{"id":36427,"date":"2023-08-28T09:44:27","date_gmt":"2023-08-28T07:44:27","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427"},"modified":"2023-08-28T09:44:29","modified_gmt":"2023-08-28T07:44:29","slug":"akademiacmm-etapy-rozwoju-burz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427","title":{"rendered":"#AkademiaCMM &#8211; Etapy rozwoju burz"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><strong><strong>Etapy rozwoju burz<\/strong><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2023-08-28T09:44:27+02:00\">28 sierpnia 2023<\/time><\/div>\n\n\n\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Opracowanie: dr Grzegorz Duniec, Centrum Modelowania Meteorologicznego\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"601\" height=\"336\" class=\"wp-image-36428 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-1.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-1.png 601w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-1-300x168.png 300w\" sizes=\"(max-width: 601px) 100vw, 601px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 1. Wy\u0142adowanie iskrowe wewn\u0105trzchmurowe. Fotografia z prywatnej kolekcji autora.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Warunki konieczne dla burzy<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Z fizycznego punktu widzenia, aby mog\u0142a powsta\u0107 burza musi by\u0107 spe\u0142nione kilka warunk\u00f3w takich jak [1]:\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">a) masa powietrza powinna posiada\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 chwiejn\u0105;\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">b) w dolnej warstwie atmosfery powinna znajdowa\u0107 si\u0119 du\u017ca ilo\u015b\u0107 pary wodnej;\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">c) musz\u0105 wyst\u0119powa\u0107 konwekcyjne i dynamiczne unoszenie si\u0119 powietrza;\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">d) temperatura powietrza w warstwie przyziemnej powinna by\u0107 wysoka, powinno wyst\u0119powa\u0107 przegrzanie.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Powy\u017csze warunki znajduj\u0105 uzasadnienie w fizyce.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Proces adiabatyczny w atmosferze<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce w wyniku jakiego\u015b czynnika mechanicznego rozpoczyna si\u0119 wznoszenie powietrza. Wraz z wznoszeniem si\u0119 masy powietrza przemieszcza si\u0119 ona w obszar o mniejszym ci\u015bnieniu (ci\u015bnienie spada z wysoko\u015bci\u0105), czyli nast\u0119puje rozpr\u0119\u017cenie. Z fizyki wiadomo, \u017ce podczas rozpr\u0119\u017cenia ci\u015bnienie powietrza zmniejszy si\u0119 natomiast obj\u0119to\u015b\u0107 zwi\u0119kszy si\u0119. Gaz wykona\u0142 prac\u0119. A co si\u0119 dzieje z jego temperatur\u0105? Z fizyki wiemy, \u017ce mamy dwie mo\u017cliwo\u015bci, albo temperatura powietrza si\u0119 nie zmieni, czyli musia\u0142oby nast\u0105pi\u0107 rozpr\u0119\u017cenie izotermiczne, albo nast\u0105pi\u0142a zmiana temperatury zgodnie z przemian\u0105 adiabatyczn\u0105. Przy czym w przemianie adiabatycznej nie nast\u0119puje wymiana ciep\u0142a z otoczeniem. A jak to wygl\u0105da w wypadku atmosfery? Je\u017celi za\u0142o\u017cymy, \u017ce podczas wznoszenia si\u0119 do g\u00f3ry masa powietrza b\u0119dzie si\u0119 rozpr\u0119\u017ca\u0142a, bez wymiany ciep\u0142a z otoczeniem, to czy takie za\u0142o\u017cenie jest prawdziwe? Za\u0142o\u017cenie braku wymiany ciep\u0142a z otoczeniem w warstwie przyziemnej nie jest spe\u0142nione a proces jest nieadiabatyczny [2]. W swobodnej atmosferze wymiana ciep\u0142a mi\u0119dzy wznosz\u0105cym si\u0119 powietrzem a otoczeniem b\u0119dzie tak\u017ce zachodzi\u0142o. Spowodowane jest to tym, \u017ce wznosz\u0105cy si\u0119 b\u0105bel powietrza oddzia\u0142uje z otoczeniem w ten spos\u00f3b, \u017ce na jego kraw\u0119dziach wyst\u0119puje zasysanie powietrza. Zasysane powietrze z otoczenia mo\u017ce posiada\u0107 odmienne w\u0142a\u015bciwo\u015bci termiczne i wilgotno\u015bciowe. Cz\u0119\u015b\u0107 powietrza zostaje tak\u017ce usuwane. Po zassaniu nast\u0119powa\u0107 b\u0119dzie turbulencyjne mieszanie. Jednak tempo tych proces\u00f3w jest na tyle wolne w por\u00f3wnaniu z ruchem powietrzem, \u017ce za\u0142o\u017cenie o braku wymiany ciep\u0142a z otoczeniem b\u0119dzie w pe\u0142ni uzasadnione [3]. Zachodz\u0105ca wymiana ciep\u0142a b\u0119dzie niewielka i mo\u017ce zosta\u0107 pomini\u0119ta. Zatem wznosz\u0105ce si\u0119 powietrze w swobodnej atmosferze b\u0119dzie podlega\u0142o adiabatycznemu spr\u0119\u017caniu, natomiast podczas opadania adiabatycznemu spr\u0119\u017cenia. Kiedy powietrze b\u0119dzie si\u0119 wznosi\u0142o, b\u0119dzie ulega\u0142o adiabatycznemu rozpr\u0119\u017ceniu i och\u0142odzeniu, temperatura obni\u017cy si\u0119. Natomiast podczas opadania powietrze b\u0119dzie podlega\u0142o adiabatycznemu spr\u0119\u017ceniu i ogrzaniu, temperatura wzro\u015bnie.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kiedy wznosi si\u0119 powietrze suche, czyli takie, kt\u00f3re nie osi\u0105gn\u0119\u0142o stanu nasycenia i nie dosz\u0142o do kondensacji pary wodnej b\u0119dzie si\u0119 och\u0142adza\u0142o, a spadek temperatury b\u0119dzie wynosi\u0142 0,98\u00b0C na ka\u017cde 100 metr\u00f3w. Czyli powietrze suche b\u0119dzie si\u0119 och\u0142adza\u0142o zgodnie z gradientem suchoadiabatycznym. Je\u017celi wznosz\u0105ce si\u0119 powietrze osi\u0105gnie stan nasycenia i dojdzie do kondensacji pary wodnej w\u00f3wczas mamy ju\u017c powietrze wilgotne. Podczas wznoszenia powietrze wilgotne b\u0119dzie och\u0142adza\u0142o si\u0119 wolnej, a to dlatego, \u017ce podczas kondensacji pary wodnej, wydziela\u0107 si\u0119 b\u0119dzie ciep\u0142o utajone przemiany, kt\u00f3re b\u0119dzie ogrzewa\u0142o powietrze. Zatem spadek temperatury powietrza wilgotnego wynikaj\u0105cy ze wznoszenia si\u0119 b\u0119dzie wolniejszy, zgodnie z gradientem wilgotnoadiabatycznym. Warto\u015b\u0107 gradientu wilgotnoadiabatycznego b\u0119dzie zale\u017ca\u0142a od ilo\u015bci skondensowanej wody oraz temperatury powietrza (im wy\u017csza temperatura powietrza tym warto\u015b\u0107 gradientu wilgotnoadiabatycznego zmniejsza si\u0119) oraz od ci\u015bnienia (im ni\u017csze warto\u015bci ci\u015bnienia powietrza, tym ni\u017csza warto\u015b\u0107 gradientu wilgotnoadiabatycznego) i wynosi w granicach od 0,3\u00b0C na ka\u017cde 100 metr\u00f3w do 0,9\u00b0C na ka\u017cde 100 metr\u00f3w [1].\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u00a0 <img loading=\"lazy\" width=\"357\" height=\"407\" class=\"wp-image-36429 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-2.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-2.png 357w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-2-263x300.png 263w\" sizes=\"(max-width: 357px) 100vw, 357px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 2. Adiabata sucha i wilgotna. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>R\u00f3wnowaga atmosfery<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wyodr\u0119bnijmy mas\u0119 suchego powietrza, kt\u00f3re w wyniku czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych zacznie si\u0119 wznosi\u0107. Niech rzeczywisty gradient temperatury powietrza otaczaj\u0105cego wynosi 1,2 \u00b0C na ka\u017cde 100 metr\u00f3w. W punkcie startowym temperatura powietrza otaczaj\u0105cego oraz wyodr\u0119bnionego niech b\u0119dzie taka sama i wynosi 10\u00b0C. Z prostych oblicze\u0144 wynika, \u017ce temperatura powietrza otaczaj\u0105cego b\u0119dzie si\u0119 obni\u017ca\u0107 o 12\u00b0C na ka\u017cdy 1 km, a powietrze w kominie termicznym och\u0142adza\u0107 si\u0119 b\u0119dzie zgodnie a gradientem suchoadiabatycznym, czyli o 9,8\u00b0C na ka\u017cdy 1 km. Na wysoko\u015bci 1 km temperatura powietrza w kominie termicznym wyniesie 0,2\u00b0C. Powietrze otaczaj\u0105ce b\u0119dzie mia\u0142o na wysoko\u015bci 1 km temperatur\u0119 -2\u00b0C. Zatem temperatura powietrza we wznosz\u0105cym si\u0119 kominie jest wy\u017csza. Na wysoko\u015bci 2 km temperatura powietrza w kominie wyniesie ju\u017c -9,6\u00b0C, za\u015b temperatura otoczenia wyniesie -14\u00b0C. Widzimy wi\u0119c, \u017ce wraz z wysoko\u015bci\u0105 r\u00f3\u017cnica temperatury zwi\u0119ksza si\u0119. Powietrze w kominie termicznym jest cieplejsze oraz l\u017cejsze. Zatem b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142a na niego si\u0142a wyporu Archimedesa, kt\u00f3ra jest wprost proporcjonalna do r\u00f3\u017cnicy temperatur\u00a0powietrza w kominie i otoczeniu. Zatem cieplejsze i l\u017cejsze powietrze w kominie sprowokowane do ruchu b\u0119dzie si\u0119 wznosi\u0142o si\u0119 do g\u00f3ry i nie powr\u00f3ci do swojego stanu pocz\u0105tkowego, b\u0119dzie dalej wznosi\u0142o si\u0119 g\u00f3ry. Rozwa\u017cmy teraz sytuacj\u0119 odwrotn\u0105. Niech na jakiej\u015b wysoko\u015bci temperatura powietrza otaczaj\u0105cego i powietrza w kominie b\u0119dzie taka sama oraz niech w wyniku czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych zostanie zainicjowany ruch pionowy w d\u00f3\u0142. Przeprowadzaj\u0105c podobn\u0105 analiz\u0119 mo\u017ce spostrzec, \u017ce temperatura otoczenia b\u0119dzie wzrasta\u0142a w kierunku ziemi szybciej ni\u017c w powietrzu znajduj\u0105cym si\u0119 w kominie termicznym. Powietrze w kominie b\u0119dzie ch\u0142odniejsze oraz ci\u0119\u017csze. Zatem taka cz\u0105stka powietrza, nawet po ustaniu czynnik\u00f3w wymuszaj\u0105cych jej ruch do do\u0142u, nie powr\u00f3ci do poziomu pocz\u0105tkowego. Taki stan atmosfery nazywamy stanem r\u00f3wnowagi chwiejnej. Zatem je\u017celi gradient rzeczywisty powietrza b\u0119dzie wi\u0119kszy od gradientu suchoadiabatycznego to w\u00f3wczas wyst\u0119powa\u0107 b\u0119dzie r\u00f3wnowaga chwiejna [4].\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kiedy wznosz\u0105ce si\u0119 powietrze w kominie termicznym osi\u0105gnie stan nasycenia, to przy dalszym jego wznoszeniu rozpocznie si\u0119 kondensacja i wydzielanie si\u0119 ciep\u0142a utajonego, i ogrzewanie powietrza w kominie. To spowoduje, \u017ce r\u00f3\u017cnica temperatur powietrza w kominie i jego otoczeniu jeszcze bardziej si\u0119 zwi\u0119kszy. W wypadku powietrza wilgotnego wystarczy, aby rzeczywisty gradient temperatury otoczenia by\u0142 wy\u017cszy ni\u017c gradient wilgotnoadiabatyczny, aby masa powietrza by\u0142a w stanie r\u00f3wnowagi wilgotnochwiejnej. Zatem im wi\u0119ksza wilgotno\u015b\u0107 powietrza w warstwie przyziemnej tym korzystniejsze warunki do utworzenia r\u00f3wnowagi chwiejnej powietrza. Je\u017celi gradient otaczaj\u0105cego powietrza jest ni\u017cszy ni\u017c gradient suchoadiabatyczny to temperatura wznosz\u0105cego si\u0119 powietrza w kominie termicznym b\u0119dzie ni\u017csza od otoczenia. Zatem powietrze b\u0119dzie ch\u0142odniejsze i ci\u0119\u017csze i po ust\u0105pieniu czynnik\u00f3w wymuszaj\u0105cych jego wznoszenie, b\u0119dzie powraca\u0142o do stanu pocz\u0105tkowego. Tak stan r\u00f3wnowagi atmosfery nazywamy r\u00f3wnowag\u0105 sta\u0142o-such\u0105. Przyk\u0142adem s\u0105 wyst\u0119puj\u0105ce w atmosferze inwersje i izotermie. W wypadku r\u00f3wno\u015bci rzeczywistego gradientu temperatury otoczenia i gradientu temperatury powietrza znajduj\u0105cego si\u0119 wewn\u0105trz komina r\u00f3\u017cnica temperatur b\u0119dzie wynosi\u0142a zero.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Zatem wznosz\u0105ce si\u0119 powietrze, je\u017celi zostanie przeniesione wy\u017cej to znajdzie si\u0119 w \u015brodowisku o takiej samej temperaturze. Zatem po ustaniu czynnik\u00f3w wymuszaj\u0105cych jego ruch do g\u00f3ry lub do do\u0142u powietrze w kominie zatrzyma si\u0119 i nie b\u0119dzie si\u0119 przemieszcza\u0142o w \u017cadn\u0105 stron\u0119 w kierunku pionowym. Atmosfera znajduje si\u0119 w stanie r\u00f3wnowagi oboj\u0119tno-suchej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"336\" height=\"239\" class=\"wp-image-36430 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-3.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-3.png 336w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-3-300x213.png 300w\" sizes=\"(max-width: 336px) 100vw, 336px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 3. R\u00f3wnowaga w atmosferze. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Przy takiej r\u00f3wnowadze pionowe ruchy powietrza s\u0105 utrudnione. Analogiczne warianty r\u00f3wnowagi mo\u017cemy wyodr\u0119bni\u0107 dla powietrza wilgotnego. Je\u017celi rzeczywisty gradient powietrza b\u0119dzie wy\u017cszy od gradientu wilgotnoadiabatycznego to w\u00f3wczas w atmosferze obserwujemy r\u00f3wnowag\u0119 wilgotno-chwiej\u0105. W sytuacji, kiedy rzeczywisty gradient temperatury powietrze b\u0119dzie mniejszy od gradientu wilgotnoadiabatycznego to wyst\u0119puje r\u00f3wnowaga wilgotno-sta\u0142a. W wypadku r\u00f3wno\u015bci obu gradient\u00f3w mamy r\u00f3wnowag\u0119 wilgotno-oboj\u0119tn\u0105 [1,4].\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Je\u017celi rzeczywisty gradient temperatury powietrza jest wi\u0119kszy od gradientu suchoadiabtycznego i wilgotnoadiabatycznego to w atmosferze wyst\u0119puje r\u00f3wnowaga sucho-chwiejna oraz wilgotno-chwiejna.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kiedy rzeczywisty gradient temperatury powietrza jest mniejszy od gradientu suchoadiabatycznego, ale wi\u0119kszy od wilgotnoadiabatycznego to mamy r\u00f3wnowag\u0119 sucho-sta\u0142\u0105 i wilgotno-chwiejn\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W wypadku gdy rzeczywisty gradient temperatury powietrza jest mniejszy od gradientu suchoadiabtycznego i wilgotnoadiabatycznego to mamy r\u00f3wnowag\u0119 sucho-sta\u0142a oraz wilgotno-sta\u0142\u0105.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Je\u017celi rzeczywisty gradient temperatury powietrza jest r\u00f3wny gradientowi suchoadiabtycznego i wi\u0119kszy od gradientu wilgotnoadiabatycznego to w atmosferze wyst\u0119puje r\u00f3wnowaga sucho-oboj\u0119tna oraz wilgotno-chwiejn\u0105.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kiedy rzeczywisty gradient temperatury powietrza jest mniejszy od gradientu suchoadiabatycznego i r\u00f3wny gradientowi wilgotnoadiabatycznemu to mamy r\u00f3wnowag\u0119 sucho-sta\u0142\u0105 i wilgotno-oboj\u0119tn\u0105 [1].\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Czy atmosfera chwiejna jest wystarczaj\u0105ca do inicjacji konwekcji?<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Czy stan r\u00f3wnowagi chwiejnej jest wystarczaj\u0105cy, aby rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pionowe ruchy konwekcyjne. Ot\u00f3\u017c nie, musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 czynniki wyzwalaj\u0105ce pionowe ruchy powietrza. Do czynnik\u00f3w tych zaliczamy czynniki termiczne oraz dynamiczne. Czynniki termiczne wynikaj\u0105 z nier\u00f3wnomiernego ogrzewania powierzchni gruntu. Z do\u015bwiadczenia wiemy, \u017ce kiedy piasek zostanie wystawiony na dzia\u0142anie promieniowania s\u0142onecznego, to materia\u0142 ten bardzo szybko si\u0119 nagrzewa oraz po ustaniu \u017ar\u00f3d\u0142a ciep\u0142a, bardzo szybko stygnie [4]. Trawniki, wilgotna gleba, nagrzewa si\u0119 wolnej oraz wolniej stygnie [4]. Powierzchnia Ziemi nie jest jednorodna. Wierzchnia warstwa litosfery zbudowana jest z materia\u0142u o r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach termicznych, hydrologicznych, maj\u0105cym r\u00f3\u017cn\u0105 porowato\u015b\u0107. Przy takim nier\u00f3wnomiernym ogrzaniu pr\u0105dy si\u0119 inicjuj\u0105 na granicy pod\u0142o\u017cy o r\u00f3\u017cnym nagrzaniu, r\u00f3\u017cnej temperaturze. Do czynnik\u00f3w dynamicznych zaliczy\u0107 nale\u017cy wszelkiego rodzaju przeszkody tj. g\u00f3ry, wzniesienia itp., kt\u00f3ra wymuszaj\u0105 b\u0105bel ciep\u0142ego powietrza do jego wznoszenia [4].\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"353\" height=\"388\" class=\"wp-image-36431 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-4.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-4.png 353w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-4-273x300.png 273w\" sizes=\"(max-width: 353px) 100vw, 353px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 4. Rozw\u00f3j termiki zwi\u0105zanej z ekspozycj\u0105 zboczy wzgl\u0119dem S\u0142o\u0144ca. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"413\" height=\"237\" class=\"wp-image-36432 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-5.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-5.png 413w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-5-300x172.png 300w\" sizes=\"(max-width: 413px) 100vw, 413px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 5. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"425\" height=\"327\" class=\"wp-image-36433 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-6.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-6.png 425w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-6-300x231.png 300w\" sizes=\"(max-width: 425px) 100vw, 425px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 6. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Fazy rozwoju pojedynczej zwyk\u0142ej kom\u00f3rki burzowej<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"607\" height=\"356\" class=\"wp-image-36434 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-szkic-rysowanie.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, diagram, szkic, rysowanie\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-szkic-rysowanie.png 607w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-diagram-szkic-rysowanie-300x176.png 300w\" sizes=\"(max-width: 607px) 100vw, 607px\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 7. Stadia rozwojowe burzy. \u0179r\u00f3d\u0142o: R. G. Smith (editor), <em>The Physics and Parameterization of Moist Atmospheric Convection (J. L. Redelsperger, The Mesoscale Organization of Deep Convection)<\/em>, Springer-Science+Business Media Dordrecht, originally published by Kluwer Academic Publisher, 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W ewolucji burzy mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 trzy fazy rozwoju [1,5]:\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">a) stadium cumulusa: <em>Cumulus humilis<\/em> -&gt; <em>Cumulonimbus calvus<\/em>;\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">b) stadium chmury dojrza\u0142ej: <em>Cumulonimbus calvus<\/em> -&gt; <em>Cumulonimbus capillatus<\/em>;\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">c) stadium rozpadu: <em>Cumulonimbus capillatus<\/em> -&gt; zanik.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"383\" height=\"595\" class=\"wp-image-36435\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-8.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-8.png 383w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-8-193x300.png 193w\" sizes=\"(max-width: 383px) 100vw, 383px\" \/> <img loading=\"lazy\" width=\"377\" height=\"565\" class=\"wp-image-36436\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-9.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-9.png 377w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-9-200x300.png 200w\" sizes=\"(max-width: 377px) 100vw, 377px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 8. Stadia rozwojowe chmury k\u0142ebiasto-burzowe. \u0179r\u00f3d\u0142o: Howard B. Bluestein, Synoptic-Dynamics Meteorology in Midlatitudes, Vol. II, Observations and Theory of Weather Systems, Oxford University Press, 1993.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Stadium cumulusa<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Faza cumulusa obejmuje rozw\u00f3j chmury od jej powstania a\u017c do stadium chmury <em>Cumulonimbus calvus<\/em>. Kiedy pod\u0142o\u017ce jest ogrzewane w spos\u00f3b nier\u00f3wnomierny w\u00f3wczas komin ciep\u0142ego powietrza staje si\u0119 l\u017cejszy i odrywa si\u0119 od pod\u0142o\u017ca. Przyspieszenie jakie uzyskuje jest wprost proporcjonalny do r\u00f3\u017cnicy temperatur powietrza wewn\u0105trz komina i powietrza otaczaj\u0105cego komin. Wznosz\u0105cy si\u0119 komin och\u0142adza si\u0119 i zwi\u0119ksza swoje rozmiary w wyniku rozszerzania. Na dalszym etapie komin mo\u017ce zanikn\u0105\u0107 zanim osi\u0105gnie poziom kondensacji lub mo\u017ce wznosi\u0107 si\u0119 i osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom kondensacji. Po osi\u0105gni\u0119ciu tego poziomu przy dalszym wznoszeniu nast\u0119puje kondensacja pary wodnej w obecno\u015bci j\u0105der kondensacji. Kondensacja pary wodnej to przej\u015bcie fazowe pierwszego rodzaju, kt\u00f3remu towarzyszy wydzielanie si\u0119 ciep\u0142a przemiany, czyli ciep\u0142a utajonego, kt\u00f3re ogrzewa powietrze.\u00a0\u00a0Skutkuje to zmniejszeniem si\u0119 tempa och\u0142adzania powietrza w chmurze. Powietrze w chmurze b\u0119dzie och\u0142adza\u0142o si\u0119 zgodnie z gradientem wilgotnoadiabatycznym. Dalszy rozw\u00f3j chmury zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od otoczenia. Mamy tutaj dwie mo\u017cliwo\u015bci. W otoczeniu mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 gradient wilgotno-sta\u0142ym [4]. W tym wypadku raczej nie ma szans na dalszy rozw\u00f3j chmury. Wznosz\u0105cy ruch chmury zostanie zahamowany. W wypadku, kiedy otoczenie charakteryzuje si\u0119 gradientem wilgotno-chwiejnym w\u00f3wczas nast\u0119powa\u0107 b\u0119dzie dalszy jej rozw\u00f3j [4]. Powietrze wewn\u0105trz chmury b\u0119dzie coraz cieplejsze, co przyspiesza jej rozw\u00f3j. Dlatego, aby chmura mog\u0142a dalej si\u0119 rozwija\u0107, w pr\u0105dzie wst\u0119puj\u0105cym musi by\u0107 bardzo du\u017co pary wodnej. Kiedy chmura si\u0119 rozwija nast\u0119puje zasysanie powietrze zar\u00f3wno przez podstaw\u0119 jak i przez brzeg chmury. W miar\u0119 rozwoju chmury obszar zasysania obni\u017ca si\u0119 ku ziemi tworz\u0105c strug\u0119 zasysanego powietrza. Tworzy si\u0119 komin termiczny chmury [4].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"328\" height=\"292\" class=\"wp-image-36437 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-10.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-10.png 328w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-10-300x267.png 300w\" sizes=\"(max-width: 328px) 100vw, 328px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 9. Rozw\u00f3j komina termicznego. \u0179r\u00f3d\u0142o: Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W wyniku zasysania powietrza przez podstaw\u0119 oraz powierzchni\u0119 boczn\u0105 chmura zasysa par\u0119 wodn\u0105 znajduj\u0105ca si\u0119 w jej otoczeniu oraz w dolnej cz\u0119\u015bci troposfery. Zasysana para staje si\u0119 paliwem rozwoju chmury, dzi\u0119ki ciep\u0142u utajonemu, kt\u00f3re si\u0119 wydziela\u0142o w procesie kondensacji pary wodnej. Dlatego tak bardzo wa\u017cna jest ilo\u015b\u0107 pary wodnej, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w dolnej warstwie atmosfery. Im wi\u0119cej pary wodnej tym korzystniej dla rozwoju chmury. Kiedy pary wodnej b\u0119dzie niewiele w\u00f3wczas zasysane powietrze, w kt\u00f3rym dojdzie do kondensacji pary wodnej, nie dostarczy du\u017cej ilo\u015bci ciep\u0142a utajonego, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 paliwem dla chmury. Kiedy chmura ma paliwo do rozwoju, b\u0119dzie stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej rozbudowana w pionie. Wierzcho\u0142ek b\u0119dzie osi\u0105ga\u0142 coraz to wy\u017cszy poziom. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w trakcie rozwoju chmura <em>Cumulus<\/em> napotyka warstwy, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 bardzo suche i znajdowa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnowadze sta\u0142ej. W troposferze wyst\u0119puj\u0105 takie dwie strefy obejmuj\u0105ce obszar 2-3 km oraz 5-6 km [1]. Kiedy chmura si\u0119 rozbudowuje w pionie, do tych obszar\u00f3w dociera pr\u0105d wst\u0119puj\u0105cy, kt\u00f3ry transportuje par\u0119 wodn\u0105. W obszarze suchym nast\u0119puje silne parowanie. Chmura przechodzi od stadium chmury <em>Cumulus humilis<\/em>, przez stadium <em>Cumulus mediocris<\/em>, a\u017c po stadium <em>Cumulus congestus<\/em>, z pi\u0119knymi k\u0142\u0119bami w kszta\u0142cie kalafior\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o aktywnych pr\u0105dach wst\u0119puj\u0105cych. W chmurze wyst\u0119powa\u0107 b\u0119d\u0105 krople wody. W obszarze chmury znajduj\u0105cej si\u0119 powy\u017cej izotermy zero krople wody b\u0119d\u0105 przech\u0142odzone. Je\u017celi paliwo b\u0119dzie dalej dostarczane chmura <em>Cumulus congestus<\/em> b\u0119dzie si\u0119 rozbudowywa\u0142a i w ko\u0144cu, kiedy wierzcho\u0142ki <em>Cumulusa<\/em> znajd\u0105 si\u0119 na poziomie oko\u0142o izotermy -12\u00b0C dojdzie do powstawania kryszta\u0142k\u00f3w lodu. Wraz z pojawieniem si\u0119 kryszta\u0142k\u00f3w lodu w g\u00f3rnej strefie chmury konwekcyjnej chmura traci ostry zarys i ukazuje w\u0142\u00f3knisty lub pr\u0105\u017ckowany wygl\u0105d [6, 7]. W\u0142\u00f3knisto\u015b\u0107 i pr\u0105\u017ckowato\u015b\u0107 spowodowana jest rozpraszaniem promieni s\u0142onecznych na kryszta\u0142ach, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 bardziej z\u0142o\u017con\u0105 geometri\u0105 w por\u00f3wnaniu do kropel maj\u0105cych symetri\u0119 sferyczn\u0105. Chmura <em>Cumulus congestus<\/em> wchodzi w faz\u0119 chmury <em>Cumulonimbus calvus<\/em> [6,8].\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"239\" height=\"305\" class=\"wp-image-36438 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-czarne-i-biale-num.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, menu, czarne i bia\u0142e, numer\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-czarne-i-biale-num.png 239w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-czarne-i-biale-num-235x300.png 235w\" sizes=\"(max-width: 239px) 100vw, 239px\" \/> <img loading=\"lazy\" width=\"239\" height=\"301\" class=\"wp-image-36439 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-menu-czarne-i-biale-zrz.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, menu, czarne i bia\u0142e, zrzut ekranu\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 10. Klasyfikacja naturalnych kryszta\u0142k\u00f3w lodu wg. Magono-Lee. \u0179r\u00f3d\u0142o: H. R. Pruppacher, J. D. Klett, Microphysics of Clouds and Precipitation, 2<sup>nd <\/sup>edition, Kluwer Academic Press, 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"397\" height=\"517\" class=\"wp-image-36440 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-szkic-rysowanie-wzor-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy tekst, szkic, rysowanie, wz\u00f3r\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-szkic-rysowanie-wzor-o.png 397w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-tekst-szkic-rysowanie-wzor-o-230x300.png 230w\" sizes=\"(max-width: 397px) 100vw, 397px\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 11. Kryszta\u0142ki \u015bniegu. \u0179r\u00f3d\u0142o: H. R. Pruppacher, J. D. Klett, Microphysics of Clouds and Precipitation, 2<sup>nd<\/sup> edition, Kluwer Academic Press, 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"450\" height=\"531\" class=\"wp-image-36441 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-niebo-na-wolnym-powietrzu-samo.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy niebo, na wolnym powietrzu, samolot, chmury\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-niebo-na-wolnym-powietrzu-samo.png 450w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-niebo-na-wolnym-powietrzu-samo-254x300.png 254w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 12. <em>Cumulonimbus calvus <\/em>z<em> pileus<\/em>. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/cloudatlas.wmo.int\/en\/search-image-gallery.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/cloudatlas.wmo.int\/en\/search-image-gallery.html<\/a> .\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W fazie cumulusa w chmurze wyst\u0119puj\u0105cy pr\u0105d wst\u0119puj\u0105cy obejmuje znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rki konwekcyjnej [9]. W stadium <em>Cumulus humilis<\/em> pr\u0119dko\u015b\u0107 pr\u0105du wst\u0119puj\u0105cego wynosi 2-5 m\/s. W stadium <em>Cumulus mediocris<\/em> pr\u0119dko\u015b\u0107 pr\u0105d\u00f3w wst\u0119puj\u0105cych osi\u0105ga warto\u015b\u0107 powy\u017cej 5 m\/s. W stadium <em>Cumulus congestus<\/em> pr\u0119dko\u015b\u0107 pr\u0105d\u00f3w wst\u0119puj\u0105cych mo\u017ce przekracza\u0107 10 m\/s. Pr\u0119dko\u015b\u0107 pr\u0105du wst\u0119puj\u0105cego w stadium <em>Cumulonimbus calvus<\/em> osi\u0105gaj\u0105 warto\u015b\u0107 15 m\/s. [8]. W sporadycznych sytuacjach pr\u0119dko\u015b\u0107 pr\u0105d\u00f3w pionowych osi\u0105ga\u0107 mo\u017ce warto\u015b\u0107 20-25 m\/s. Przeci\u0119tne warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w wst\u0119puj\u0105cych wynosz\u0105 5-10 m\/s [1]. Jak ju\u017c wspomniano wcze\u015bniej przez obszar boczny chmur wyst\u0119puj\u0119 zasysanie powietrza, kt\u00f3re otacza kom\u00f3rk\u0119 chmurow\u0105. Wraz ze wzrostem wysoko\u015bci zmniejsza si\u0119 strumie\u0144 zasysanego powietrza. Zasysane suche powietrze z otoczenia miesza si\u0119 z wilgotnym powietrzem chmurowym. W g\u00f3rnym obszarze chmury nast\u0119puje natomiast usuwanie strumienia masy z wn\u0119trza chmury na poziomie neutralnej wyporno\u015bci lub nieco powy\u017cej tego poziomu. Czas trwania stadium pocz\u0105tkowego jest do\u015b\u0107 kr\u00f3tki i wynosi 15-25 minut [1]. We wn\u0119trzu, w tzw. rdzeniu chmury, wyst\u0119puje nieco wy\u017csza temperatura, dzi\u0119ki kt\u00f3rej podtrzymywane s\u0105 wst\u0119puj\u0105ce pr\u0105dy powietrza.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wierzcho\u0142ek chmury <em>Cumulonimbus<\/em> zbudowany jest z kropelek wody, w tym tak\u017ce z kropelek przech\u0142odzonej wody oraz z kryszta\u0142k\u00f3w lodu (w g\u00f3rnym obszarze chmury). Ponadto mo\u017ce zawiera\u0107 krople deszczu, p\u0142atki \u015bniegu, krupy \u015bnie\u017cne, ziarna lodowe oraz grad [6].\u00a0 We wznosz\u0105cym si\u0119 pr\u0105dzie wst\u0119puj\u0105cym zawarta jest para wodna, kt\u00f3ra po skondensowaniu zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 wody w chmurze. W wyniku proces\u00f3w mikrofizycznych dochodzi wzrostu kropel, a tak\u017ce i kryszta\u0142k\u00f3w lodu.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"1173\" height=\"841\" class=\"wp-image-36442 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-15.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-15.png 1173w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-15-300x215.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-15-1024x734.png 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-15-768x551.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1173px) 100vw, 1173px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 13. Procesy mikrofizyczne zachodz\u0105ce w chmurach. \u0179r\u00f3d\u0142o: W. R. Cotton, G. H. Bryan, S. C. van den Heever, <em>Storm and Cloud Dynamics<\/em>, 2<sup>nd<\/sup> edition, Elsevier Inc., 2011.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Proces\u00f3w fizycznych w wyniku kt\u00f3rych powstaje opad si\u0119gaj\u0105cy powierzchni\u0119 ziemi jest bardzo du\u017co. Pocz\u0105tkowo ma\u0142e krople nie s\u0105 wstanie opada\u0107, poniewa\u017c si\u0142a grawitacji jest niewysterczaj\u0105ca, aby kropelki mog\u0142y pokona\u0107 si\u0142\u0119 pr\u0105d\u00f3w wst\u0119puj\u0105cych. Kiedy jednak osi\u0105gn\u0105 rozmiary cz\u0105stek opadowych, zaczynaj\u0105 opada\u0107, inicjuj\u0105c opad deszczu a wraz z nim inicjowane s\u0105 pr\u0105dy zst\u0119puj\u0105ce (chocia\u017c ten temat jest dyskusyjny, czy pr\u0105d zst\u0119puj\u0105cy jest efektem zainicjowanego opadu czy te\u017c odwrotnie). Z obserwacji radarowych wynika, \u017ce strefa opadu obejmuje obszar oko\u0142o 100 km<sup>2<\/sup>, za\u015b w kierunku pionowym si\u0119ga do 5 km nad powierzchni\u0119 gruntu. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto strefa opad\u00f3w si\u0119ga do 3 km powy\u017cej tropopauzy [11]. Rozpoczyna si\u0119 stadium chmury dojrza\u0142ej.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Stadium chmury dojrza\u0142ej<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Stadium chmury dojrza\u0142ej trwa oko\u0142o 15-30 minut [1,9]. W tym stadium pr\u0105dy wst\u0119puj\u0105ce i zst\u0119puj\u0105ce obejmuj\u0105 ca\u0142\u0105 chmur\u0119. Pr\u0105dy zst\u0119puj\u0105ce opadaj\u0105 ku ziemi z pr\u0119dko\u015bci\u0105 10-15 m\/s, czasami osi\u0105gaj\u0105 warto\u015b\u0107 50 m\/s [1]. Z bada\u0144 wynika, \u017ce pr\u0105dy zst\u0119puj\u0105ce s\u0105 inicjowane w \u015brodkowym obszarze chmury, a nast\u0119pnie obejmuj\u0105 ca\u0142\u0105 kom\u00f3rk\u0119 <em>Cumulonimbusa<\/em>. Po dotarciu do powierzchni ziemi nast\u0119puje rozp\u0142ywanie si\u0119 zimnego powietrza.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"807\" height=\"497\" class=\"wp-image-36443 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-grafika-liniowa-rysowani.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic, Grafika liniowa, rysowanie, ilustracja\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-grafika-liniowa-rysowani.png 807w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-grafika-liniowa-rysowani-300x185.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-grafika-liniowa-rysowani-768x473.png 768w\" sizes=\"(max-width: 807px) 100vw, 807px\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 14. Stadium chmury dojrza\u0142ej. \u0179r\u00f3d\u0142o: W. R. Cotton, G. H. Bryan, S. C. van den Heever, <em>Storm and Cloud Dynamics<\/em>, 2<sup>nd<\/sup> edition, Elsevier Inc., 2011.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kiedy pr\u0105dy zst\u0119puj\u0105ce powoduj\u0105 przemieszczanie si\u0119 ku ziemi nast\u0119puje ich adiabatyczne ogrzewanie. W opadaj\u0105cym pr\u0105dzie znajduj\u0105 si\u0119 krople, kt\u00f3re paruj\u0105. Aby kropla mog\u0142a wyparowa\u0107 potrzebne jest ciep\u0142o, kt\u00f3re jest pobierane z otoczenia, w kt\u00f3rym kropla si\u0119 znajduje, czyli nast\u0119puje absorpcja ciep\u0142a. Parowanie kropel skutkuje och\u0142adzaniem powietrza w pr\u0105dzie zst\u0119puj\u0105cym. Docieraj\u0105ce, w pr\u0105dzie zst\u0119puj\u0105cym, do powierzchni ziemi powietrze jest zimne i wywo\u0142uje wiele niebezpiecznych zjawisk takich wiatry szkwa\u0142owe, uskoki wiatru [12]. Zdarza si\u0119, \u017ce w wyniku takiego uderzenia pr\u0105du zst\u0119puj\u0105cego o powierzchni\u0119 ziemi tworzy si\u0119 wiruj\u0105cy pier\u015bcie\u0144 [1]. Samo zdarzenie nazywane jest downburst (ze wzgl\u0119du na rozmiary, pr\u0119dko\u015b\u0107 i czas trwania wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 makroburst i mikroburst &#8211; suchy i mokry) za\u015b wiruj\u0105cy pier\u015bcie\u0144 to vortex ring [1]. Rozp\u0142ywaj\u0105cy si\u0119 pr\u0105d powietrza zaczyna oddzia\u0142ywa\u0107 z pr\u0105dem wst\u0119puj\u0105cym odcinaj\u0105c go w ko\u0144cu od \u017ar\u00f3d\u0142a, gdzie powsta\u0142 [9]. Zaczyna zanika\u0107 pr\u0105d wst\u0119puj\u0105cy, a kom\u00f3rka wchodzi w ostatnie stadium swojego rozwoju, a mianowicie w stadium rozpraszania.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Stadium rozpraszania<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Wraz z zanikiem pr\u0105du wst\u0119puj\u0105cego nast\u0119puje zanik powstawania opad\u00f3w. Nast\u0119puje s\u0142abni\u0119cie tak\u017ce pr\u0105du zst\u0119puj\u0105cego. Kom\u00f3rka zaczyna zamiera\u0107.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"735\" height=\"486\" class=\"wp-image-36444 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-grafika-liniow.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy szkic, rysowanie, Grafika liniowa, clipart\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-grafika-liniow.png 735w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-szkic-rysowanie-grafika-liniow-300x198.png 300w\" sizes=\"(max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/> \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 15. Stadium rozpraszania. \u0179r\u00f3d\u0142o: W. R. Cotton, G. H. Bryan, S. C. van den Heever, <em>Storm and Cloud Dynamics<\/em>, 2<sup>nd<\/sup> edition, Elsevier Inc., 2011.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dolna jej cz\u0119\u015b\u0107 przekszta\u0142ca si\u0119 w chmury warstwowe, a wierzcho\u0142ek stanowi <em>incus<\/em>, czyli kowad\u0142o [1]. Aby mog\u0142o powsta\u0107 kowad\u0142o, rozbudowuj\u0105ca si\u0119 chmura musi napotka\u0107 warstw\u0119 inwersyjn\u0105, czyli tak\u0105, w kt\u00f3rej temperatura ro\u015bnie wraz z wysoko\u015bci\u0105. Z tak\u0105 warstw\u0105 inwersyjn\u0105 mamy do czynienia w okolicach tropopauzy. Na tej wysoko\u015bci r\u00f3wnie\u017c wiej\u0105 wiatry o du\u017cej pr\u0119dko\u015bci. Na tak du\u017cej wysoko\u015bci, w g\u00f3rnym obszarze chmury <em>Cumulonimbus<\/em>, nagromadzone s\u0105 spore ilo\u015bci kryszta\u0142k\u00f3w lodu, kt\u00f3re s\u0105 du\u017ce i kt\u00f3rych liczba w jednostce obj\u0119to\u015bci jest znaczna. Kiedy wierzcho\u0142ek chmury <em>Cb<\/em> dotrze do obszaru, gdzie wiej\u0105 silne wiatry oraz strefy inwersji, wiatr spowoduje rozprzestrzenianie si\u0119 horyzontalne kryszta\u0142k\u00f3w lodu, zgodnie z kierunkiem wiatru, kt\u00f3re utworz\u0105 p\u0142aski pi\u00f3ropusz z\u0142o\u017cony z du\u017cych kryszta\u0142k\u00f3w lodu. Ten utworzony &#8222;dysk chmurowy&#8221; to nic innego jak chmura <em>Cirrus spissatus cumulonimbogenitus<\/em> (poniewa\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em tej chmury jest w\u0142a\u015bnie <em>Cumulonimbus<\/em>) [7]. Kryszta\u0142y lodu znajduj\u0105ce si\u0119 w kowadle do\u015b\u0107 wolno sublimuj\u0105 co skutkuje utrzymywaniem si\u0119 kowad\u0142a jeszcze przez d\u0142ugi czas [11]. \u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"607\" height=\"295\" class=\"wp-image-36445 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy chmura, natura, niebo, chmury\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png 607w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o-300x146.png 300w\" sizes=\"(max-width: 607px) 100vw, 607px\" \/> Rys. 16. <em>Cumulonimbus capillatus incus mamma<\/em>. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/cloudatlas.wmo.int\/en\/search-image-gallery.html.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W tym stadium dominuj\u0105 pr\u0105dy zst\u0119puj\u0105ce. Opadaj\u0105ce powietrze adiabatycznie si\u0119 ogrzewa i zanika kontrast termiczny jaki wyst\u0119puje mi\u0119dzy wn\u0119trzem chmury a otoczeniem. Ostatnie stadium kom\u00f3rki trwa oko\u0142o 30 minut. Zdarza si\u0119, \u017ce czas \u017cycia chmury w tym stadium mo\u017ce wyd\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 do 2-3 godzin [1].\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">W sprzyjaj\u0105cych sytuacjach czas \u017cycia kom\u00f3rek mo\u017ce si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107. W wypadku wzrostu pr\u0119dko\u015bci wiatru wraz z wysoko\u015bci\u0105 kom\u00f3rka konwekcyjna mo\u017ce pochyli\u0107 si\u0119 w kierunku ruchu kom\u00f3rki. Wrastaj\u0105ce cz\u0105stki opadowe pocz\u0105tkowe poruszaj\u0105 si\u0119 w pr\u0105dzie wst\u0119puj\u0105cym. Nast\u0119pnie opad wraz z pr\u0105dem opadaj\u0105cym opuszcza chmur\u0119 w przednim jej obszarze [1]. W takiej sytuacji powstaj\u0105cy pr\u0105d zst\u0119puj\u0105cy z opadem nie oddzia\u0142uje z pr\u0105dem wst\u0119puj\u0105cym. Nie t\u0142umi go. Tego typu cyrkulacja konwekcyjna powoduje, \u017ce kom\u00f3rka konwekcyjna staje si\u0119 bardziej d\u0142ugotrwa\u0142a. Kiedy chmura &#8222;skonsumuje&#8221; ca\u0142\u0105 energi\u0119 z konwekcji ulega gwa\u0142townemu rozpadowi [1].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Powy\u017cej analizowali\u015bmy stadia rozwojowe burzy, tak zwanej zwyk\u0142ej pojedynczej kom\u00f3rki. Czasami burze tworz\u0105 bardziej z\u0142o\u017con\u0105 struktur\u0119. Pr\u0105dy opadaj\u0105cego chodnego powietrza mog\u0105 powodowa\u0107 wznoszenie si\u0119 powietrze, a\u017c do poziomu LFC, co prowadzi do powstania, w s\u0105siedztwie starej kom\u00f3rki, nowej kom\u00f3rki [11]. Tworz\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas struktury z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch do czterech kom\u00f3rek [13]. Tak\u0105 struktur\u0119 nazywamy burz\u0105 wielokom\u00f3rkow\u0105. W takiej strukturze poszczeg\u00f3lne kom\u00f3rki mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym stadium rozwoju [13]. Z czasem stare kom\u00f3rki zanikaj\u0105, a nowe tworz\u0105 si\u0119 w okresie co 5-10 minut, a czas ich \u017cycia oscyluje w przedziale 20-30 minut [13]. Jak wskazuj\u0105 badania naukowe, nowe kom\u00f3rki tworz\u0105 si\u0119 po prawej stronie (wzgl\u0119dem kierunku ruchu) z\u0142o\u017conej struktury [13] lub inaczej ogniska burzowego [1]. Wraz ze starzeniem si\u0119 kom\u00f3rek i tworzenia nowych, po prawej stronie, stare chmury b\u0119d\u0105ce pocz\u0105tkowo po prawej stronie przechodz\u0105 na lew\u0105 stron\u0119 wzgl\u0119dem kierunku ruchu [1]. Przy burzach wielokom\u00f3rkowych nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, intensywnych opad\u00f3w, uskok\u00f3w wiatru, opadu gradu [1]. Rozmiary struktury wielokom\u00f3rkowej s\u0105 znaczne i mog\u0105 przekracza\u0107 150 km w \u015brednicy. Czas \u017cycia takie z\u0142o\u017conego uk\u0142adu wyd\u0142u\u017ca si\u0119 nawet do 6 godzin [1]. Burze tego typu s\u0105 intensywniejsze i czas ich \u017cycie jest d\u0142u\u017cszy ni\u017c typowej burzy jednokom\u00f3rkowej. Wierzcho\u0142ki chmur <em>Cumulonimbus<\/em> mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 tropopauz\u0119, a nawet mog\u0105 j\u0105 przebija\u0107 [1].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"659\" height=\"765\" class=\"wp-image-36446 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-19.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-19.png 659w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-19-258x300.png 258w\" sizes=\"(max-width: 659px) 100vw, 659px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 17. Schemat burzy wielokom\u00f3rkowej. \u017br\u00f3d\u0142o: Robert A. Houze Jr., Cloud Dynamics, 2<sup>nd<\/sup> edition, International Geophysics, Vol. 104, Elsevier Inc., 2014.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Burza o strukturze superkom\u00f3rkowej to rozleg\u0142a kom\u00f3rka burzowa o \u015brednicy 40 km, kt\u00f3rej wierzcho\u0142ek osi\u0105ga nawet doln\u0105 stratosfer\u0119, do 16 km [1]. Burze tego typu charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 aktywno\u015bci\u0105 elektryczn\u0105, do 10-40 wy\u0142adowa\u0144 na minut\u0119, w tym do 5-12 wy\u0142adowa\u0144 doziemnych na minut\u0119 [14], intensywnymi pr\u0105dami wst\u0119puj\u0105cymi i zst\u0119puj\u0105cymi (w strefie opad\u00f3w), kt\u00f3re mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 do 50 m\/s.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Pogoda zwi\u0105zana z superkom\u00f3rk\u0105 to gradobicie, ulewy, silne wiatry, tornada. Czas \u017cycia takiej kom\u00f3rki dochodzi do 4 godzin [1].<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" width=\"645\" height=\"629\" class=\"wp-image-36447 aligncenter\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-20.png\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-20.png 645w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/word-image-36427-20-300x293.png 300w\" sizes=\"(max-width: 645px) 100vw, 645px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rys. 18. Wizualny schemat superkom\u00f3rki. \u0179r\u00f3d\u0142o: Robert A. Houze Jr., Cloud Dynamics, 2<sup>nd<\/sup> edition, International Geophysics, Vol. 104, Elsevier Inc., 2014.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>Literatura<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[1] Piotr Szewczak, Meteorologia dla pilota samolotowego, Avia-Test, Pozna\u0144 2014.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[2] Maciej Ostrowski, Prognoza zjawisk konwekcyjnych i stratyfikacji atmosfery, MON, Dow\u00f3dztwo Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, Warszawa, 1978.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[3] J. V. Iribarne, H.-R. Cho, Fizyka atmosfery, PWN, 1988.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[4] Marcin Schmidt, Meteorologia lotnicza, Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci, Warszawa, 1967.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[5] Leonard Kaczanowski, Analiza i prognoza pogody dla lotnictwa, Dow\u00f3dztwo Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, Warszawa, 1987.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[6] Mi\u0119dzynarodowy Atlas Chmur, Atlas skr\u00f3cony, \u015awiatowa Organizacja Meteorologiczna, IMGW, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa, 1987.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[7] Storm Dunlop, Pogoda &#8211; przewodnik ilustrowany, \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, Warszawa, 2003.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[8] International Cloud Atlas, Volume I, Manual on the Observation of Clouds and other Meteors, Partly Annex I to WMO Technical Regulations, WMO &#8211; No. 407, Secretariat of World Meteorological Organization &#8211; Geneva -Switzerland, 1975.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[9] R. R. Rogers, M. K. Yau, Zarys fizyki chmur, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, 2023.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[10] R. G. Smith (editor), <em>The Physics and Parameterization of Moist Atmospheric Convection<\/em>, Springer-Science+Business Media Dordrecht, originally published by Kluwer Academic Publisher, 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[11] Howard B. Bluestein, Synoptic-Dynamics Meteorology in Midlatitudes, Vol. II, Observations and Theory of Weather Systems, Oxford University Press, 1993.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[12] Mike Wickson, Meteorologia &#8211; szkolenie samolotowe EASA, Pileus, 2017.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[13] W. R. Cotton, G. H. Bryan, S. C. van den Heever, <em>Storm and Cloud Dynamics<\/em>, 2<sup>nd<\/sup> edition, Elsevier Inc., 2011.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[14] Robert A. Houze Jr., Cloud Dynamics, 2<sup>nd<\/sup> edition, International Geophysics, Vol. 104, Elsevier Inc., 2014.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[15] H. R. Pruppacher, J. D. Klett, Microphysics of Clouds and Precipitation, 2<sup>nd<\/sup> edition, Kluwer Academic Press, 1997.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">[16] https:\/\/cloudatlas.wmo.int\/en\/search-image-gallery.html &#8211; elektroniczna wersja Mi\u0119dzynarodowego Atlasu Chmur, WMO, 2017.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0<\/p>\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Udost\u0119pnij<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":36445,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"templates\/landing.php","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-08-28T07:44:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"607\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"295\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427\",\"name\":\"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-28T07:44:27+00:00\",\"dateModified\":\"2023-08-28T07:44:29+00:00\",\"description\":\"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaCMM &#8211; Etapy rozwoju burz\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz","og_description":"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2023-08-28T07:44:29+00:00","og_image":[{"width":607,"height":295,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz","twitter_description":"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/obraz-zawierajacy-chmura-natura-niebo-chmury-o.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427","name":"#AkademiaCMM - Etapy rozwoju burz - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2023-08-28T07:44:27+00:00","dateModified":"2023-08-28T07:44:29+00:00","description":"Burza to zjawisko kryj\u0105ce w sobie pewn\u0105 magi\u0119 i pi\u0119kno, a z drugiej strony stanowi niebezpieczne zjawisko, niekiedy przynosz\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017cycia i mienia ludzi. W niniejszym opracowaniu zostanie przedstawiona elementarna wiedza dotycz\u0105ca rozwoju burzy. \u00a0\u00a0","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=36427#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaCMM &#8211; Etapy rozwoju burz"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/36427"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/36427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36448,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/36427\/revisions\/36448"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36445"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}