{"id":23204,"date":"2023-02-27T18:31:50","date_gmt":"2023-02-27T17:31:50","guid":{"rendered":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204"},"modified":"2023-02-27T18:43:27","modified_gmt":"2023-02-27T17:43:27","slug":"akademiacmm-mars-w-gwiazdozbiorze-byka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204","title":{"rendered":"#AkademiaCMM &#8211; Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-right\">&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-post-date\"><time datetime=\"2023-02-27T18:31:50+01:00\">27 lutego 2023<\/time><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Opracowa\u0142: dr Grzegorz Duniec dr Marcin Kolonko, CMM IMGW-PIB<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Wielko\u015b\u0107 gwiazdowa tej najja\u015bniejszej gwiazdy to 0,86<sup>m<\/sup>, co czyni j\u0105 jedn\u0105 z 14 najja\u015bniejszych gwiazd. Nale\u017cy do czerwonych olbrzym\u00f3w. Nale\u017cy do typu widmowego K5+III.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"995\" height=\"939\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23207\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-1.png 995w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-1-300x283.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-1-768x725.png 768w\" sizes=\"(max-width: 995px) 100vw, 995px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Mapa rejonu gwiazdozbioru Byka (Taurus), zaznaczone Aldebaran i M45 (Plejady). \u0179r\u00f3d\u0142o: IAU, Sky and Telescope.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Aldebaran jest oddalony o 66,6 lat \u015bwietlnych od S\u0142o\u0144ca. Centrum Galaktyki obiega w \u015bredniej odleg\u0142o\u015bci 7400 pc, po orbicie eliptycznej, kt\u00f3rej mimo\u015br\u00f3d wynosi oko\u0142o 0,16. Aldebaran jest od S\u0142o\u0144ca prawdopodobnie nieco starszy. Jego wiek szacuje si\u0119 na oko\u0142o 6,6 mld lat. Wiruje z pr\u0119dko\u015bci\u0105 5,2 km\/s i jednego pe\u0142nego obrotu dokonuje w 400 dni. Pomimo du\u017co wi\u0119kszej od S\u0142o\u0144ca \u015brednicy, wynosz\u0105cej oko\u0142o 44,2 \u015brednic s\u0142onecznych, wa\u017cy oko\u0142o 1,7 masy S\u0142o\u0144ca. Temperatura jego fotosfery to oko\u0142o 4000 K (stopie\u0144 Kelwina jest miar\u0105 bezwzgl\u0119dnej temperatury gwiazdy, 0 K jest zwane \u201ezerem absolutnym\u201d i odpowiada -273,16 stopni Celsjusza. Wszech\u015bwiat jako ca\u0142o\u015b\u0107 jest sk\u0105pany w temperaturze 2,73 K za spraw\u0105 tzw. kosmicznego promieniowania t\u0142a zwanego te\u017c promieniowaniem reliktowym. By\u0142o ono jednym z koronnych dowod\u00f3w na powstanie Wszech\u015bwiata kilkana\u015bcie mld lat temu w postaci Wielkiego Wybuchu). Aldebaran emituje o wiele wi\u0119cej promieniowania w por\u00f3wnaniu ze S\u0142o\u0144cem i to 425 razy wi\u0119cej. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tego promieniowania to promieniowanie podczerwone. Sama gwiazda jest na p\u00f3\u017anym etapie ewolucji, kt\u00f3ry charakteryzuje zapadanie si\u0119 helowego j\u0105dra przy jednoczesnej ekspansji wodorowej otoczki. To sprawia, \u017ce gwiazda jest relatywnie du\u017ca i ch\u0142odna \u2013 otoczka przes\u0142ania nam j\u0105dro i mo\u017cna tylko czeka\u0107 na przysz\u0142y zap\u0142on helu i syntez\u0119 w\u0119gla. Po zainicjowaniu syntezy w\u0119gla i helu astronomie spodziewaj\u0105 si\u0119 wzrostu jego jasno\u015bci. Prawdopodobnie osi\u0105gnie jasno\u015b\u0107 800 razy wi\u0119ksz\u0105 od S\u0142o\u0144ca. Po czym jasno\u015b\u0107 obni\u017cy si\u0119.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Stanowi uk\u0142ad podw\u00f3jny ze znacznie mniejsz\u0105 i s\u0142absz\u0105 gwiazd\u0105 typu M2 (13,5 magnitudo). Prawdopodobnie jest to czerwony karze\u0142.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"559\" height=\"556\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23208\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-2.png 559w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-2-300x298.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-2-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Por\u00f3wnanie rozmiar\u00f3w i barw S\u0142o\u0144ca i Aldebarana. \u0179r\u00f3d\u0142o: Piastu, Wikipedia.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Mo\u017cliwe, \u017ce Aldebarana okr\u0105\u017ca tak\u017ce masywna (6 mas Jowisza) egzoplaneta \u2013 nie jest to jednak wiadome na pewno. Mo\u017ce to te\u017c by\u0107 znak aktywno\u015bci samej gwiazdy, cho\u0107 w 2015 r. znaleziono metod\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 odseparowa\u0107 wp\u0142ywy aktywno\u015bci gwiazdy i sygnatur\u0119 istnienia planety, nazwanej przez autor\u00f3w Aldebaranem b. Prawdopodobnie Aldebaran b okr\u0105\u017ca swoj\u0105 macierzyst\u0105 gwiazd\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 1,5 AU w ci\u0105gu 1,7 roku ziemskiego po orbicie eliptycznej o mimo\u015brodzie oko\u0142o 0,1.<\/span><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"622\" height=\"517\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/obraz-zawierajacy-przyroda-czarny-bialy-krater.jpeg\" alt=\"Obraz zawieraj\u0105cy przyroda, czarny, bia\u0142y, krater\n\nOpis wygenerowany automatycznie\" class=\"wp-image-23209\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/obraz-zawierajacy-przyroda-czarny-bialy-krater.jpeg 622w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/obraz-zawierajacy-przyroda-czarny-bialy-krater-300x249.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 622px) 100vw, 622px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Zakrycie Aldebarana (pomara\u0144czowa kropka w prawej stronie kadru) przez Ksi\u0119\u017cyc. \u0179r\u00f3d\u0142o: Christina Irakleous \u2013 Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"1247\" height=\"935\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-4.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23210\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-4.jpeg 1247w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-4-300x225.jpeg 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-4-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-4-768x576.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1247px) 100vw, 1247px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Widok z najwy\u017cszego szczytu Krety, Timios Stavros. Po prawej mur dawnej \u015bwi\u0105tyni Zeusa. Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w prywatnych.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">W mitologii Byk (w kt\u00f3rego zamieni\u0142 si\u0119 Zeus) porwa\u0142 z Azji na Kret\u0119 c\u00f3rk\u0119 kr\u00f3la fenickiego Agenora, Europ\u0119. Interesuj\u0105ce, \u017ce na najwy\u017cszym szczycie Krety (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zwanym Timios Stavros lub Psiloritis) znajduje si\u0119 tak\u017ce dawna \u015bwi\u0105tynia Zeusa, kt\u00f3ra obecnie nie pe\u0142ni funkcji sakralnej a s\u0142u\u017cy bardziej jako punkt orientacyjny. Jest ona po\u0142o\u017cona na wysoko\u015bci 2456 m npm, a krajobraz najwy\u017cszej g\u00f3ry Krety przypomina marsja\u0144ski.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"768\" height=\"1151\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-5.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23211\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-5.jpeg 768w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-5-200x300.jpeg 200w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-5-683x1024.jpeg 683w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">a <\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Zdj\u0119cie obrazuj\u0105ce wzajemne po\u0142o\u017cenie Aldebarana i Plejada (M45). Widoczny pomara\u0144czowy kolor gwiazdy i usiane gwiazdami niebo w Byku. \u0179r\u00f3d\u0142o: Daniel Johnson.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Co do z\u0142\u0105czenia Marsa z Aldebaranem, po charakterystyk\u0119 Marsa odsy\u0142am do stron CMM IMGW-PIB lub do prognozy zakrycia Marsa przez Ksi\u0119\u017cyc w grudniu 2022 r. Notabene drugie takie zjawisko zasz\u0142o tak\u017ce w styczniu 2023 r., ale by\u0142o niewidoczne z Europy. Polecam te\u017c stron\u0119 CMM IMGW-PIB relacjonuj\u0105c\u0105 pogod\u0119 na Marsie (dzi\u0119ki stacji pogodowej zamontowanej na \u0142aziku Curiosity).<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">W niedziel\u0119 5 lutego 2023 roku dojdzie koniunkcji w rektascensji Marsa i Aldebarana (\u03b1 Tauri). Odleg\u0142o\u015b\u0107 obu obiekt\u00f3w w deklinacji wyniesie 8\u00b013\u2019. Mars b\u0119dzie znajdowa\u0142 si\u0119 na p\u00f3\u0142noc od Aldebarana. Obserwuj\u0105c naszych bohater\u00f3w mo\u017cemy tak\u017ce, je\u015bli dysponujemy odpowiednim sprz\u0119tem optycznym, pokusi\u0107 si\u0119 o obserwacj\u0119 samego Marsa. W niedzielny wiecz\u00f3r Mars b\u0119dzie widoczny w fazie garbatej ubywaj\u0105cej. Z powierzchni Ziemi b\u0119dzie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 jedynie 91 % jego o\u015bwietlonej powierzchni. Planety wewn\u0119trzne Wenus i Merkury, w trakcie swojego ruchu wzgl\u0119dem Ziemi, przechodz\u0105 przez wszystkie fazy, od nowiu po pe\u0142ni\u0119.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"471\" height=\"330\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-6.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23212\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-6.jpeg 471w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-6-300x210.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 471px) 100vw, 471px\" \/><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"826\" height=\"331\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-7.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23213\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-7.jpeg 826w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-7-300x120.jpeg 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-7-768x308.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 826px) 100vw, 826px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"> <\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Mechanika powstawania faz planet wewn\u0119trznych na przyk\u0142adzie Wenus. \u0179r\u00f3d\u0142o: Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, <em>Wenus siostra Ziemi<\/em>, Nasza Ksi\u0119garnia, 1988.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">W wypadku Marsa sytuacja wygl\u0105da inaczej. Pe\u0142nia jest mo\u017cliwa do obserwacji z powierzchni Ziemi podczas opozycji i koniunkcji ze S\u0142o\u0144cem. Faza garbata podczas kwadratur. Z oblicze\u0144 wynika, \u017ce z powierzchni Ziemi obserwator mo\u017ce zaobserwowa\u0107, podczas kwadratury, minimalnie 83,9% o\u015bwietlonej powierzchni Marsa [1]. Wielko\u015b\u0107 ta zmienia si\u0119 wraz ze zmianami wiekowymi element\u00f3w orbity Marsa. Obliczenia r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0142y, \u017ce nie przy ka\u017cdej opozycji obserwator z Ziemi b\u0119dzie widzia\u0142 pe\u0142ne 100% o\u015bwietlenie powierzchni planety. Przyczyna le\u017cy w tym, \u017ce orbity Marsa i Ziemi nie le\u017c\u0105 w jednej p\u0142aszczy\u017anie. Przyk\u0142adowo 13 pa\u017adziernika 2020 roku, podczas opozycji Marsa, obserwator widzia\u0142 jednie 99,966% o\u015bwietlonej powierzchni [1]. Wszystko zale\u017cy od wzajemnego po\u0142o\u017cenia orbit planetarnych wzgl\u0119dem siebie oraz od aktualnej szeroko\u015bci geocentrycznej podczas opozycji. Im wi\u0119ksza szeroko\u015b\u0107 geocentryczna, tym mniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 o\u015bwietlonej powierzchni planety mo\u017ce zaobserwowa\u0107 obserwator z Ziemi. Podczas wielkiej opozycji, jaka mia\u0142a miejsce 28 sierpnia 2003 roku, szeroko\u015b\u0107 geocentryczna wynosi\u0142a -6\u00b037\u2019 [1]. W\u00f3wczas z Ziemi mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 99,822% o\u015bwietlonej powierzchni marsja\u0144skiej. Podobna sytuacja wyst\u0119puje tak\u017ce podczas koniunkcji S\u0142o\u0144ca i Marsa. Podczas koniunkcji S\u0142o\u0144ca i Marsa 12 maja 1998 roku, szeroko\u015b\u0107 geocentryczna wynosi\u0142a +0\u00b003\u2019, w\u00f3wczas obserwator z Ziemi widzia\u0142 100 % o\u015bwietlenie powierzchni planety, czyli pe\u0142ni\u0119. Podczas koniunkcji z 10 sierpnia 2002 roku z Ziemi obserwator widzia\u0142 jedynie 99,996% o\u015bwietlonej powierzchni. W\u00f3wczas szeroko\u015b\u0107 geocentryczna wynosi\u0142a +1\u00b009\u2019 [1].<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Podczas zbli\u017cenia do Aldebarana jasno\u015b\u0107 Marsa b\u0119dzie wynosi\u0142a -0,15<sup>m<\/sup>. Ponadto mo\u017cna zaobserwowa\u0107 jego dwa mini ksi\u0119\u017cyce.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Phobosa oraz Deimosa, kt\u00f3re w przybli\u017ceniu s\u0105 ma\u0142ymi elipsoidalnymi bry\u0142ami.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"806\" height=\"538\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23214\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-8.png 806w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-8-300x200.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-8-768x513.png 768w\" sizes=\"(max-width: 806px) 100vw, 806px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie\">https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie<\/a><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Rozmiary Phobosa to 27x21x19 km, za\u015b Deimosa 15x12x11 km. Phobos na swojej orbicie porusza si\u0119 bardzo szybko. Okr\u0105\u017ca planet\u0119 w ci\u0105gu zaledwie 7 godzin 39 minut. Deimos bardziej oddalony od planety okr\u0105\u017ca Marsa w ci\u0105gu 1 dnia 6 godzin 18 minut. Phobos z racji, \u017ce porusza si\u0119 szybciej po orbicie ni\u017c pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotu planety wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi, wschodzi na zachodzie, a zachodzi na wschodnim horyzoncie. Wsch\u00f3d Phobosa na zachodnim horyzoncie jest obserwowany co 11 godzin [2]. W ci\u0105gu jednej doby marsja\u0144skiej mo\u017ce dochodzi do trzech takich wschod\u00f3w lub zachod\u00f3w, przeci\u0119tnie zachodz\u0105 tylko dwa. Phobos zakre\u015bla dwukrotnie na sferze niebieskiej \u0142uk dzienny. Nad horyzontem marsja\u0144skim przebywa \u015brednio 5 godzin [2]. Obserwator z Marsa mo\u017ce w tym czasie prze\u015bledzi\u0107 ponad po\u0142ow\u0119 jego faz. Jego jasno\u015b\u0107 podczas pe\u0142ni to -8,8<sup>m <\/sup>[2]. Jak wskazuj\u0105 badania orbity Phobosa, mechanicy nieba nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Phobos zbli\u017ca si\u0119 w Marsa. Ka\u017cdej doby jego okres obiegu skraca si\u0119 o 0,000001 sekundy [3]. Prawdopodobnie si\u0142y p\u0142ywowe, za kilka lub kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w lat rozerw\u0105 Phobosa na kawa\u0142ki, tworz\u0105c tymczasowy pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 Marsa [4]. Deimos porusza si\u0119 wolniej na swoje orbicie. Wschodzi na wschodzie i zachodzi na zachodzie. Czas jaki up\u0142ywa mi\u0119dzy dwoma wschodami to 132 godziny, czyli 5,5 doby. Nad horyzontem, nad r\u00f3wnikiem, przebywa oko\u0142o 2,7 dnia. Jego jasno\u015b\u0107 podczas pe\u0142ni to -4,8<sup>m<\/sup> [2, 5]. Oczywi\u015bcie czas przebywania Phobosa lub Deimosa nad horyzontem jest zale\u017cne od szeroko\u015bci aerograficznej. Im wy\u017csze szeroko\u015bci tym czas si\u0119 skraca. P\u0142aszczyzna ich orbit le\u017cy praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety, co powoduje, \u017ce obserwatorzy wy\u017cszych szeroko\u015bci areograficznych nie b\u0119d\u0105 mieli okazji obserwowa\u0107 swoich naturalnych satelit\u00f3w. Phobos mo\u017ce by\u0107 obserwowany jedynie do 68\u00b0 szeroko\u015bci aerograficznej, za\u015b Deimos do 81\u00b0 szeroko\u015bci aerograficznej [2]. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce orbity ksi\u0119\u017cyc\u00f3w le\u017c\u0105 praktycznie w p\u0142aszczy\u017anie r\u00f3wnika planety, w okresach r\u00f3wnonocy wiosennej lub jesiennej, na planecie zachodzi seria za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca i ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Dla Phobosa pora za\u0107mie\u0144 rozci\u0105ga si\u0119 do 206 dni, za\u015b dla Deimosa to zaledwie 69 dni [6]. W sumie w ci\u0105gu roku marsja\u0144skiego dochodzi do 1700 za\u0107mie\u0144 spowodowanych przez Phobosa i oko\u0142o 170 za\u0107mie\u0144 spowodowanych przez Deimosa. Czas trwania za\u0107mienia Phobosa wynosi zaledwie 8 sekund, przez ten kr\u00f3tki czas przelatuje przez sto\u017cek cienia planety. Na tle tarczy s\u0142onecznej przesuwa si\u0119 maksymalnie w czasie 40 sekund. Deimos w swoim ruchu orbitalnym porusza si\u0119 wolniej, zatem czas trwania za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca oraz Deimosa trwa d\u0142u\u017cej. Deimos pozostaje w sto\u017cku cienia planety przez 4 godziny, za\u015b na tle S\u0142o\u0144ca przebywa 2 minuty. W rejonie r\u00f3wnika planety mo\u017ce zaj\u015b\u0107 do podw\u00f3jnego za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca. W\u00f3wczas na tle tarczy s\u0142onecznej mo\u017cna obserwowa\u0107 jednoczesny tranzyt obu ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Innym ciekawym zjawiskiem jest okultacja jednego ksi\u0119\u017cyca przez drugi [6].<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"561\" height=\"485\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23215\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png 561w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9-300x259.png 300w\" sizes=\"(max-width: 561px) 100vw, 561px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Cz\u0119\u015bciowe za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca na Marsie spowodowane przez Phobosa, 2 kwietnia 2022 roku.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie\">https:\/\/www.urania.edu.pl\/wiadomosci\/spektakularne-zacmienie-slonca-na-marsie<\/a><\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"861\" height=\"562\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23216\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-10.png 861w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-10-300x196.png 300w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-10-768x501.png 768w\" sizes=\"(max-width: 861px) 100vw, 861px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Koniunkcja Aldebarana i Marsa w rektascensji 5 lutego 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/stellarium-web.org\/\">https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Aldebaran w \u0141odzi zajdzie o 2:49, 6 lutego 2023 roku. Marsa jeszcze b\u0119dzie mo\u017cna obserwowa\u0107 godzin\u0119 du\u017cej. Zajdzie w \u0141odzi o 3:46.<\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"631\" height=\"342\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23217\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-11.png 631w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-11-300x163.png 300w\" sizes=\"(max-width: 631px) 100vw, 631px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Widok Marsa o godzinie 19:00, 5 lutego 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/stellarium-web.org\/\">https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"390\" height=\"398\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23218\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-12.png 390w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-12-294x300.png 294w\" sizes=\"(max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Widok Marsa o godzinie 21:00, 5 lutego 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/stellarium-web.org\/\">https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"363\" height=\"543\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23219\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-13.png 363w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-13-201x300.png 201w\" sizes=\"(max-width: 363px) 100vw, 363px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Widok Marsa o godzinie 00:00, 6 lutego 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/stellarium-web.org\/\">https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/span><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" width=\"352\" height=\"514\" src=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-23220\" srcset=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-14.png 352w, https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-14-205x300.png 205w\" sizes=\"(max-width: 352px) 100vw, 352px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Widok Marsa o godzinie 03:00, 6 lutego 2023 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/stellarium-web.org\/\">https:\/\/stellarium-web.org\/<\/a><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><strong>Literatura:<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n<ol><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Jean Meeus, <em>Mathematical Astronomy Morsels V<\/em>, 2009, Willmann-Bell, Inc.<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Stanis\u0142aw. R. Brzostkiewicz, <em>Czerwona planeta<\/em>, Nasza Ksi\u0119garnia, Warszawa 1976.<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">W. G. Demin, <em>Uk\u0142ad S\u0142oneczny<\/em>, PWN, 1972.<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/doc.rmf.pl\/rmf_fm\/store\/CBK111109d_-_CHOMIK_-_Fobos_-_zagadkowy_ksiezyc_Marsa.pdf\">https:\/\/doc.rmf.pl\/rmf_fm\/store\/CBK111109d_-_CHOMIK_-_Fobos_-_zagadkowy_ksiezyc_Marsa.pdf<\/a><\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Hannau Karttunen, Pekka Kroger, Heikki OJa, Markku Poutanwen, Karl Johan Donner, <em>Astronomia og\u00f3lna<\/em>, PWN, 2020<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">S. Piotrowski i inni, <em>Astronomia popularna<\/em>, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990.<\/span><\/li><li><span style=\"font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12pt;\">Stanis\u0142aw R. Brzostkiewicz, Wenus siostra Ziemi, Nasza Ksi\u0119garnia, 1988.<\/span><\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"off","ocean_display_header":"off","ocean_header_style":"custom","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"2993","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.5.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-02-27T17:43:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"561\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"485\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@IMGW_CMM\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204\",\"name\":\"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-27T17:31:50+00:00\",\"dateModified\":\"2023-02-27T17:43:27+00:00\",\"description\":\"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#AkademiaCMM &#8211; Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"description\":\"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization\",\"name\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/\",\"https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png\",\"width\":1356,\"height\":365,\"caption\":\"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem","og_description":"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).","og_url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204","og_site_name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","article_modified_time":"2023-02-27T17:43:27+00:00","og_image":[{"width":561,"height":485,"url":"http:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem","twitter_description":"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).","twitter_image":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/word-image-23204-9.png","twitter_site":"@IMGW_CMM","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204","name":"#AkademiaCMM - Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem - Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website"},"datePublished":"2023-02-27T17:31:50+00:00","dateModified":"2023-02-27T17:43:27+00:00","description":"Aldebaran jest najja\u015bniejsz\u0105 (wizualnie) gwiazd\u0105 w gwiazdozbiorze Byka (Taurus). Jego nazwa t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201epod\u0105\u017caj\u0105cy\u201d i mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o pod\u0105\u017canie za Plejadami \u2013 wschodzi bowiem chwil\u0119 po s\u0142ynnej gromadzie otwartej. Aldebaran blisko s\u0105siaduje tak\u017ce z mg\u0142awic\u0105 Krab (M1, zielony kwadrat po lewej).","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?page_id=23204#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#AkademiaCMM &#8211; Mars w gwiazdozbiorze Byka \u2013 z\u0142\u0105czenie z Aldebaranem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#website","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","description":"CMOK-LMM Laboratorium pe\u0142ni pa\u0144stwow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 hydrologiczno-meteorologiczn\u0105 w zakresie numerycznych prognoz pogody, kt\u00f3rego zadaniem jest konsolidacja kompetencji w obszarze modelowania zjawisk pogodowych oraz dalszego rozwoju numerycznych modeli pogody (NMP).","publisher":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#organization","name":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Meteoimgw\/","https:\/\/twitter.com\/IMGW_CMM"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","contentUrl":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/MODELE_LOGO_UNIFIKACJA_v2.png","width":1356,"height":365,"caption":"Laboratorium Modelowania Meteorologicznego CMOK IMGW-PIB"},"image":{"@id":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23204"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23204"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23247,"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23204\/revisions\/23247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmm.imgw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}