karttunen, Pekka Kroger, Heikki OJa, Markku Poutanwen, Karl Johan Donner, <em>Astronomia og\u00f3lna<\/em>, PWN, 2020.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\"><em>Astronomia popularna<\/em> pod red. Stefana Piotrowskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1990.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">W. G. Demin, <em>Uk\u0142ad S\u0142oneczny<\/em>, biblioteka problem\u00f3w, tom174, PWN, 1972.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">John Chambers, Jacqueline Mitton, <em>Od py\u0142u do \u017cycia<\/em> \u2013 Pochodzenie i ewolucja Uk\u0142adu S\u0142onecznego, PWN, 2018.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, <em>W kr\u0119gu astronomii<\/em>, Nasza Ksi\u0119garnia, Warszawa, 1988.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;\">Jean Meeus, <em>Astronomical Tables of the Sun, Moon and Planets<\/em>, third edition, Willman-Bell. Inc, 2015.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">&#8212; UDOST\u0118PNIJ &#8212;<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":40113,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"templates\/landing.php","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"off","ocean_display_footer_bottom":"off","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-19T14:57:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"835\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"671\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-opis-wy.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108\",\"name\":\"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-02-19T14:57:38+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-19T14:57:39+00:00\",\"description\":\"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaCMM &#8211; Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105","og_description":"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2024-02-19T14:57:39+00:00","og_image":[{"width":835,"height":671,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-obiekt-astronomiczny-z.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Tranzyt Fobosa przed tarcz\u0105 s\u0142oneczn\u0105","twitter_description":"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/obraz-zawierajacy-ksiezyc-natura-krater-opis-wy.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108","name":"#AkademiaCMM - Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2024-02-19T14:57:38+00:00","dateModified":"2024-02-19T14:57:39+00:00","description":"Mars, w przeciwie\u0144stwie do Ziemi, posiada dwa naturalne ksi\u0119\u017cyce Fobos (z gr. Strach) oraz Deimos (z gr. Trwoga). Fobos obiega Marsa po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie 0,0151 w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 9375 km od planety w czasie 7h39m. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 26,04\u00b0 wzgl\u0119dem ekliptyki [1]. Deimos obiega Marsa w odleg\u0142o\u015bci 23458 km od planety po orbicie prawie ko\u0142owej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi 0,0003 [3]. Orbita jest nachylona do p\u0142aszczyzny ekliptyki pod k\u0105tem 27,58\u00b0 [2]. Czas jednego pe\u0142nego obiegu Deimosa wok\u00f3\u0142 Marsa wynosi 1d06h18m. Oba satelity obiegaj\u0105 planet\u0119 prawie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety. Orbita Fobosa nachylona jest pod k\u0105tem 1,093\u00b0 wzgl\u0119dem p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika planety, za\u015b orbita Deimosa nachylona jest pod k\u0105tem 0,93\u00b0 do p\u0142aszczyzny r\u00f3wnika Marsa [3]. Ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w od planety oraz ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety ksi\u0119\u017cyce nie mog\u0105 by\u0107 obserwowane z ka\u017cdego miejsca na planecie. Fobos jest widoczny maksymalnie do 70,4\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [1], za\u015b Deimos, z racji, \u017ce znajduje si\u0119 dalej, mo\u017ce by\u0107 obserwowany do 82,7\u00b0 szeroko\u015bci areograficznej [2].","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=40108#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaCMM &#8211; Za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40108"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40108"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40132,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/40108\/revisions\/40132"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}